Các bản nhạc liệu có hay hơn khi nghe trên đĩa than không?

Các bản nhạc liệu có hay hơn khi nghe trên đĩa than không?

Thursday 07/03/2019 4:29 pm GMT +7

Xem thêm:

Chúng ta thường cho rằng âm thanh trên đĩa than là âm thanh analog, âm thanh “mộc”, tự nhiên, vì thế âm thanh trên đĩa than sẽ hay hơn các định dạng digital thông thường. Nhưng liệu đó có phải là sự thật?

Câu hỏi: Tôi đang định đầu tư vào mâm đĩa than. Xin được hỏi liệu các bản nhạc có thật sự hay hơn khi nghe trên đĩa than không? Bởi tôi thấy nhiều người nói rằng âm thanh trên đĩa than là âm thanh analog, do đó có độ trung thực rất cao.

Trả lời: Trước khi trả lời câu hỏi của quý độc giả, chúng tôi sẽ nêu ra hai câu hỏi có liên quan đến chủ đề này.

1. Ngoại trừ nhạc cổ điển ra, nhạc hiện nay sẽ nghe hay hơn trên nguồn phát nào? Đó là đĩa than.
2. Nguồn phát nào có thể tạo ra được chất âm hay nhất? Đó là CD.

mam dia than

Câu trả lời tưởng như khá mâu thuẫn, nhưng thực tế thì không phải như chúng ta nghĩ.

Nếu như cho rằng âm thanh trên đĩa than chắc chắn sẽ hay hơn CD, bạn đọc cần biết rằng các bản master cho bản thu hiện nay đều lưu dưới dạng CD, hay nói đúng hơn là dưới dạng file digital chứ không chỉ đơn thuần là đĩa CD. Ngay cả khi việc chuyển tải nội dung analog từ đĩa than cực kỳ hoàn hảo thì chất lượng âm thanh vẫn sẽ không thể hay hơn được so với bản master dưới dạng CD. Hay nói cách khác, ở thời điểm hiện tại, những đĩa CD được làm tốt sẽ có chất lượng tối thiểu phải ngang bằng với đĩa than.
Những đĩa CD nghe tệ hơn đĩa than chắc chắn không thể cải thiện được vì nội dung bên trong đã bị thiếu hụt đi khá nhiều. Sự khác biệt này nằm trong quá trình thu âm, làm đĩa chứ không phải do bản chất của CD. Trên thực tế có những đĩa CD có chất lượng âm thanh cực kỳ tuyệt vời. Các thương hiệu như Reference Recordings có những đĩa CD nhạc cổ điển hay hơn bất cứ đĩa than nào. Có thể kể ra khá nhiều cái tên, trong số đó có bản giao hưởng số 5 của Shostakovich, hay bản Adagio cho bộ dây của Barber do Pittsburgh Symphony Orchestra biểu diễn, hoặc bản giao hưởng Saint-Saens “Organ” do Kansas City Symphony trình bày, hoặc Symphonic Dances của Rachmaninov được thể hiện bởi Minnesota Orchestra. Nếu có cơ hội được trải nghiệm qua các đĩa CD này, chắc chắn người nghe sẽ phải tự hỏi vì sao không phải đĩa CD cũng sở hữu chất lượng giống như vậy.
Vì sao âm nhạc thời nay lại nghe hay hơn trên đĩa than? Từ cuối thập niên 80, chất lượng của các bản thu CD bắt đầu đi xuống. Nguyên nhân chính là do phong trào nén độ động (dynamic range) của bản thu để CD có âm lượng lớn hơn, từ đó khởi nguồn lên cái gọi là “Cuộc chiến âm lượng”.

mam dia than dep

Để tăng âm lượng cho bản nhạc, các kỹ sư sẽ dùng một kỹ thuật gọi là nén độ động (dynamic range – độ động có thể hiểu là sự khác biệt giữa âm thanh có âm lượng lớn nhất và âm thanh có âm lượng nhỏ nhất trong bản nhạc). Thời điểm ấy, không chỉ ở các bản thu studio mà ngay cả với radio hay dịch vụ streaming ngày nay, nhà sản xuất và nghệ sỹ thường có suy nghĩ rằng nếu album của mình hát to nhất thì sẽ để lại ấn tượng trong lòng thính giả (và chắc họ sẽ mua album của mình). Nhưng thực tế, đây là đòn đánh chí mạng vào chất lượng âm thanh của bản nhạc bởi nó mất đi sự chi tiết trong âm sắc, khiến bản thu trở nên gượng gạo hơn, làm hỏng tính cảm xúc của bản nhạc, khiến nó trở nên đều đều, chưa kể còn khiến người nghe nhanh chóng trở nên mệt mỏi vì tất cả các âm thanh đều có mức âm lượng giống như nhau.
Trong video dưới đây, tác giả sẽ cho thấy sự khác biệt giữa bản thu gốc và bản thu đã được tăng âm lượng thông qua nén độ động là như thế nào. Người dùng không cần một hệ thống âm thanh với chất lượng cực cao, chỉ cần tai nghe tốt là cũng đủ để nhận ra được sự khác biệt giữa hai định dạng này.

https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=3Gmex_4hreQ

mam dia than tot

Như vậy, chúng ta có thể trả lời câu hỏi vì sao ngày nay, các bản nhạc sẽ nghe tốt hơn trên đĩa than. Hạn chế của đĩa than khá lớn, lớn đến mức độ động không thể nén lại được nhiều như trên CD. Vô hình chung, đĩa than sẽ hay hơn một đĩa CD với độ động được nén quá mức. Trớ trêu thay, CD ra đời với ưu thế là độ động lớn (có thể lên đến hơn 90dB), nhưng vì cuộc chiến âm lượng nên các bản thu trên CD hiện nay có độ động nhỏ hơn trước đây rất nhiều.
Ngoài ra cũng có một vài nguyên nhân khiến một đĩa CD nhạc có chất lượng âm thanh tệ hơn cùng bản thu đó trên đĩa than. Hai hình thức này đòi hỏi những kỹ thuật thu âm khác nhau. Khi CD mới xuất hiện, nhiều kỹ sư âm thanh không nhận ra được sự khác biệt này và họ sử dụng kỹ thuật thu âm cho đĩa than để áp dụng trên CD. Một trong những khác biệt mà người ta thường nhắc đến là hiện tượng cắt dần (roll-off) các dải tần số cao gần ngưỡng 20kHz ở đĩa than. Để bù vào khoảng roll-off này, các kỹ sư sẽ tăng âm lượng cho các tần số ấy. Tuy nhiên, CD không có hiện tượng roll-off kể trên, do đó nếu tăng âm lượng cho các dải âm cao sẽ khiến chúng bị chói và nghe rất thô. Nếu như bạn từng nghe audiophile nói về việc CD có chất âm chói hơn trong khi đĩa than có chất âm ấm áp hơn và tự nhiên thì đây chính là nguyên nhân. Mô tả của họ khá chính xác, thế nhưng nguyên nhân không phải do CD vốn tệ mà là vì CD cần có kỹ thuật thu âm và master khác hẳn. Vấn đề này ngày càng ít dần khi các kỹ sư trở nên quen thuộc hơn với loại hình này. Đến thập niên 90, hiện tượng CD bị chói và khó nghe không còn nữa, thế nhưng cuộc chiến âm lượng với việc nén độ động khiến chất lượng các bản thu trên CD khó có thể chấp nhận được.

mam dia than chat

Một trong những nguyên nhân khiến hầu hết mọi người ít chú ý đến chất lượng bản thu là vì họ chưa từng được nghe các bản thu chất lượng cao hay có cơ hội nghe biểu diễn trực tiếp để làm tham chiếu. Sự khác biệt giữa một bản thu chất lượng cao trên một hệ thống âm thanh tốt với nhạc MP3 nghe qua tai nghe giá rẻ cũng giống như sự khác biệt giữa một chai vang Château Cheval Blanc 1947 với một chai vang Đà Lạt giá 300 nghìn mua ở ngoài cửa hàng vậy.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 đầu đĩa than hiend đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Đầu Đĩa Than