Ampli – Điều gì làm nên sự khác biệt về chất âm (phần 1)

Ngay cả khi sở hữu thiết kế giống nhau và sử dụng cùng chung một cặp loa, hai ampli từ hai thương hiệu khác nhau vẫn đem đến khác biệt rất lớn về chất âm. Đâu là nguyên nhân làm nên hiện tượng này?

Âm thanh do ampli tạo ra là một điều rất kỳ lạ, vượt ra khỏi giới hạn mà ngôn ngữ có thể mô tả. Những ai đã từng trải nghiệm và trực tiếp đo đạc trên nhiều bộ ampli khác nhau sẽ hiểu một điều, đó là có rất nhiều tác động, dù hiện hữu và có thể nghe được, nhưng lại không thể định lượng được. Đặc biệt, khi được xếp vào trong một combo, một vài hiệu ứng sẽ khiến cho ampli trở nên hay hơn hẳn, nhưng cũng cùng combo ấy, nếu sử dụng một ampli khác, chất lượng âm thanh lại giảm đi khá nhiều mà không thể lý giải được vì sao.

Ampli AVM Ovation PH8.3 tapchihifi

Khi mô tả về chất âm của một ampli, có khá nhiều từ ngữ quen thuộc được đưa vào sử dụng. Đối với một ampli, thông thường người ta sẽ mô tả ampli đó có chất âm “bị che mờ” nếu như thiếu đi sự chi tiết hay âm thanh thiếu mất sự kiểm soát, “thoáng đãng” khi các dải cao được thể hiện một cách mượt mà, có phần hơi sáng, mang đáp tuyến tần số mở rộng, hoặc quen thuộc hơn là “âm bass có uy lực”. Những từ ngữ này mặc dù được dùng để mô tả về trải nghiệm của người nghe, lại không phải là thuật ngữ nào liên quan đến điện tử.

Khi nói về điện, chúng ta thường nói về những thứ như hiện tượng méo tín hiệu, đảo pha, khả năng chịu dòng, vận tốc tăng thế… Có thể thấy rất khó có mối liên hệ trực tiếp nào giữa các thuật ngữ về điện tử thông thường với các trải nghiệm của người sử dụng. Suy cho cùng, trải nghiệm thường khá nặng tính chủ quan. Không hiếm trường hợp cùng một phòng nghe, cùng một hệ thống, nhưng hai người nghe khác nhau cũng sẽ có những cảm nhận khác nhau.

Ampli Vitus SIA-030 tapchihifi

Có một vài người tin rằng thực chất ampli nào cũng giống như nhau, và ở một mức độ nào đó, điều này có thể kiểm chứng được thông qua những bài test mù, khi mà người nghe không biết gì về hệ thống cả. Mặc dù phương pháp này không phải không đáng tin cậy, nhưng thực tế cho thấy không phải bất cứ yếu tố nào cũng giải thích được. Một ampli có thể giống với ampli khác khi được đặt trong điều kiện phòng nghe tiêu chuẩn, được xử lý âm học tốt, với một nguồn điện “sạch” và dồi dào để không gây ra hiện tượng xén ngọn tín hiệu. Thế nhưng, cũng cặp đôi ampli ấy, khi được đặt trong cùng một điều kiện phòng nghe bình thường, những trải nghiệm mà chúng mang lại khác nhau hoàn toàn. Sự khác biệt này chính là điều khó giải thích nhất, vì không phải lúc nào người nghe cũng có điều kiện để đo đạc tất cả mọi thông số có khả năng ảnh hưởng đến chất âm của ampli.

Chẳng hạn, khi làm review về ampli, rất ít người có đủ điều kiện để đo về tác động của hiện tượng xén ngọn tín hiệu (clipping) đối với ampli, hay kiểm tra xem ampli phục hồi như thế nào sau khi phải chịu quá tải với những dòng tức thời cực mạnh. Một ampli hi-fi thông thường không nên có hiện tượng xén ngọn tín hiệu trong điều kiện hoạt động bình thường. Thế nhưng nó vẫn cứ xảy ra và mức độ xuất hiện thường xuyên hơn chúng ta nghĩ. Một thiết bị chỉ báo xén ngọn tín hiệu cho ampli có thể là giải pháp cực kỳ hiệu quả, nhưng để đảm bảo an toàn, cái giá phải trả là gì? Đó là giảm âm lượng (tức áp suất âm thanh) xuống đến mức mà người nghe có thể chẳng bao giờ quen, làm vậy cũng là để loại bỏ đi một hiện tượng mà người nghe chẳng bao giờ mong nó xảy ra.

ampli Viva Audio Solista MKIII va Solistino chat

Những chiếc ampli khác nhau sẽ có những phản ứng khác nhau với hiện tượng quá tải, ngay cả khi hiệu năng trình diễn của chúng tương đối giống nhau. Nếu thử đo những IC power-amp khác nhau trong cùng một điều kiện hoạt động và có chất âm giống nhau, người dùng chắc hẳn sẽ rất ngạc nhiên khi nhận ra một điều: Dạng sóng phục hồi sau khi bị quá tải của những ampli này không hề giống nhau chút nào.

Nếu như hai ampli này được đặt trong những bài test mù ở điều kiện lý tưởng, tránh để hiện tượng xén ngọn tín hiệu xảy ra, khả năng cao là người nghe không hể nhận ra được sự khác biệt giữa chúng. Đến lúc này, từ ngữ nào có thể dùng để miêu tả âm thanh của chúng? Chẳng ai có thể nói trước được. Âm thanh có thể “bị che mờ” do thiếu đi độ chính xác và chi tiết trong quá trình IC phục hồi lại sau khi hiện tượng quá tải xuất hiện. Âm hình cũng có thể bị ảnh hưởng, vì những tín hiệu đem đến hàm lượng thông tin về hướng tính cũng bị mất trong khoảng thời gian phục hồi này.

ampli Audio Hungary Qualiton A50i va A20i

Như vậy, có thể thấy rằng có rất nhiều yếu tố làm nên sự khác biệt về chất âm của hai ampli, có những yếu tố có thể đo được, có những yếu tố có thể đo được nhưng ít khi được đo và có những yếu tố nằm ngoài phạm vi thường được dùng để đo. Ở kỳ sau, chúng ta sẽ cùng điểm qua những yếu tố liên quan đến hiệu năng trình diễn có thể đo được.

(Hết kỳ 1)

Xem:

Ampli – Điều gì làm nên sự khác biệt về chất âm (phần 2)
Ampli – Điều gì làm nên sự khác biệt về chất âm (phần 3)
Ampli – Điều gì làm nên sự khác biệt về chất âm (phần 4)
Ampli – Điều gì làm nên sự khác biệt về chất âm (phần 5)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Audio Hungary và bộ đôi APR 204 APX 200

Bách Diệp