22 mẫu loa mở đầu cho một huyền thoại âm thanh (phần 1)

Ấn tượng đầu tiên bao giờ cũng để lại tầm ảnh hưởng quan trọng nhất, và đối với lĩnh vực audio, điều này cũng không phải ngoại lệ. Trong loạt bài viết này ta sẽ tìm hiểu về 22 mẫu loa đầu tiên mở đầu cho những thương hiệu âm thanh nổi tiếng nhất.

Wharfedale Bronze 2 (1932)

Mẫu loa đầu tiên của Wharfedale được lắp ráp tại tầng hầm ở nhà Gilbert Briggs, người sáng lập thương hiệu vào năm 1932. Bronze khi mới xuất hiện chỉ là một driver (vào thời đó, những người đam mê radio thường mua driver về để lắp vào thùng loa của riêng họ). Một năm sau đó, driver này được lắp trong một thùng loa gỗ cho những ai muốn sở hữu một mẫu thùng loa mở rộng. Sau sản phẩm này, năm 1934, Wharfedale chính thức cho ra mắt mẫu loa thùng Nubian.

loa wharfedale bronze 2

Tuy nhiên, phải mất đến cả một thập kỷ, Wharfedale mới đạt dấu mốc quan trọng đầu tiên trong hành trình làm lâu của mình: phát minh ra mẫu loa hai đường tiếng đầu tiên. Năm 1945, công ty đã kết hợp một driver woofer 30cm với một driver toàn dài 25cm, đặt điểm phân tần ở mốc 1kHz. Trong những năm tiếp theo, Wharfedale sử dụng nam châm gốm kết hợp với cuộn voice coil động để truyền động cho driver, tất cả đều ở bên trong thùng loa được đặt vật liệu giảm chấn. Cứ như vậy, dòng loa Diamond đầu tiên chính thức ra đời.\

Bang & Olufsen Hyperbo (1934)

Cũng giống như rất nhiều công ty khác trong cùng lĩnh vực, Bang & Olufsen bước chân vào thế giới loa thông qua con đường sản xuất radio. Thiết bị thương mại đầu tiên của Peter Bang và Svend Olufsen – một sản phẩm tương đối giản dị vốn bắt nguồn từ gác mái nhà Olufsen – là mẫu Eliminator năm 1925, một phụ kiện radio cho phép kết nối radio trực tiếp vào điện nguồn, từ đó bỏ đi việc phải sử dụng pin để hoạt động.

bang & olufsen hyperbo

Sau khi di chuyển đến một nhà máy ở Struer hai năm sau đó (ngày nay Bang & Olufsen vẫn còn đặt trụ sở ở đây), Hyperbo – một chiếc radio kiêm gramophone tích hợp loa chính thức được ra mắt vào năm 1934. Cũng giống như nhiều sản phẩm khác của Bang & Olufsen từ đó về sau, Hyperbo chịu ảnh hưởng nặng của phong cách Bauhaus giai đoạn đầu những năm 1900. Theo William Morris, nhà thiết kế nổi tiếng người Anh vào cuối thế kỷ 19 từng nhận định: Nghệ thuật thật sự đạt đến đỉnh điểm khi nó đáp ứng được nhu cầu của xã hội, sau đó không nên có sự phân biệt giữa hình thể và chức năng. Nói cách khác, cái đẹp cần phải luôn song hành cùng công năng. Đây chính là một đặc điểm rất rõ nét trong phong cách Bauhaus, thể hiện qua những mẫu loa và TV của hãng.

Acoustic Research AR-1 (1956)

Acoustic Research được Edgar Villchur cùng sinh viên của ông, Henry Kloss thành lập vào năm 1952. Dựa trên nguyên lý hệ treo âm học của Villchur (cấp bằng sáng chế vào năm 1956), mẫu loa đầu tiên, AR-1 đã xuất hiện, được bán với giá 185 đô la (tương đương với gần 1800 đô la ngày nay).

Phương thức hoạt động của driver woofer bên trong AR-1 là sử dụng không khí bên trong thùng loa kín để làm lò xo truyền động cho màng loa, khiến nó di chuyển cả về trước lẫn ra sau, giống như lò xo cơ khí thông thường. Với thiết kế này, AR-1 trở thành một hiện tượng của giới âm thanh lúc bấy giờ bởi tuy nhỏ hơn nhiều so với những mẫu loa cùng thời, nó vẫn có thể tạo ra được chất âm bass sâu, chắc và rất rõ ràng.

acoustic research ar 1

Sau AR-1, Acoustic Research nhanh chóng tung ra các mẫu loa kế tiếp. Đến năm 1858, AR-3 chính thức ra mắt, trở thành mẫu loa biểu tượng của thương hiệu này. Bên cạnh thiết kế hệ treo âm học từ AR-1, AR-3 còn đem đến cải tiến mới cho thiết kế driver tweeter và midrange. Đây là mẫu loa đầu tiên sử dụng tweeter màng vòm. Trước đó, hầu hết các loa đều dùng một driver màng nón toàn dải để làm nhiệm vụ của tweeter/midrange. Với sự xuất hiện của AR-3, thiết kế từ mẫu loa này đã làm thay đổi cả ngành công nghiệp mãi mãi.

Quad ESL-57 (1957)

Người sáng lập thương hiệu Quad, Peter Walker, cũng chính là người đầu tiên áp dụng công nghệ tĩnh điện lên loa, từ đó nói lời tạm biệt với màng nón và thùng loa truyền thống. Để thay thế cho những chi tiết này, ông sử dụng một tấm màng mỏng kéo căng, được nạp dòng điện, giữa hai cực stato để nhận tín hiệu nhạc từ ampli.

Quad ESL 57

Phiên bản đầu tiên của mẫu loa này cũng chính là phiên bản làm nên định nghĩa về loa tĩnh điện. ESL-57 được sản xuất liên tục trong suốt gần 30 năm, trong khi mẫu loa ESL-63 tiếp tục truyền thống làm loa tĩnh điện của hãng cho đến tận năm 1995, khi bị thương hiệu Verity thâu tóm. Sau khi vào tay chủ mới, Quad bắt đầu cho ra mắt một số mẫu loa điện động, nhưng tất cả đều không thể thành công được như loa tĩnh điện trước đây.

(Hết kỳ 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

22 mẫu loa mở đầu cho một huyền thoại âm thanh (phần 2)

22 mẫu loa mở đầu cho một huyền thoại âm thanh (phần 3)

22 mẫu loa mở đầu cho một huyền thoại âm thanh (phần 4)

22 mẫu loa mở đầu cho một huyền thoại âm thanh (phần 5)

Nguyễn Hào