Các loại mạch chỉnh âm lượng trên DAC và Preamp | TapChiHiFi TV 160

Rất vui được gặp lại quý vị và các bạn trong video mới nhất của Tapchihifi TV. Sự xuất hiện của các thiết bị âm thanh digital trong vài năm trở lại đây đã đem đến thay đổi lớn cho hệ thống âm thanh. Đối với những ai chỉ nghe nhạc digital, không sử dụng analog tuner hay mâm đĩa than, đầu đĩa hoặc DAC với mạch chỉnh âm lượng là một thứ rất lý tưởng vì nó cho phép người dùng tiết kiệm rất nhiều, không cần preamp cũng như dây dẫn để kết nối preamp với power amp. Đồng thời, việc bớt đi một thiết bị cũng sẽ giảm lượng linh kiện có mặt trên đường tín hiệu, giúp âm thanh trở nên tốt hơn. Tuy nhiên, nhiều người tin rằng tầng preamp tích hợp trong một bộ DAC sẽ không thể tốt bằng một chiếc preamp riêng biệt. Nguyên nhân của vấn đề này nằm ở mạch chỉnh âm lượng. Vậy, một yếu tố tưởng như chỉ có tác dụng tăng – giảm độ lớn tiếng có tác động đến chất lượng âm thanh như thế nào?

Mạch chỉnh âm lượng hiện nay có thể chia ra làm 2 loại là analog và digital. Đối với loại đầu tiên, tín hiệu analog sẽ đi qua một chiết áp cơ học thông thường, tức núm xoay mà ta thường thấy trên ampli trong khi loại thứ hai thực hiện một loạt các thuật toán đối với dữ liệu digital để điều chỉnh tín hiệu âm nhạc. Mỗi phương pháp này đều có những ưu điểm và nhược điểm của riêng nó.

Đầu tiên, mạch chỉnh âm lượng analog là một thiết bị cơ học làm nhiệm vụ đưa tín hiệu audio vào điện trở biến thiên. Bản thân điện trở này cùng các tiếp xúc của nó với linh kiện ở mạch chỉnh âm lượng có thể làm suy hao nhẹ tín hiệu âm thanh. Vì thế không có mạch chỉnh âm lượng nào có khả năng duy trì trọn vẹn tín hiệu. Bên cạnh đó, mạch chỉnh âm lượng analog có thể tạo ra lỗi cân bằng âm lượng ở mức nhẹ với một vài mức âm lượng khác nhau.

Chẳng hạn, khi chỉnh âm lượng xuống đến ngưỡng rất thấp, kênh bên trái sẽ lớn hơn kênh bên phải 0.5dB. Điều này sẽ đảo ngược lại khi vặn âm lượng lên mức rất lớn. Nhìn chung, lỗi cân bằng này liên quan đến dung sai cho phép trong quá trình sản xuất. Các mạch chỉnh âm lượng cao cấp thường dùng hệ thống điện trở chuyển mạch, nhưng thường các preamp hay DAC sư dụng mạch như vậy có giá rất đắt đỏ.

Mạch chỉnh âm lượng digital không gặp phải những vấn đề nói trên nhưng lại có nhược điểm của riêng nó. Cứ mỗi 6dB suy hao sẽ giảm đi 1-bit độ phân giải. Ở một mức âm lượng thấp, chẳng hạn như 30dB suy hao, độ phân giải sẽ giảm đi 5-bit. Nếu tín hiệu ở DAC có độ phân giải 20-bit, suy hao 30dB sẽ khiến tín hiệu đó chỉ còn lại 15-bit. Như vậy, càng giảm âm lượng nhiều thì độ phân giải tín hiệu sẽ càng thấp. Đó chính là nguyên nhân khiến nhiều người tin rằng mạch chỉnh âm lượng digital kém hơn mạch chỉnh âm lượng analog.

Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, nhược điểm này của mạch chỉnh âm lượng digital càng ít tác động đến chất âm hơn. Với năng lực xử lý tín hiệu ngày càng tăng, các kỹ sư thiết kế có thể thiết kế mạch chỉnh âm lượng digital với độ chính xác cao hơn bằng nhiều phương pháp khác nhau. Một trong những phương pháp hay được áp dụng là chuyển đổi tín hiệu.

Chẳng hạn, DAC sẽ nâng tín hiệu 16-bit thành 32-bit rồi mới thực hiện chỉnh âm lượng. Đối với tín hiệu 24-bit, phạm vi chuyển đổi sẽ nhỏ hơn, nhưng thay đổi về âm lượng tạo suy hao nhỏ đến mức ngay cả những thiết bị analog hay loa có chất lượng cao nhất cũng không thể bắt chước được. Do đó, tuỳ vào thiết kế, mạch chỉnh âm lượng digital vẫn có khả năng tạo ra chất âm cực kyfaans tượng dù nghe với bất kỳ mức âm lượng nào.

Loại mạch chỉnh âm lượng thứ ba là mạch hybrid kết hợp giữa digital và analog. Khi giảm âm lượng từ mức cao nhất, suy hao ban đầu được thực hiện ở vùng digital với mức suy hao tối đa 5.9dB. Khi đạt ngưỡng 6dB, tín hiệu digital sẽ được phục hồi về mức cao nhất và trừ đi 6dB ở vùng analog thông qua hệ thống các rơ-le và điện trở chuyển mạch. Đối với mức cao hơn 6dB, chẳng hạn như bớt đi 9dB, 6dB sẽ được thực hiện trước ở vùng digital và 3dB còn lại ở vùng analog. Phương pháp này cho phép hạ âm lượng xuống mức rất thấp nhưng không tác động nhiều đến độ phân giải của tín hiệu.

Như vậy, tuỳ vào từng thiết kế khác nhau, mạch chỉnh âm lượng có thể có tác động nhất định đến chất lượng âm thanh. Tuy vậy, đây chỉ là một phần rất nhỏ trong loạt linh kiện xuất hiện trên đường tín hiệu và cũng chỉ là một trong rất nhiều yếu tố khi lựa chọn mua DAC hoặc preamp. Hi vọng rằng video ngày hôm nay sẽ phần nào giải đáp được thắc mắc của quý vị và các bạn. Còn giờ, thời lượng của chương trình đã hết. Hẹn gặp lại trong những số tiếp theo của Tapchihifi TV.

Tapchihifi TV