Âm hình và âm trường là gì? | TapChiHiFi TV 157

Rất vui được gặp lại quý vị và các bạn trong video mới nhất của Tapchihifi TV. Khi đánh giá về một hệ thống âm thanh, chúng ta thường được nghe nói đến khái niệm âm hình và âm trường. Chúng được xem như là những yếu tố quan trọng, góp phần làm nên sự chân thực trong chất âm của hệ thống này. Vậy, khái niệm âm hình và âm trường là như thế nào? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong video ngày hôm nay nhé.

Âm trường và âm hình là hai yếu tố liên quan đến khả năng cảm nhận về không gian của người nghe. Chúng thường được dùng để định nghĩa khả năng của loa trong việc tái hiện không gian ba chiều thực tế và vị trí của từng âm thanh riêng biệt trong không gian đó.

Khái niệm âm trường dùng để đề cập đến chiều cao, chiều rộng và độ sâu của âm thanh mà đôi loa thể hiện. Khi nhắm mắt lại và nghe nhạc, người nghe sẽ gặp hai trường hợp, thứ nhất là họ cảm nhận âm thanh khác nhau đến từ vị trí mà đôi loa được đặt trong phòng, thứ hai là họ sẽ tưởng tượng ra một trường không gian khá rộng, giống như sân khấu và âm thanh phát ra từ “sân khấu” ấy. Những cặp loa với âm trường tốt, khi được đặt vị trí đúng cách sẽ tạo nên trường hợp thứ hai. Khi ấy, đôi loa sẽ như biến mất và thay thế vào đó là một không gian ba chiều, với từng nguồn âm thanh ở các vị trí khác nhau cùng phát ra tiếng nhạc.

am truong va am hinh 1

Kích thước của âm trường do loa tạo ra sẽ quyết định đến khả năng tái hiện từng bản ghi khác nhau với độ thực tế khác nhau. Những cặp loa với âm trường nhỏ thường có khả năng tái hiện thực tế không gian xung quanh của một buổi diễn quy mô nhỏ, chẳng hạn như phòng trà hay quán café, nhưng không thể nào truyền tải được trọn vẹn cảm giác về không gian rộng lớn của một nhà hát với dàn giao hưởng đang biểu diễn.

Mỗi cặp loa khác nhau sẽ có khả năng tái hiện lại không gian khác nhau, với các yếu tố chiều cao, chiều rộng, độ sâu. Chẳng hạn, một đôi loa có thể tái tạo ra âm trường rất rộng và cao, nhưng âm thanh vẫn khá phẳng, tạo cảm giác đều đều không có điểm nhấn, đó là vì đôi loa này bị hạn chế trong việc tạo ra độ sâu âm trường.

Khái niệm âm hình liên quan đến khả năng xác định vị trí của từng âm thanh riêng biệt trong âm trường. Khi người nghe nhắm mắt liệu, liệu họ có thể xác định được vị trí của từng nhạc công đứng trong âm trường mà bản thu âm tạo ra, hay giọng vocal và nhạc cụ đến từ những vị trí mơ hồ, mờ nhạt, rất khó xác định? Với những đôi loa có âm hình tốt, vocal và nhạc cụ sẽ dễ dàng tìm ra ở những vị trí cụ thể và sẽ không thay đổi với những dải tần số khác nhau.

Khả năng tạo âm trường và âm hình tốt rất quan trọng do tác động đến việc thưởng thức cặp loa trong một thời gian dài. Nguyên nhân của điều này là do não bộ sẽ làm việc liên tục để khớp âm thanh mà ta nghe được với nguồn phát âm thanh. Nguyên lý làm việc của loa giống như việc tai người dẫn âm thanh đến não bộ, đánh lừa não bộ khiến người nghe nếu không sử dụng đến thị giác sẽ nghĩ rằng họ đang ở cùng một vị trí với nhạc công biểu diễn, chẳng như sân khấu hay phòng thu âm.

am truong va am hinh 2

Khi âm thanh không khớp được với vị trí và không gian xung quanh do âm hình và âm trường kém, não bộ sẽ làm làm việc tích cực hơn nhiều để có thể tìm được vị trí của nguồn phát âm thanh. Việc này có thể sẽ gây ra hiện tượng mệt mỏi sau khi nghe một thời gian dài. Mặc dù loa có thể khiến người nghe cảm thấy mệt do khả năng tái tạo tần số không tốt, chẳng hạn như âm bass phều phào hay âm treble quá chói, đôi khi chúng cũng có thể gây mệt mỏi dù rằng khả năng tái tạo các dải âm cụ thể không có bất cứ vấn đề nào. Chẳng hạn, khi nghe tiếng đàn guitar hay tiếng người hát, người nghe vẫn sẽ thấy rất ổn, nhưng sau khi nghe khoảng chừng một hay hai giờ, họ sẽ cảm thấy rất mệt mỏi và không muốn nghe thêm nữa.

Dù mỗi cặp loa có âm trường và âm hình khác nhau, đặc tính âm học của phòng nghe và vị trí đặt loa chính xác trong phòng sẽ có ảnh hưởng to lớn đến việc tiếng từ loa phát ra như thế nào. Điều này cũng giống như camera vậy. Không cần biết đắt tiền như thế nào, camera sẽ chẳng bao giờ cho ra được hình ảnh chất lượng nếu như ống kính bị lệch focus. Đặc tính âm học trong phòng tốt và vị trí đặt loa chuẩn xác sẽ giúp âm thanh tập trung hơn và cải thiện đáng kể kích thước của âm trường cũng như độ chính xác của âm hình.

Chẳng hạn, một đôi loa với âm hình chính xác ở cả hai bên trái phải nhưng vẫn có thể khiến âm thanh tạo ra cảm giác hỗn loạn ở khu vực giữa chúng. Việc chỉnh góc hướng loa một vài độ có thể cải thiện âm hình ở giữa hai loa một cách cực kỳ rõ rệt. Tuy nhiên, điều này có thể làm hẹp bề ngang âm trường. Nếu di chuyển loa trong phòng và cách xa tường sau có thể làm tăng độ sâu của âm trường, ngoài ra, việc đặt loa ở một vị trí mà driver tweeter ngang hàng với tai có thể cải thiện cả âm hình lẫn âm trường một cách rõ rệt.

Như vậy, âm hình và âm trường là hai trong số các đặc điểm của loa liên quan đến khả năng tái tạo không gian và vị trí vật thể của bản thu. Ngoài đặc tính của cặp loa, các yếu tố như phòng nghe và bản thu âm cũng có tác động không nhỏ đến âm hình và âm trường. Hi vọng rằng video ngày hôm nay sẽ phần nào giải đáp được thắc mắc của quý vị và các bạn. Còn giờ, thời lượng của chương trình đã hết. Hẹn gặp lại trong những số tiếp theo của Tapchihifi TV.

Tapchihifi TV