Câu chuyện mang loa giấy | TapChiHiFi TV 102

Rất vui được gặp lại quý vị và các bạn trong video mới nhất của Tapchihifi TV. Giấy có mặt ở khắp mọi nơi. Trong suốt gần 2000 năm lịch sử, chúng ta đã dùng nó để viết, để trang trí, để dùng cho nhiều mục đích khác. Thế nhưng, giấy còn là một phần vô cùng quan trọng trong quá trình tái tạo âm thanh, ngay từ những ngày đầu tiên trong lịch sử của loa. Bất chấp việc khoa học vật liệu ngày càng phát triển, càng có nhiều vật liệu lạ, với công nghệ rất cao, giấy vẫn là một vật liệu quan trọng, phổ biến để làm nón loa. Trong một vài trường hợp, đây còn được cọi là một loại vật liệu gần như tốt nhất. Vậy, vì sao giấy lại là một vật liệu tối ưu để thiết kế màng loa nón? Chúng ta sẽ cùng giải đáp câu hỏi trên qua video ngày hôm nay nhé.

Trong những năm đầu tiên của lịch sử audio, rất nhiều phương pháp tái tạo âm thanh đã được nghĩ ra và thử nghiệm. Nếu như có ai đó cho rằng những driver loa tĩnh điện, màng phẳng, hay loa plasma chỉ là những sản phẩm mới xuất hiện gần đây thì chắc chắn họ đã nhầm. Năm 1911, Peter Jensen cùng Edwin Pridham trở thành những người đầu tiên trong lịch sử tạo ra loa sử dụng cuộn dây động khi sáng chế ra mẫu loa Magnavox đầu tiên và chính thức cho ra mắt thị trường bốn năm sau đó.

loa mang giay

Mặc dù vẫn sử dụng họng kèn để khuếch đại âm thanh, Magnavox được xem như thiết kế gần nhất với những mẫu loa hiện đại, thậm chí còn được gọi là chiếc loa đầu tiên của lịch sử loài người. Cho đến thập niên 20 của thế kỷ trước, mẫu loa kể trên và rất nhiều loại loa khác đều đã được thử và bị loại bỏ vì thiếu độ tuyến tính, âm lượng thấp, giá thành cao, thậm chí còn có khả năng gây nguy hiểm chết người.

Thứ duy nhất còn tồn tại chính là những cặp loa điện động, dùng cuộn dây động và màng loa làm bằng giấy.

Với sự phát triển của khoa học vật liệu, rất nhiều người đã dự đoán về ngày tàn của màng loa nón giấy và thậm chí còn thổi phồng nó lên. Năm 1962, Irving M. “Bud” Fried đã viết bài viết “Vĩnh biệt màng nón giấy” trên một trong những số đầu tiên của Stereophile. Thế nhưng, cho đến tận bây giờ, màng nón giấy vẫn cứ tồn tại, cho thấy phong cách truyền thống không phải lúc nào cũng lỗi thời.

Câu hỏi mà nhiều người thường đặt ra là làm thế nào để một thứ vật liệu kém bền, thiếu sự cứng chắc cần thiết có thể dùng để tạo ra âm thanh?

Trước hết, cần hiểu rằng giấy dùng để làm màng nón giấy không phải loại mỏng manh như tờ khăn giấy hay giấy viết, ngay cả như giấy in cũng không phải. Ngay từ thời loa còn được sử dụng để gắn vào những chiếc radio to như cái tủ, các nhà sản xuất đã tìm đủ mọi cách để cải thiện màng nón loa, thử nghiệm bằng cách cho thêm những vật liệu như nỉ, vải vào bột giấy để gia cố.

Sẽ có những màng nón mịn, mỏng manh, rất dễ rách chẳng khác gì tờ giấy thủ công, có chiếc lại cứng như bìa carton, một số thì lại được làm thủ công chẳng khác gì tác phẩm mĩ nghệ chứ không phải là một sản phẩm công nghiệp. Nhìn chung, màng nón giấy được ưa chọn là bởi chúng rất nhẹ, và nếu được xử lý tốt cũng sẽ rất bền chắc. Màng nón giấy xuất hiện từ thời ampli đèn và radio receiver vẫn còn phổ biến, và cho đến nay những cặp loa sử dụng chúng vẫn được các audiophile phối ghép với những ampli SET có mức công suất thấp.

Vậy, vì sao hình nón lại là hình dạng lý tưởng cho màng loa, đặc biệt là midrange và woofer. Quay trở lại với yêu cầu màng loa nhẹ nhàng nhưng chắc chắn, hãy thử dùng một mẩu giấy bìa khổ to và vẫy thử, để tờ giấy di chuyển cả về đằng trước lẫn đằng sau là điều không thể, dù cho có cầm tờ giấy ở bất cứ cạnh nào đi chăng nữa. Nhưng nếu như gấp tờ giấy lại thành hình nón có lòng nông, sau đó móc vào giữa chóp nón – tức là nơi người ta thường nối cuộn voice coil, tờ giấy ấy sẽ đẩy được cả về trước lẫn sau rất dễ, mặc dù độ nhẹ thì cũng chỉ như tờ giấy để phẳng. Rõ ràng hình nón sẽ giúp tờ giấy cứng hơn hẳn.

Ngày nay, những thương hiệu nổi tiếng về thiết kế và sản xuất driver như SB Acoustics hay Kurt Müller vẫn cung cấp rất nhiều driver màng giấy cho các hãng sản xuất lớn. Việc lựa chọn màng loa giấy ngoài những ưu điểm nổi bật như nhẹ, có độ cứng chắc tốt hay không quá đắt đỏ còn là do quan điểm cá nhân về chất âm. Gediminas Gaidelis, người sáng lập thương hiệu AudioSolutiosn cho biết sở dĩ các mẫu loa cao cấp của hãng vẫn dùng driver Satori màng giấy của SB Acoustics là bởi driver màng giấy đem lại chất âm rất tự nhiên. Có thể thấy rằng sau sự xuất hiện của những driver màng nhựa, màng kim loại, thậm chí gốm, giấy vẫn là một vật liệu quan trọng trong ngành sản xuất loa và ngày tàn của chúng, như Irving M. “Bud” Fried dự đoán cách đây gần 60 năm vẫn còn rất xa mới thành hiện thực.

Có thể thấy rằng sau hơn 100 năm tồn tại, chất âm tự nhiên cùng các ưu điểm như rẻ, dễ sản xuất, dễ tạo thành màng nón với những đặc điểm mong muốn là lý do vì sao ngày nay giấy vẫn được sử dụng rộng rãi để sản xuất driver loa. Chúng ta vừa cùng tìm hiểu về một số đặc điểm của màng loa giấy. Hi vọng video ngày hôm nay sẽ giúp quý vị và các bạn phần nào giải đáp được thắc mắc của mình.

Tapchihifi TV