BBC và những đóng góp cho ngành công nghiệp âm thanh (phần 2)

Thiết kế của BBC được nhiều hãng loa tuân thủ theo. Đồng thời, không ít cựu kỹ sư của BBC sau khi nghỉ việc, thành lập hãng loa riêng vẫn sử dụng những thiết kế này.

Trên con đường thay đổi, cải thiện chất âm.

Spencer Hughes từng là cựu kỹ sư của BBC. Sau khi nghỉ việc, ông đã tự thiết kế và phát triển mẫu loa hai đường tiếng cỡ nhỏ BC1 sử dụng công nghệ từ mẫu loa LS5/5. Đây được xem như là một trong những sản phẩm đầu tiên của hãng Spendor, chỉ có thay đổi duy nhất là sử dụng driver midwoofer do Hughes tự phát triển. Phiên bản biến thể hai đường tiếng này vốn ban đầu không được BBC công nhận.

Thị trường loa dân dụng cuối những năm 60 của thế kỷ trước tương đối bảo thủ. Ở thời điểm ấy, những cặp loa cao cấp được ưa chuộng và đánh giá cao thường có kích thước khá lớn (thể tích 60 – 150 lít). Khi BC1, cặp loa cỡ nhỏ với thể tích chỉ 40 lít ra đời, rất nhiều người đã nhìn nó bằng cặp mắt tò mò, dò xét, nghi ngờ cũng có. Cặp loa này sử dụng driver midwoofer 20cm khung nhôm đúc kết hợp với hệ thống nam châm Alnico. Màng loa được làm từ vật liệu copolymer Bextrene tạo thành hình miệng loe, bên ngoài được phủ một lớp dung dịch hỗn hợp gốc polyvinyl acetate để giảm rung chấn – đàn hồi. Phần điểm đấu nối của driver được làm bằng nhựa PVC trắng, cũng phần nào đó dựa trên các nghiên cứu trước đây của BBC. Tweeter sử dụng cho BC1 là driver Celestion HF1300 từng được BBC áp dụng rộng rãi cho các sản phẩm của mình. Driver này có đường kính 34mm, phần màng loa được làm rất cứng chắc nhưng cũng khá nhẹ nhàng.

graham audio bbc ls5/8

Nhờ những điều này, cặp loa BC1 sở hữu chất âm khác biệt so với những cặp loa đồ sộ hơn, đắt đỏ hơn, thậm chí còn được công nhận là có chất âm gần giống với biểu diễn trực tiếp hơn các đối thủ khác và khá gần với những mẫu loa tĩnh điện của QUAD. Khi đã quen với cặp loa này, nhiều người nhận ra rằng sở dĩ cặp loa này khác biệt là vì chất âm của nó rất gần gũi với thực tế, thể hiện qua sự cân bằng giữa các dải âm, độ trong, rõ của các âm thanh tức thời và đặc biệt là độ méo tiếng thấp nhờ vào khả năng kiểm soát cộng hưởng rã âm cực kỳ tiến bộ. Cặp loa nhỏ này ấn tượng ở chỗ thể hiện được sự cân bằng giữa các thông số kỹ thuật, từ đó làm nên chất âm rất tự nhiên. Tuy nhiên, phải mất một thập kỷ, chất âm này mới được cả giới audio chấp nhận rộng rãi.

Về sau, khi nghe thử cặp loa này, BBC đã chấp thuận sử dụng nó. Họ thậm chí còn ký thỏa thuận với Hughes để được phép sản xuất BC1 phiên bản của riêng mình. Đó chính là cặp loa LS3/6a, sau này được cấp phép sản xuất cho thương hiệu Rogers. Ở thời điểm LS3/6a bản chính thức mới chỉ xuất xưởng được vài chục cặp, mẫu loa BC1 đã ra được đến 2000 cặp, cung cấp cho thị trường âm thanh chuyên nghiệp, không ít khách hàng trong số đó lại là studio của BBC. Trong nhiều năm liền, BC1 gặt hái được khá nhiều thành công, với doanh số lên đến 20 nghìn cặp. Về sau, hãng lại tiếp tục nghiên cứu, phát triển nó để cải thiện công suất an toàn, từ đó phù hợp hơn với các bản nhạc rock vốn đòi hỏi công suất khá cao vì có quá nhiều dải trầm.Sự thay đổi này cũng góp phần kích cầu cho doanh số mảng thị trường âm thanh gia đình của Spendor, dù rằng phiên bản của Rogers mới là phiên bản chính thức được cấp phép từ BBC.

graham audio bbc ls35a

Năm 1977, sếp cũ của Spencer Hughes là Dudley Harwood chính thức rời bộ phận kỹ thuật của BBC để thành lập thương hiệu loa Harbeth. Sản phẩm đầu tiên của họ là một biến thể khác của cặp loa LS 3/6, sử dụng tweeter màng vòm lụa 25mm cùng driver woofer màng nón copolymer polypropylene độc quyền. Gọi là độc quyền nhưng thực ra có tới ba người được sở hữu driver này, ngoài Dudley Harwood còn có David Stebbings và Joseph Pa. Hai người này về sau mở thương hiệu Chartwell để khai thác sáng chế độc quyền công nghệ màng loa này. Chartwell về sau cũng làm loa dựa trên những thiết kế đã được BBC cấp phép.

Như vậy, từ thập niên 60 đến nay, rất nhiều thiết kế loa của Vương quốc Anh được hưởng lợi từ những nghiên cứu cải tiến chất âm của BBC, thể hiện qua sự gần gũi với thực tế, giảm độ méo tiếng và tăng tính nhất quán. Các biến thể của những driver ra đời từ nghiên cứu này ngày nay không chỉ còn nằm ở Vương quốc Anh nữa mà đã lan rộng ra toàn thế giới, sử dụng ở hàng trăm triệu driver khác nhau, thuộc về hàng trăm thương hiệu loa khác nhau.

BBC và những đóng góp cho ngành công nghiệp âm thanh (phần 1)
Bạn có thể tham khảo sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành thương hiệu Audio Research

Nguyễn Hào