Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 2)

Trong kỳ này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về những mâm đĩa than sử dụng bánh xoay dẫn đà nổi tiếng nhất trong lịch sử. Các mâm đĩa than này hầu hết đều xuất hiện trước những năm 70 của thế kỷ 20.

Những mâm đĩa than dùng bánh xoay dẫn đà được đánh giá cao hầu hết đều được thiết kế để sử dụng ở các đài phát thanh. Garrard 301/401 và EMT 930 là hai mâm đĩa than nổi tiếng nhất, thế nhưng chúng ta vẫn còn những cái tên khác. Trong số các mâm đĩa than dân dụng, mâm của Duals cũng là loại sử dụng bánh xoay dẫn đà cho đến khi bị thay thế vào giữa thập niên 70 bởi các mâm đĩa than dùng dây cu-roa hay động cơ direct-drive. Nhiều người cũng tin rằng Thorens TD-124 là mâm chạy bánh xoay dẫn đà, nhưng thực tế cơ chế hoạt động của nó là sử dụng kết hợp dây cu-roa và bánh xoay dẫn đà vì nhà thiết kế cho rằng nó sẽ giúp cách ly nhiễu ồn từ motor hiệu quả hơn. Khi chúng trở nên cũ dần (cho đến nay những mâm đĩa than Thorens có tuổi đời ít nhất 50 năm), các chi tiết phức tạp bị mài mòn, khiến nhiễu ồn và ma sát cũng tăng theo.

Thorens TD 124

Các mâm đĩa than Thorens 301/401 và TD-124, cùng với một vài mâm đĩa than của Lenco và EMT nổi tiếng đến mức trở thành biểu tượng của cả ngành công nghiệp. Điều đáng tiếc là linh kiện thay thế cho những mâm đĩa than này thường được sản xuất bởi các cửa hàng nhỏ, sử dụng máy móc có độ chính xác cao và sở hữu tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn so với linh kiện gốc. Số lượng các mâm đĩa than được sản xuất ra được tính hàng ngàn, một số linh kiện có chất lượng tương đối tốt nhưng không đến mức quá ngoạn mục. Những mâm đĩa than 301 hay TD-124 được phục chế hoặc chỉnh sửa có thể dễ dàng bán với giá 10, 15 nghìn đô hay thậm chí cao hơn. Ngoài ra, phần bệ máy cũng có thể thay thế bằng các bệ làm từ gỗ nguyên khối, gỗ ván ép phủ laminate, gỗ chống đạn Panzerholz (tấm gỗ nén với mật độ cực lớn), đá granite hay đá phiến, vì bệ máy gốc thường khuếch đại hiện tượng nhiễu rumble lên. Hiện nay, thương hiệu mâm đĩa than / tay cơ SME đã mua lại các quyền liên quan đến thương hiệu Garrard, trong đó có cả sản xuất và sửa chữa các mâm đĩa thanh 301. Thế nhưng, từ những gì thấy được tại kỳ Munich High End Show năm nay, mục đích của SME ở thời điểm hiện tại vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Thorens TD 124 co dia

Các thiết kế mâm đĩa than sử dụng bánh xoay dẫn đà thay đổi như thế nào và ở những điểm nào đã phản ánh rất rõ quan điểm của nhà thiết kế cho rằng giải pháp này tối ưu hơn giải pháp khác ra sao. Hầu hết những người yêu thích loại mâm đĩa than này đều tin rằng khả năng xoay của bộ cơ rất nhịp nhàng, ít sai lệch, đặc biệt là khi so sánh với các mâm đĩa than dùng dây cu-roa. Hầu hết các mâm đĩa than dùng bánh xoay dẫn đà đều đặt bánh xoay tì vào mặt trong của rìa mâm xoay, hoặc dựa vào một kết cấu ở giữa trục xoay chính và rìa ngoài mâm xay. Một số mâm đĩa than cho đài phát thanh như D&R thậm chí đặt hẳn cơ máy bên ngoài mâm xoay, cơ chế này gọi là rim drive. Những năm gần đây VPI cũng áp dụng loại cơ xoay rim drive này cho một số mẫu sản phẩm của mình.

bo co xoay mam dia than

Mâm đĩa than D&R, chi tiết bộ cơ xoay được thể hiện ở ảnh bên trái.

Mâm đĩa than của Lenco lại là một trường hợp khác. Bộ cơ sử dụng bánh xoay dẫn đà của Lenco thực sự rất khác biệt. Thay vì dùng bánh dẫn đà đặt nằm phẳng, song song và xoay mâm trực tiếp, nhiều mâm đĩa than của Lenco đặt bánh dẫn đà vuông góc với mâm xoay và được dẫn động bởi một trục ngang với đường kính dao động tùy vào máy. Những người yêu thích mâm đĩa than Lenco đã tao ra những chi tiết thay thế với chất lượng cao hơn cho bánh dẫn đà, tấm mặt trên của máy, bệ máy. Họ cũng thay thế tay cơ đi kèm với những tay cơ khác hiện đại hơn. Đôi lúc chúng ta khó có thể nói rằng những sản phẩm như vậy là phục chế lại hay đã chỉnh sửa để trở thành một thứ khác biệt hoàn toàn.

Nhìn chung, việc chơi mâm đĩa than cũng giống như chơi xe hơi. Nhiều khi chúng ta phục chế lại những thiết bị cũ không phải bởi hiệu năng của chúng tốt mà bởi vì nó là biểu tượng của cả một thời và có giá trị về mặt lịch sử. Cũng giống như việc so sánh giữa một chiếc Honda Civic đời mới và Alfa Romeo GTV. Rõ ràng Honda Civic mới, ít lỗi và được trang bị nhiều công nghệ tiên tiến hơn, nhưng nếu lựa chọn, chắc chắn nhiều người sẽ chẳng từ chối chiếc Alfa Romeo.

(Hết phần 2)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 1)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 3)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 4)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 5)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 6)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 7)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 8)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những bộ cơ mâm đĩa than thường gặp hiện nay

Nguyễn Hào