Các trường phái thiết kế loa thường gặp: Trường phái “họng kèn” (phần 2)

Khi mà ở Mỹ, cuộc tranh cãi và mặt chất âm giữa loa Bờ Đông và loa Bờ Tây còn chưa ngã ngũ thì ở bên kia Đại Tây Dương, những cặp loa Anh lại một lần nữa tỏa sáng với những phẩm chất được nhiều người tin tưởng.

Những năm 1970, nước Anh là quốc gia dẫn đầu trên thế giới về mặt nghiên cứu loa, đi tiên phong trong việc sử dụng những loại vật liệu mới như Bextrene, dựng mẫu phân tần bằng công nghệ máy tính hay sử dụng các kỹ thuât FFT để tìm kiếm nguồn gốc của cộng hưởng ở driver và thùng loa. Ở thời điểm ấy, công suất ampli đã có thể lên tới 120 watt / kênh, vì thế các kỹ sư có thể tự do bớt đi một, hai dB độ nhạy để kiểm soát cộng hưởng và làm phẳng đáp tuyến tần số một cách dễ dàng hơn.

Ngưỡng đáy của độ nhạy cuối cùng đã xuất hiện. Đó là vào thập niên 70, khi mà những cặp loa LS3/5a do BBC thiết kế bắt đầu xuất hiện phổ biến. Cặp loa này sở hữu chất âm mượt mà, rõ ràng và chi tiết đến mức bỗng dưng, người ta rằng chất âm của loa Bờ Đông và loa Bờ Tây lố một cách bất thường. Rất nhanh chóng, những mẫu loa nhỏ của BBC đã giành được tình cảm của audiophile trên toàn thế giới.

Loa Rogers LS3/5a tapchihifi

Thế nhưng, nói vậy không có nghĩa là cặp loa BBC vượt trội hẳn so với những cặp loa khác. LS3/5A sở hữu driver B110 màng nón Bextrene với đường kính 12.7cm, được xử lý chống rung chấn rất tốt. Tuy nhiên, đây lại là lý do khiến độ nhạy của loa xuống thấp đến mức kỷ lục, chỉ 82dB/m với 1 watt điện đầu vào. Những ai hài lòng với cặp loa LS3/5a thực chất cũng phải sở hữu trong tay những chiếc ampli lớn và nặng hơn hẳn so với loa của họ. Dù vậy, thời điểm ấy đó vẫn là cặp loa tốt nhất trên thị trường. Tin mừng nữa là ampli khi ấy có chất âm hay hơn rất nhiều so với trước kua, vì thế người dùng không còn phải cân nhặc chọn ampli có chất âm thiên sáng hay chất âm đục, nghẹt nữa.

Một vài năm sau đó, mẫu loa KEF 104a chính thức được đưa ra thị trường. KEF đã tinh chỉnh lại driver midrange và tweeter ở thiết kế LS3/5a cũ, sử dụng driver woofer kế thừa từ driver B139. Đây cũng đồng thời là mẫu loa đầu tiên sử dụng phân tần Linkwitz – Riley tối ưu hóa bằng máy tính. Mặc dù độ nhạy của loa chẳng cao hơn LS3/5a, KEF 104a đã đặt ra tiêu chuẩn mới cho chất âm tự nhiên, sự rõ ràng, chi tiết cùng âm hình chất lượng cao (kết quả của việc sử dụng phân tần tốt hơn hẳn).

Xu hướng chơi loa có độ nhạy cao hơn, đòi hỏi công suất ampli thấp hơn bắt đầu từ cuối thập niên 70, lúc đó những vật liệu làm nón loa có độ nhạy cao như polypropylene hay ampli transistor công suất thấp (được thiết kế dựa theo tiêu chí không xoay vòng của Matti Otala). Cuối thập niên, audiophile trên khắp thế giới lại chứng kiến sự hồi sinh của đèn điện tử chân không. Vậy là nhà thiết kế loa giờ đây có khá nhiều vật liệu để lựa chọn, từ những nón loa giấy mới đã được cải tiến lại, polypropylene, Kevlar cho đến sợi carbon.

lao bbc ls 3 5a

Những vật liệu mới không yêu cầu phải thêm bất cứ chất phụ nào cho vào để tăng khả năng giảm chấn mà ngược lại, hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng tự giảm chấn của chính chúng. Các hệ thống thiết lập hình không gian và xây dựng mẫu bằng máy tính đã giúp cho vật liệu làm nón loa, màng loa tweeter ngày càng được tinh chỉnh và cải tiến, đồng thời cải thiện rõ rệt thiết kế khe từ với lõi từ cực được thông hơi cho các loại driver. Đến đầu thế kỷ 21, những driver tỏa âm trực tiếp với chất lượng tốt nhất của Scan-Speak, Dynaudio, Audax và Focal có độ nhạy nằm trong khoảng từ 89 đến 94dB /m, cao hơn rất nhiều so với độ nhạy trung bình của loa trong thập niên 70.

Tạp chí Sound Practices của Joe Robert khi ấy có tác động rất lớn đến thị trường Bắc Mỹ, bởi nó giới thiệu đến người đọc trường phái thiết kế từ rất nhiều nơi như Nhật Bản, Ý hay Pháp. Người hâm mộ thiết bị âm thanh ngoài phạm vi Bắc Mỹ không biết đến cuộc chiến âm thanh Bờ Đông – Bờ Tây. Họ vẫn tiếp tục coi trọng giá trị mà những bộ loa rạp hát với độ nhạy rất cao mang lại.

lao rogers ls3 5a classic

Ở ngoài phạm vi Anh – Mỹ, các triết lý thiết kế cổ điển của loa rạp hát Western Electric, loa studio monitor của Altec và JBL, họng kèn Tractrix của P.G.A.H Voight vẫn rất được xem trọng. Thế nhưng đây không phải là xu hướng hoài cổ. Các driver và họng kèn mới được làm từ những vật liệu lạ có thể khiến audiophile phương Tây phải kinh ngạc. Những cặp loa sử dụng thiết kế kể trên hoạt động rất tốt với những ampli đèn 3 cực công suất thấp. Một ampli dùng đèn 2A3 công suất 3 watt không thể phối ghép tốt với loa từ phẳng hay loa tĩnh điện, nhưng rất ổn khi đi cùng loa kèn 104dB.

Hết kỳ 2

Các trường phái thiết kế loa thường gặp: Trường phái “họng kèn” (phần 1)

Các trường phái thiết kế loa thường gặp: Trường phái “họng kèn” (phần 3)

Bạn có thể tham khảo sản phẩm khác tại đây

Giới thiệu dòng loa Pylon Audio Sapphire

Nguyễn Hào