Bell Labs – Khởi nguồn của một ngành công nghiệp (phần 2)

Từ cuối thế kỷ 19, “đế chế” của Bell Labs đã mở rộng rất nhanh chóng và chỉ ít lâu sau, nhánh thương mại của họ – Western Electric ra đời, có ảnh hưởng sâu sắc đến thế giới Hi-Fi về sau.

Ở kỳ trước, chúng ta biết rằng vào năm 1876, Alexander Graham Bell đã trưng bày mẫu điện thoại đầu tiên tại triển lãm Centennial Exposition, với đường dây điện thoại được lắp ở hai đầu của sảnh chính. Cũng cuối năm đó, Edison lần đầu giới thiệu phonograph, một thiết bị có thể thu lại âm thanh trên một ống trụ bọc sáp và khiến nó phát lại âm thanh đó thông qua một transducer (tức một công cụ biến đổi năng lượng từ dạng này thành dạng khác), hay chính là micro và loa ngày nay. Những phiên bản thương mại đầu tiên chủ yếu là để phát nhạc hoặc các đoạn thu âm. Về sau, người ta thay ống trụ bằng đĩa shellac, đĩa shellac cuối cùng bị thay thế bằng đĩa vinyl. Có thể nói ống trụ bọc sáp chính là thủy tổ của đĩa LP sau này vậy.

alexander graham bell rung bay dien thoai

Và cứ thế, kỷ nguyên của âm thanh chính thức bắt đầu. Mặc dù Edison đã thành công với phonograph hàng chục năm liền, bản thân ông vẫn chỉ nắm được rất ít về cơ sở khoa học nền tảng của âm thanh và thính giác. Các nỗ lực mở rộng giới hạn của định dạng âm thanh cũng không được nhiều. Chính những thiếu sót đó sau này được bổ bởi Công ty Điện thoại Bell và một nhóm các thực thể có mối liên kết với nhau, trong đó có Western Electric và Bell Labs.

Những gì mà chúng ta tìm hiểu tiếp theo chủ yếu liên quan đến tổ chức của Bell / AT&T (American Telephone & Telegraph) cũng như những người đứng đằng sau nó. Đúng như những gì chúng ta có thể tưởng tượng về một thực thể có tầm ảnh hưởng to lớn đối với cả nhân loại, tồn tại gần một thế kỷ rưỡi, mọi thứ về nó tương đối phức tạp. Chúng ta sẽ chủ yếu tập trung vào những người nghiên cứu về âm thanh, phần lớn ở Bell Labs và những người chế tạo ra những thiết bị cực kỳ tuyệt vời, chủ yếu từ Western Electric.

alexander-graham bell 1876

Như đã nói ở kỳ trước, sự phổ biến của công nghệ điện báo đã trở thành cảm hứng để Bell phát triển nên điện thoại, với cơ chế hoạt động dựa trên khả năng truyền dẫn tín hiệu ở một loạt tần số khác nhau trên cùng một đường dây (trong khi điện báo chỉ có thể tải một tín hiệu mỗi lần). Một trong những thương hiệu lớn chuyên sản xuất thiết bị điện báo là Western Electric Manufacturing Company, thành lập vào năm 1869 tại Chicago, ban đầu có tên là Gray & Barton. Năm 1881, lợi nhuận của công ty đạt tới con số 1 triệu đô la/năm. Nhận thấy đây là con gà đẻ trứng vàng đầy tiềm năng, American Bell Telephone Company đã mua lại công ty này trong năm đó và đổi tên nó thành Western Electric Company. Western Electric sau đó trở thành nhánh sản xuất của Bell, sản xuất hầu hết điện thoại và các thiết bị khác của thương hiệu này.

Đứng từ quan điểm ngày nay, việc một công ty có thể vừa tạo ra thiết bị, vừa xây dựng mạng lưới viễn thông là điều cực kỳ phi thường, thế nhưng Bell và Western Electric đã làm được điều đó. Ngày nay một đế chế thương mại tích hợp như vậy gần như không tồn tại, vì Bộ Tư Pháp Mỹ đã thực hiện một loạt hoạt động chống độc quyền nhắm vào hệ thống Bell/AT&T vào thập niên 40, và lại tiếp tục trong suốt giai đoạn 1970 – 1980, từ đó dẫn đến sự tan vỡ của AT&T, buộc Western Electric và các công ty nắm giữ cổ phần khác phải thoái vốn. Tuy nhiên đó là chuyện của rất lâu về sau này.

Trong suốt một giai đoạn dài từ 1881 đến 1982, Western Electric đã sản xuất điện thoại độc quyền cho các công ty Bell. Một trong những lý do các điện thoại đó cho người dùng thuê chứ không phải bán là vì nhà sản xuất tin rằng chúng có thể hoạt động hàng chục năm liền không sợ hỏng – một khái niệm tương đối lạ đối với người ngày nay vì các mẫu điện thoại nhanh chóng thay đổi qua mỗi năm. Điện thoại ngày nay là một sản phẩm đậm chất hiện đại, với kích thước nhỏ, làm từ vật liệu nhẹ như silicon, cấu trúc rất phức tạp nhưng không kém phần tinh tế. Thế nhưng, điện thoại của thế kỷ 19 là một thiết bị đậm chất thời đại công nghiệp, chỉ có một chức năng duy nhất, được làm từ gỗ sồi rất nặng, trên thân máy có lắp tay quay để tạo dòng điện, với kích thước cực kỳ đồ sộ. Về sau, điện thoại trở nên nhỏ hơn, với vỏ máy làm từ Bakelite và có bộ nhận tín hiệu riêng, thế nhưng vẫn quá to so với tiêu chuẩn ngày nay.

Western Electric cũng là thương hiệu tiên phong cho việc phát triển các thiết bị điện tử của Bell. Đây là nơi những chiếc ampli và bóng đèn điện tử đầu tiên ra đời. Thương hiệu này cũng sản xuất các sản phẩm thương mại gắn liền vợi sự phát triển của radio. Trong những năm 1920, đây là một trong số ít các thương hiệu cung cấp ampli và loa cho radio. Trước đó, các nhân viên điều hành trạm phát sóng cũng như người nghe phải dùng headphone mới có thể nghe được. Loa xuất hiện đã đem đến những trải nghiệm giống với các hệ thống hi-fi tại nhà ngày nay.

(Hết kỳ 2)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Bell Labs – Khởi nguồn của một ngành công nghiệp (phần 1)

Bell Labs – Khởi nguồn của một ngành công nghiệp (phần 3)

Nguyễn Hào