Bose 901 – Một cặp loa đầy tranh cãi trong lịch sử |TapChiHiFi TV 140

Rất vui được gặp lại quý vị và các bạn trong số mới nhất của Tapchihifi TV. Trong lịch sử ngành công nghiệp âm thanh, có lẽ hiếm có thương hiệu nào gây ra nhiều tranh cãi như Bose. Audiophile luôn quả quyết rằng chất lượng của loa Bose thực sự rất ảm đạm, còn không bằng được những thương hiệu loa tầm trung với chất lượng tốt trên thị trường. Họ kết luận rằng những gì mà loa Bose đạt được ngày nay không đến từ chất lượng âm thanh hay kỹ thuật, mà đó là thành quả của một quá trình marketing kéo dài với trình độ ở mức bậc thầy.

Thế nhưng, bất chấp điều đó, chúng ta vẫn không thể phủ nhận rằng Bose là một trong những thương hiệu có doanh số cao nhất toàn cầu. Cái tên Bose không chỉ được biết đến bởi những người có niềm đam mê với âm thanh mà còn bởi những người chẳng cần biết loa hay với dở khác nhau như thế nào.

Một trong những cặp loa nổi tiếng nhất của Bose là Bose 901, cho đến nay đã ra đến phiên bản thứ sáu. Đối với nhiều người nghe, Bose 901 là một trong những cặp loa tốt nhất mà họ trải nghiệm, nhưng cũng có những người phản bác lại ý kiến này hoàn toàn. Vậy, vì sao một cặp loa nổi tiếng lại có hai luồng ý kiến đối lập như vậy? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong video ngày hôm nay nhé.

Bose 901

Bose 901 có lẽ là một trong những cặp loa gây ra nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử. Hầu hết danh tiếng của Bose 901 có nguồn gốc từ những bài review đánh giá cao cặp loa này và chắc chắn không thể không nhắc đến tài năng marketing của tiến sĩ Amar Bose – cha đẻ cặp loa này.

Một trong những điểm khiến Bose 901 khác với những cặp loa cùng thời là âm thanh của chúng có độ mở khá rộng, các dải âm trầm khá mạnh, có lực và khá dễ tìm vị trí đặt loa trong phòng. Một trong những điều khiến giới audiophile đau đầu khi đi tìm vị trí đặt loa chính là hiện tượng méo tiếng bởi cộng hưởng trong phòng. Một cặp loa thông thường có chất âm như thế nào phụ thuộc rất nhiều vào vị trí đặt loa. Phòng nghe càng rộng, vai trò của vị trí đặt loa càng giảm.

Hầu hết năng lượng từ cặp loa Bose 901 đến từ 8 driver đặt ở mặt sau của loa và một driver toàn dải ở mặt trước. Sóng âm từ các driver ở mặt sau va chạm với tường, sau đó dội lại, lan ra khắp phòng nghe. Kỹ thuật này có nhiều tên gọi tùy hãng, nhưng gọi chung vẫn là kỹ thuật tán âm trực tiếp/phản hồi.

Đối với một số người, hiệu quả mà Bose 901 đem lại rất ấn tượng. Thế nhưng để tạo ra âm hình stereo, cặp loa này vẫn cần phải đặt sát tường để có thể phản hồi âm một cách hiệu quả. Một vài cách đặt loa Bose 901 đem đến âm bass phản hồi khá tốt, nhưng hầu hết đều mang lại bass phản hồi không kiểm soát được. Đây cũng chính là nguyên nhân gây ra tranh cãi về chất lượng của Bose 901, cả những so sánh khi nghe cặp loa này ở phòng nghe chuyên dụng tại showroom với khi nghe ở nhà. Bên cạnh đó, Bose 901 còn có một equalizer đi kèm, và chắc chắn nếu không có chiếc equalizer này, âm thanh của loa nghe sẽ rất tệ.

Nhiệm vụ của equalizer này giống như một bộ lọc, dùng để loại bớt các âm bass dư thừa, nhưng trên thực tế nhiệm vụ này chưa bao giờ được thực hiện một cách đúng nghĩa. Thay vì lọc bỏ, equalizer chỉ có thể giảm âm lượng cho các dải trầm. Với kỹ thuật tán âm trực tiếp/phản hồi, tiến sĩ Amar Bose đã tạo ra một trong những cặp loa gây tranh cãi nhất lịch sử. Thế nhưng, điều này là có nguyên do của nó.

Bose 901 trong

Theo lý thuyết của tiến sĩ Bose, ở trong một phòng hòa nhạc, chỉ có 11% âm thanh đến tai người nghe là âm thanh trực tiếp, còn lại đều là âm phản hồi từ tường, trần nhà. Với lý thuyết này, Amar Bose đã thiết kế cặp loa 901 với những đặc tính âm học, cụ thể là cảm giác về không gian mà không cặp loa nào có được. Chẳng hạn nếu nghe thử giữa biểu diễn trực tiếp và biểu diễn qua một cặp loa hi-end, người nghe sẽ cảm thấy so với biểu diễn trực tiếp, màn biểu diễn qua loa sẽ có trường âm thanh hẹp hơn một chút, dù rằng vẫn rất lớn. Và đây cũng chính là điều khiến Bose “ăn điểm” với người nghe. Thế nhưng phương pháp Bose dùng để tạo ra hiệu ứng trường âm thanh rộng sẽ làm ảnh hưởng đến chi tiết, độ trung thực của bản nhạc và thậm chí gây ra những hiệu ứng phản hồi không mong muốn.

Trên thực tế, Bose chưa bao giờ công bố đáp tuyến tần số của các đời loa 901, nhưng thông qua đo đạc, có thể thấy các cặp loa này sẽ mất các dải dưới 30Hz và trên 15kHz, đồng thời lại có phạm vi tán âm cực kỳ lạ. Tất cả những điều ấy khiến 901 trở thành một cặp loa rất khác thường. Không phải tốt nhất mà là rất khác thường. Bộ não thường so sánh những gì mà tai cảm nhận được dựa vào khoảng cách, vị trí của âm thanh. Thế nhưng với 901, chúng ta hoàn toàn không thể biết được âm thanh đến từ đâu.

Nếu được nghe trực tiếp một nhạc cụ đang chơi, sóng âm mà tai tiếp nhận là sóng âm trực tiếp, đến cùng lúc và có cùng một góc độ. Nhờ thế mà người nghe có thể phát hiện được nguồn âm đến từ vị trí nào. Thế nhưng, âm phản hồi từ 901 lại đến từ nhiều hướng khác nhau và không đồng pha về thời gian.

Bose 901 dep

Vì lý do này, chất lượng âm thanh và đáp tuyến tần số của cặp loa 901 vẫn là điều khiến nhiều người nghi ngờ. Trường âm thanh không dễ xác định nên kết quả là sẽ có một loạt vấn đề diễn ra. 901 có rất nhiều “sạn” cần được giải quyết, từ vị trí của nguồn âm, đường cong Fletcher Munson (hay còn được hiểu là cách tai người phân biệt các dải âm khác nhau ở nhiều mức độ khác nhau như thế nào), chuyển pha, méo tiếng, hiệu ứng Haas (khi một âm thanh được nối tiếp bởi một âm thanh khác, cách nhau bởi một quãng nghỉ cực ngắn, người nghe sẽ chỉ cảm nhận được một âm hình duy nhất), các yếu tố về không gian và thời gian, âm khuất (âm khuất xảy ra khi một âm thanh bị tác động bởi sự xuất hiện của một âm thanh khác), băng thông…

Vậy, liệu Bose 901 có thật sự là một trong những cặp loa hay nhất không?

Bose 901 có thể rất ấn tượng, nhưng ấn tượng không có nghĩa là tốt nhất. Bên cạnh những vấn đề kể trên, cặp loa này còn gặp phải những vấn đề như thiếu độ chi tiết, sự nhẹ nhàng, uyển chuyển thông thoáng mà những cặp loa cao cấp thông thường có được. Đồng thời, âm trường của loa rất “ảo”, cộng với bass phản hồi khó kiểm soát được. Tất nhiên, cặp loa này vẫn có đối tượng khách hàng, thậm chí có chỗ đứng trong lịch sử tái tạo âm thanh. Công bằng mà nhận xét, cặp loa này thật sự khác biệt và trong một vài trường hợp có khả năng trình diễn khá thú vị. Nhưng tóm lại, Bose 901 chưa bao giờ nằm trong danh sách những cặp loa tốt nhất trong lịch sử audio.

Như vậy, có thể thấy Bose 901 là một cặp loa gây ra rất nhiều tranh cãi. Có thể đối với nhiều người, đây là một cặp loa hay, nhưng trong quan điểm của audiophile, khả năng trình diễn của cặp loa này chưa bao giờ được đánh giá là ở mức chất lượng tốt. Cũng giống như hệ thống loa Acoustimass AM-5, việc đáp ứng được nhu cầu của thị trường ngoài phạm vi audiophile cũng là chìa khoá để làm nên thành công của Bose 901. Rất cám ơn quý vị và các bạn đã cùng chúng tôi tìm hiểu về cặp loa Bose 901. Còn bây giờ, thời lượng của chương trình đã hết. Hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong những số tiếp theo của Tapchihifi TV.

Tapchihifi TV