Âm thanh lưu động – Khi âm nhạc không còn giới hạn ở sân khấu (phần 4)

Dòng thiết bị nghe nhạc Sony Walkman là một trong những dòng thiết bị có tuổi đời lâu nhất. Những cỗ máy đầu tiên của dòng sản phẩm này là máy cassette, với tuổi đời hơn 40 năm.

Walkman cũng đồng thời là thế hệ máy cassette đầu tiên chỉ có chức năng chạy băng chứ không thu âm được. Chúng có độ bền kém, đầy nhiễu ồn và chạy rất tốn băng, thế nhưng ở thời điểm năm 1979, đây lại là một cỗ máy không có đối thủ. 25 năm sau ngày radio transistor phổ biến khắp mọi nơi, những chiếc máy cassette bỏ túi Sony Walkman TPS-L2 đã mở ra thời kỳ tiếp theo cho âm thanh lưu động. Giờ đây, người dùng hoàn toàn tự do trong việc lựa chọn các bản nhạc yêu thích, đồng thời có thể nghe chúng mọi lúc mọi nơi. Đĩa than vẫn cứ là thiết bị có chất lượng âm thanh tốt hơn, thế nhưng chúng quá cồng kềnh, đồng thời cũng chẳng cho phép người dùng thu âm được. Máy thu băng cassette cho phép hàng triệu người nghe có thể tạo được bộ sưu tập hoàn hảo một cách dễ dàng, trong khi Sony Walkman cho phép họ tận hưởng bộ sưu tập đó ở bất cứ đâu. Hàng trăm mẫu thiết bị đã được Sony cho ra mắt, trong đó có DAT TCD-D3 năm 1991, MiniDisc năm 1992 và Digital Discman năm 1999.

sony walkman tps l2

Trong vòng 10 năm đầu tiên, Walkman đã trở thành sản phẩm đáng giá tỉ đô khi mà hơn 50 triệu thiết bị đã được bán ra. Trong suốt ba thập niên, con số này đã tăng lên thành hơn 220 triệu chiếc. Tuy không có bất cứ số liệu nào chứng minh tầm ảnh hưởng của Sony Walkman đối với các nhà sản xuất và quá trình sản xuất, không thể phủ nhận rằng Walkman đã đưa âm nhạc lên một tầm cao mới, hướng đến sự phổ biến, tiện lợi, dễ thay thế, trở thành một đối thủ cạnh tranh đáng gờm, thu hút quảng cáo không kém gì radio. Walkman không đơn giản chỉ là âm nhạc bỏ túi. Nó còn mở ra thời đại con người bắt đầu tự tạo cho mình không gian âm thanh và cảm xúc riêng, tự tách bản thân ra khỏi môi trường xung quanh. Nó tạo ra một rào cản xã hội, dù cố ý nhưng vẫn có thể chấp nhận được, đồng thời giới thiệu trải nghiệm âm thanh ở mọi nơi mọi lúc, có khả năng tùy chỉnh hoàn toàn. Âm nhạc hoàn toàn không còn bị trói buộc, cũng không phải là một trải nghiệm có thể chia sẻ được nữa (Sony đã loại bỏ giắc cắm tai nghe thứ hai khỏi các mẫu thiết bị sau này). Giờ đây, âm nhạc dành cho cá nhân bước vào đời sống, và cuộc sống khi đang di chuyển bắt đầu xuất hiện.

radio transistor Regency

Cũng giống như người đàn anh già cỗi – radio transistor Regency, Walkman cũng xuất hiện trong danh sách 100 thiết bị tốt nhất mọi thời đại của tạp chí Time. Ảnh hưởng của Walkman về sau được Shuhei Hosokawa gọi là “Hiệu ứng Walkman”. Hosokawa chỉ ra rằng Sony Walkman gần giống như một sự thụt lùi về mặt công nghệ, đơn giản hóa hoặc phá hủy, bởi lẽ nó đã loại bỏ chức năng thu âm và loa khỏi các máy cassette bỏ túi thời đó. Làm như vậy sẽ khiến cho nó mỏng hơn, kiểu dáng đẹp hơn và quan trọng nhất là chỉ còn phục vụ cho một mục đích duy nhất. Walkman, kết hợp tính cá nhân hóa với sự di động mở rộng, đã trở nên giống như phụ kiện thời trang, đồng thời thay đổi nhiều khái niệm quen thuộc. Theo Hosokawa, đi bộ là phương thức giao thông nguyên thủy nhất của con người và Walkman đã kết nối nó với âm nhạc.

Âm nhạc song hành cùng với việc di chuyển không còn là điều gì đó mới mẻ, thế nhưng việc cá nhân hóa nó theo một góc nhìn cố định thì lại khác. Khi được giải phóng khỏi các giới hạn về không gian, âm nhạc cũng đưa con người ra khỏi phạm vi môi trường xung quanh trong khi hình thành nên những quan hệ mới. Cũng giống như việc chuyển nhạc phim có thể làm thay đổi cảm xúc, kiểm xúc âm thanh đang nghe khi đang di chuyển cũng làm thay đổi cảm nhận về công việc, hoạt động và cuộc sống.

Walkman là một bước tiến xa hơn của tính toàn diện trong âm nhạc, điều vốn được phonograph của Edison mở đầu khi tách âm nhạc ra khỏi người nghệ sĩ. Âm nhạc, khi không còn gắn liền với người biểu diễn, nơi biểu diễn và màn biểu diễn, dần dần thâm nhập vào các hoạt động hàng ngày của chúng ta, từ các bản thu trên đĩa cho tới đài phát thanh, radio xe hơi, radio transitor và máy cassette, và cả các thiết bị di động hiện tại. Một sự kết hợp phức tạp giữa đổi mới công nghệ, nhu cầu của người tiêu dùng và sáng tạo nghệ thuật thúc đẩy các xu hướng mới trong ngành công nghiệp âm nhạc. Điều này cũng giống như thuyết tiến hóa của Darwin, trong đó môi trường mới ủng hộ các đặc điểm được lựa chọn ngẫu nhiên ở người nghệ sĩ và nhà sản xuất. Nhưng, con người không phải là nạn nhân thụ động của sự thay đổi môi trường. Chính ý thức của con người với thay đổi công nghệ và xã hội có thể sửa đổi hành vi văn hóa của họ và sử dụng công nghệ để đem lại lợi ích từ hoàn cảnh mới.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Âm thanh lưu động – Khi âm nhạc không còn giới hạn ở sân khấu (phần 1)

Âm thanh lưu động – Khi âm nhạc không còn giới hạn ở sân khấu (phần 2)

Âm thanh lưu động – Khi âm nhạc không còn giới hạn ở sân khấu (phần 3)

Nguyễn Hào

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Hegel Music Systems – Một thương hiệu đáng chú ý từ Na Uy