Các vấn đề âm học trong phòng nghe và cách xử lý (phần 4)

Ở phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về biện pháp xử lý cho hiện tượng dội âm từ tường bên một cách thật triệt để.

Việc xử lý âm học cho toàn bộ bức tường trong phòng nghe không cần thiết, bởi lẽ âm dội lại chỉ đến từ một vài điểm nhỏ trên tường. Ở các dải tần số trung và cao, bước sóng có hướng tính, hẹp hơn và hoạt động giống như các tia sáng. Do đó chúng ta có thể đánh dấu vị trí của dội âm dựa theo chỗ ngồi và đặt vật liệu xử lý ở đúng chỗ đó. Có thể hiểu rằng góc mà bước sóng và bề mặt va đập tạo ra sẽ bằng với góc tạo bởi bề mặt va đập và âm dội lại.

Kỹ thuật xử lý dội âm từ tường bên có thể minh họa bằng hình ảnh đơn giản ở dưới đây. Trước hết, hãy treo một tấm Mylar trong hoặc gương (những thứ có khả năng phản chiếu ánh sáng) lên tường. Vị trí tâm của gương (hoặc tấm Mylar) phải cùng độ cao với tai người nghe khi đang ngồi ở trên ghế. Tiếp theo, đặt vào vị trí của loa hai ngọn đèn giống như trong hình. Khi ngồi ở vị trí ngồi nghe, ta sẽ thấy hình ảnh của hai ngọn đèn được phản chiếu trên gương. Các điểm trên tấm gương thể hiện hình ảnh phản chiếu này chính là những điểm mà âm thanh từ loa va chạm, từ đó tạo thành dội âm. Đánh dấu những điểm này và đặt vật liệu xử lý âm học ở đó.

phong nghe hay

Chúng ta tiếp tục lặp lại những bước trên với bức tường còn lại. Nếu như phòng nghe có tính đối xứng và vị trí ngồi ở trên trục chính giữa phòng, người nghe chỉ cần tiến hành tìm vị trí dội âm trên một bức tường, sau đó từ những điểm đó gióng sang bức tường còn lại là được. Để đảm bảo độ cân bằng âm học cho phòng nghe, số lượng vật liệu, đặc tính, chủng loại cho cả hai bước tường đều phải giống nhau.

Việc xử lý hiện tượng dội âm của cả hai loa ở cả hai bên tường sẽ giúp cải thiện âm hình đáng kể. Mỗi bức tường sẽ dội lại mọi âm thanh từ cả loa bên phải và loa bên trái, trong khi đó âm dội lại này sẽ ảnh hưởng đến vị trí đặt âm hình và siết lại chiều rộng của âm trường một cách đáng kể. Âm dội lại này có thể xem như là một loại méo xuyên âm, bởi lẽ sóng âm từ loa bên trái có thể va đập vào tường bên phải, đến tai bên phải và ngược lại, do đó cả hai bên tai đều có thể nghe được âm thanh từ hai bên loa, từ đó làm rối loạn khả năng xác định vị trí của âm hình.

Cần lưu ý rằng vật liệu xử lý khi đặt cách tường một khoảng sẽ có tác động với một diện tích rộng hơn so với lúc gắn vật liệu xử lý trực tiếp lên tường. Khoảng cách giữa vật liệu âm học và bức tường sẽ tạo thành vùng bóng âm (acoustic shadow zone), mở rộng phạm vi hấp thụ dội âm hiệu quả

Kỹ thuật này có thể áp dụng cho tất cả các loại dội âm. Nếu như treo gương hay dán tấm Mylar trong suốt ở mọi bề mặt trong phòng nghe. Bất cứ điểm nào hiển thị ảnh phản chiếu của ngọn đèn mà ta thấy khi đang ngồi ở vị trí nghe sẽ là vị trí dội âm. Hoặc đơn giản hơn, hãy nhờ một người di chuyển tấm gương ra nhiều vị trí khác nhau trên tường, những điểm nào có thể nhìn thấy driver loa chắc chắn sẽ là chỗ gây ra dội âm mà ta nghe được và những chỗ đó sẽ cần phải gắn vật liệu tiêu / tán âm. Chúng ta cũng có thể sử dụng kỹ thuật này đối với dội âm từ sàn nhà. Bất cứ điểm nào trên sàn nhà có thể nhìn thấy tweeter khi đặt gương xuống và ngồi nghe cũng sẽ cần được xử lý âm học.

Ngay cả khi không có điều kiện để làm những điều trên, người dùng vẫn cần phải chú ý đến việc xử lý hiện tượng dội âm từ tường bên. Những thứ đơn giản như giá sách, thảm treo hay mành rèm chắc chắn sẽ tốt hơn là để một bức tường trống trơn. Tuy nhiên, nếu như muốn đem đến hiệu quả tốt cho hệ thống âm thanh, chúng ta sẽ cần phải sử dụng các công cụ được thiết kế chỉ để dành riêng cho mục đích này. Thậm chí, giải pháp triệt để nhất là ngay từ khi xây nhà, người nghe đã lên dự định có một phòng nghe riêng chỉ để phục vụ cho mục đích nghe nhạc. Hãy lựa chọn những kiến trúc sư có hiểu biết tốt về âm học và họ sẽ tư vấn cho người nghe nên sử dụng những vật liệu nào, phòng cần được thiết kế ra sao để có thể đạt được hiệu quả tốt nhất trong phạm vi mà chi phí cho phép.

(Hết kỳ 4)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Các vấn đề âm học trong phòng nghe và cách xử lý (phần 1)

Các vấn đề âm học trong phòng nghe và cách xử lý (phần 2)

Các vấn đề âm học trong phòng nghe và cách xử lý (phần 3)

Các vấn đề âm học trong phòng nghe và cách xử lý (phần 5)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Tiêu chí lựa chọn headphone nghe nhạc cổ điển

Nguyễn Hào