Cân chỉnh phòng – Tính năng quan trọng cho các receiver hiện đại (phần 1)

Cân chỉnh phòng – Tính năng quan trọng cho các receiver hiện đại (phần 1)

Saturday 19/01/2019 2:55 pm GMT +7

Xem thêm:

Có thể thấy, cân chỉnh phòng ngày nay cũng là một trong các yếu tố quyết định xem người mua có nên mua chiếc AV Receiver hay không.

Một điều khá thú vị là tính năng cân chỉnh phòng (room correction, hoặc calibration) không thực sự được chú ý đến nhiều trong các hệ thống âm thanh đa kênh 5.1 hoặc 7.1. Thế nhưng, với sự phát triển của công nghệ Dolby Atmos và DTS:X, khi mà người dùng lắp thêm 2 đến 4 loa ở trên trần để tạo ra hiệu ứng âm thanh ở trên cao, các tính năng thiết lập cho loa và các phần mềm cân chỉnh phòng nghe bỗng dung lại trở nên thật cần thiết.
Nhìn chung, tất cả các phần mềm cân chỉnh tự động, từ Audyssey cho đến Anthem Room Correction, MCACC, YPAO và các giải pháp mới hơn như Dirac, đều có cách thức hoạt động khá giống nhau. Người dùng sẽ đặt micro ở trong phòng nghe (có thể tại điểm nghe chính hoặc ở các vị trí khác nhau trong phòng, tùy vào mức độ phức tạp của hệ thống), sau đó hệ thống sẽ tự kiểm tra bằng cách chơi từng loa riêng rẽ, rồi từ đó đưa ra các tính toán và thay đổi sao cho hợp lý nhất.

Can chinh phong

Trước hết, phần lớn các hệ thống thiết lập loa tự động sẽ tự điều chỉnh các loa, sao cho người nghe cảm thấy âm lượng từ các loa center, loa chính, loa surround, loa trên đầu và subwoofer là như nhau. Hầu hết sẽ chỉnh lại điểm phân tần giữa loa vệ tinh và subwoofer, dự đoán khoảng cách từ vị trí người nghe ngồi cho đến các loa, sau đó điều chỉnh độ trễ trên receiver hoặc bộ xử ls âm thanh để tiếng từ tất cả các loa có thể đến tai người nghe cùng lúc.
Thứ hai, thông qua việc đo đạc, hệ thống cũng sẽ quyết định xem căn phòng của người nghe có thể sử dụng các hiệu ứng âm thanh nào, và những hiệu ứng ấy có phù hợp với loa hạy không. Sau đó hệ thống sẽ áp dụng các thông số trên EQ cho loa để điều chỉnh một cách phù hợp nhất và bù đắp những khiếm khuyết về mặt âm học của phòng nghe.
Những hệ thống cân chỉnh phòng tiên tiển nhất sau đó còn sử dụng các bộ lọc (có thể là lọc phản hồi xung hữu hạn hay lọc phản hồi xung vô hạn, thậm chí kết hợp cả hai như Dirac Live) để sửa lỗi timing do loa hay do phòng gây ra. Hay nói cách khác, các bộ lọc này xuấy hiện là để chỉnh sửa hiện tượng âm thanh ở các dải tần số khác nhau không thể đến được tai người nghe cùng lúc.

Can chinh phong dep

Dù vậy, cũng cần phải nhắc lại rằng không một phần mềm cân chỉnh phòng nào có khả năng giải quyết hết tất cả các vấn đề âm học của một phòng nghe. Để hiểu lý do vì sao, chúng ta cần chia phổ âm thanh ra làm hai phần và nghiên cứu từng phần một. Trong phạm vi từ 20Hz cho đến 200-300Hz, vấn đề lớn nhất của phòng nghe chính là sóng đứng. Đây là hiện tượng khó có thể tránh khỏi khi đặt loa bên trong một không gian kín dạng hình hộp chữ nhật. Đối với các dải âm trầm, sóng âm sẽ bị phản hồi lại bởi cấu trúc phòng sẽ tương tác với sóng âm từ loa subwoofer hoặc loa thông thường, gây ra hiện tượng âm lượng tăng lên ở một vài điểm trong phòng và giảm đi ở một vài điểm khác, điểm đó có đỉnh và đáy khác nhau tùy thuộc vào dải tần số.
Nói cách khác, ngay cả khi loa subwoofer tạo ra các dải trầm có cùng âm lượng với phổ trầm chung ở trong phòng, một tần số bất kỳ, chẳng hạn 50Hz, có thể lớn tiếng gấp đôi ở vị trí người nghe ngồi, trong khi 80Hz lại bé tiếng hơn hẳn. Khi chuyển sang vị trí khác, điều ngược lại có thể xảy ra. Đây chính là sóng đứng và chủ yếu kích thước, hình dáng phòng nghe cũng như vị trí đặt loa sẽ quyết định đến hiện tượng này. Nếu chỉ sử dụng các biện pháp xử lý âm học thông thường thì rất khó giải quyết được vấn đề này, trừ phi thay đổi kiến trúc phòng nghe hoàn toàn. Đó là lý do vì sao người ta cần dùng đến các phần mềm cân chỉnh phòng.

Can chinh phong tot

Trên thực tế, phần mềm cân chỉnh phòng có thể giải quyết được một nửa vấn đề. Mặc dù equalizer có thể xử lý hiện tượng tăng tiếng bass của sóng đứng, không phải phần mềm cân chỉnh phòng nào cũng sửa được lỗi hạ tiếng bass do giao thoa. Hiểu một cách đơn giản, nếu kích thước và hình dáng là nguyên nhân khiến dải 80Hz gần như biến mất khỏi vị trí ngồi nghe, các phương pháp cân chỉnh phòng digital không thể nào giải quyết được điều đó. Người nghe chỉ có thể di chuyển loa subwoofer, đặt lại vị trí nội thất trong phòng hoặc thêm một loa subwoofer thứ hai – không phải để tăng cường âm bass mà là để bù khuyết lại các dải bass bị “yếu” đi do hiện tượng sóng đứng gây ra. Tuy nhiên, đối với âm bass quá mạnh do hiện tượng sóng đứng, các hệ thống cân chỉnh phòng digital sẽ xử lý rất hiệu quả.
Đối với phổ từ 200 – 300Hz trở lên, các hiệu ứng âm thanh do phòng nghe tạo ra sẽ ít liên quan đến hình dáng, kích thước của phòng và bị bởi tác động bởi chất lượng bề mặt sàn, tường, trần nhiều hơn. Hay nói cách khác, các dải âm này phụ thuộc nhiều vào khả năng hút âm, tán âm của bề mặt phòng nghe.

Can chinh phong chat

Thế nhưng, tìm hiểu ở phổ âm thanh này sẽ thấy có rất nhiều ý kiến trái chiều, bởi không phải ai cũng đồng ý rằng phần mềm cân chỉnh phòng digital sử dụng phương pháp đo từ micro và tính toán equalization có thể giải quyết được tất cả những hiện tượng âm học thường gặp trong phòng nghe, đặc biệt với các dải âm trung và cao.

(Hết phần 1)

Xem:

Cân chỉnh phòng – Tính năng quan trọng cho các receiver hiện đại (phần 1)

Cân chỉnh phòng – Tính năng quan trọng cho các receiver hiện đại (phần 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 4 mẫu CD Transport đáng mua nhất do tạp chí What Hi fi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan