Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 3)

Trong kỳ này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về mẫu loa AR-1 của Acoustic Research để hiểu vì sao đây lại là một trong những mẫu loa hiếm nhất trong lịch sử.

Đối với những audiophile kỳ cựu, trong quãng thời gian sưu tầm, mua bán, phục chế lại các thiết bị âm thanh cũ, có thể họ đã từng gặp rất nhiều mẫu thiết bị âm thanh cổ, những thiết bị đã từng được nhận xét là có đóng góp quan trọng trong lịch sử của Hi-Fi như Dynaco ST-70, Mark Levinson ML-2 hay BBC LS3/5A. Tuy nhiên, để gặp được một chiếc loa AR-1 thì lại là điều cực kỳ hiếm, có người may mắn thì tìm thấy nó được một lần, có người thậm chí chưa bao giờ được chạm tay vào. Vì sao mẫu loa ấy lại hiếm đến như vậy?

Những ai đã từng lớn lên trong thời kỳ vàng của Hi-Fi, khoảng thập niên 60 – 70 của thế kỷ trước đều biết rằng loa Acoustic Research chính là biểu tượng của thời đại. Như đã nói ở kỳ đầu tiên, vào năm 1966, Acoustic Research là thương hiệu loa lớn nhất trên thế giới. Cứ ba cặp loa có mặt trên thị trường thì lại có một cặp là loa AR. Đó là vào thời kỳ đỉnh điểm của họ và mẫu loa AR-1 được ra mắt vào năm 1954 chính là khởi nguồn cho tất cả.

acoustic research ar1 dep

Hầu hết những cặp loa Acoustic Research được bán ra thị trường vào thập niên 60 đều là những mẫu loa có giá khá bình dân, chẳng hạn như AR-4x. AR-1 trên thực tế cũng không phải là một cặp loa đắt đỏ. Khi mới xuất hiện vào năm 1954, giá bán lẻ đề xuất của một chiếc là 185 đô la, quy ra vật giá năm 2019 sẽ là gần 1730 đô la. Tất nhiên, đây chỉ là giá của một chiếc loa, khi đó chưa có khái niệm stereo vì phần lớn loa trên thị trường rất đồ sộ, gần như không thể đặt được hai chiếc trong một căn phòng. Bởi vậy, sự ra đời của mẫu loa AR-1 vẫn được xem như là dấu mốc quan trọng đánh dấu cho sự ra đời của khái niệm stereo về sau này.

AR-1 trên thực tế cũng không phải là mẫu loa thuộc phân khúc sơ nhập. Khi bắt đầu với mẫu loa này, Edgar Villchur muốn tạo ra một chiếc loa tốt nhất trong khả năng của mình, bởi nó chính là bằng chứng thuyết phục nhất chứng minh rằng khái niệm “hệ treo âm học” của ông hoàn toàn đúng đắn. Mặc dù ngày nay chúng ta thường gọi nó là loa bookshelf nhưng trên thực tế thể tích của loa vẫn phải lớn hơn 56 lít một chút. AR-1 dù không quá bé nhưng vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với các mẫu loa cùng thời, đồng thời đặt ra những tiêu chuẩn thường thấy cho các mẫu loa không phải loa sàn đứng ở các thế hệ về sau này.

acoustic research ar1

Khi bắt đầu, Edgar Villchur, với tâm hồn của một nghệ sĩ đã giới thiệu công ty bằng một phong cách rất trang nhã và giàu tính nghệ thuật. Tính nghệ thuật ấy trước hết được thể hiện thông qua chính logo của công ty do ông tự tay thiết kế dựa trên phông chữ Roman cổ. Những đoạn quảng cáo do ông tự viết thể hiện chất văn mang tính đối thoại, dường như đang nói trực tiếp với bạn đọc nên rất dễ đi vào lòng người.

Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Stereophile, Edgar Villchur có tiết lộ rằng trong năm kinh doanh đầu tiên, Acoustic Research đã bán được 455 chiếc loa (chiếc loa chứ không phải cặp loa, vì 1954 vẫn là thời điểm của kỷ nguyên mono). Một nửa trong số đó là các loa AR-1, một nửa còn lại là AR-1W, tức những module loa chỉ có woofer với hệ treo âm học, dùng để phối ghép với những module tweeter khác (thông thường là loa tĩnh điện của Jensen). Trong năm đầu tiên doanh thu của công ty là 70 nghìn đô la, tương đương với gần 700 nghìn đô la năm 2019, một con số không hề tệ chút nào đối với một công ty vừa mới thành lập.

Các driver tweeter/midrange được sử dụng trong mẫu loa AR-1 chính là nguyên nhân vì sao ngày nay chúng ta khó có thể tìm được một chiếc loa nguyên vẹn. Đó là mẫu driver Western Electric/Altec 755 – một driver mà theo như các tài liệu hiện nay vốn được sử dụng cho các loa công cộng toàn dải. Altec 755 chính thức được ra mắt lần đầu vào năm 1948 và cho đến thập niên 80, loại driver đã cực kỳ nổi tiếng trong giới audiophile DIY cũng như những người sưu tập các thiết bị âm thanh cũ bởi chất âm cực kỳ ấn tượng. Khi mới ra mắt, đây chỉ là một driver rất bình thường, thế nhưng ngày nay nó lại cực kỳ đắt và có giá trị sưu tầm rất cao.

Sở dĩ Altec 755 khó có thể xem như một driver tweeter thực thụ là bởi vì đáp tuyến các dải cao của nó rất hạn chế, đặc biệt là khi so với tiêu chuẩn hiện nay. Một chiếc như vậy trên thị trường online có giá lên đến 2000 – 3000 đô la. Do đó, nếu tìm thấy một chiếc loa AR-1, khả năng cao driver Altec 755 của nó đã bị tháo đi.

Và một lý do khác khiến AR-1 hiếm hoi là bởi không có mấy mẫu loa từ cách đây hơn 60 năm vẫn còn nguyên vẹn. Vì thế, nếu may mắn tìm được một chiếc, xin đừng dại dột mà đem ra thử bởi giá trị sử dụng của nó chắc chắn không cao bằng giá trị sưu tầm, và tất nhiên, cũng vì các loa cổ khó có thể so sánh với loa hiện đại về mặt chất âm.

(Hết kỳ 3)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 1)

Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 2)

Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 4)

Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 5)

Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 6)

Acoustic Research – Mở đầu cho kỷ nguyên stereo (phần 7)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Tìm hiểu về dòng loa Pylon Pearl

Nguyễn Hào