Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 4)

Với sự phổ biến của bộ cơ sử dụng dây cu-roa, những mâm đĩa than kiểu này ngày càng có vị thế của riêng mình. Trong lịch sử, không ít mâm đĩa than tốt nhất là mâm đĩa than sử dụng bộ cơ chạy dây cu-roa.

Acoustic Research giới thiệu mâm đĩa than AR-XA vào năm 1961, và có vẻ như đây là một trong những mâm đĩa than dùng dây cu-roa nổi tiếng nhất mọi thời đại. Cũng như mâm Components Professional, mâm đĩa than Acoustic Research sử dụng thân máy phụ lắp lò xo được thiết kế để phần nào đem đến khả năng cách ly hồi tiếp âm học. Edgar Villchur, người sáng lập hãng đã thiết kế XA vô cùng đơn giản, từ đó mở đường cho một loạt các mâm đĩa than như Thorens TD-125, -150, và -160, cũng như Linn Sondek. Với mức giá ban đầu chỉ 58 đô la, XA tiếp tục được sản xuất cho đến thập niên 70 và tăng nhẹ dưới mức 90 đô, và các biến thể của mâm đĩa than vẫn còn được bán cho đến hơn 20 năm sau. Tổng kết lại, có tới hơn 50 nghìn mâm đĩa than XA được bán ra thị trường. Thậm chí dịch vụ ăn theo như các bộ công cụ chỉnh sửa mâm đĩa than dựa trên cấu trúc của XA cũng xuất hiện, nổi tiếng nhất có lẽ là bộ kit của George Merrill. Cho đến nay, George vẫn nhận tinh chỉnh một số phần của mâm XA.

Thorens TD 124

Bước sang thập niên 60, phong cách và cơ chế hoạt động của mâm Thorens TD-124 dường như đã trở nên lỗi thời. Việc kết hợp dây đai/bánh dẫn đà vừa đắt đỏ, vừa phức tạp. Do đó năm 1965, mâm đĩa than TD-150 chính thức được giới thiệu với tư cách là một phiên bản giá thấp hơn. Với các góc cạnh vuông vức, thân máy phụ đóng vai trò làm hệ treo cùng cơ chế truyền động dây đai, TD-150 là một cỗ máy đơn giản, dễ hoạt động, bảo dưỡng và sửa chữa. Cũng như mâm đĩa than Acoustic Research, TD-150 và sau này là TD-160 cũng như các biến thể của nó là những mâm đĩa than yêu thích cho những ai thích độ máy hoặc chỉnh sửa.

Khi Thorens chuyển từ Thụy Sĩ về Đức năm 1968, những mâm đĩa than TD-124 cũ kỹ đã ngừng sản xuất. Phiên bản thay thế TD-125 có thể xem như là mẫu cao cấp hơn của TD-150, với kích thước to lớn, chắc chắn hơn cùng với cơ chế điều khiển tốc độ bằng điện. Nhìn chung, trong thập niên 60, ở Mỹ có ba mâm đĩa than dùng dây cu-roa nổi bật nhất là AR-XA, Thorens TD-125 và Empire Troubador. Mâm đĩa than Acoustic Research nổi tiếng với giá thành hợp lý, TD-125 dành cho những ai có điều kiện Empire là lựa chọn đối với những người muốn có một thứ gì đó thật phong cách. Đến đầu thập niên 70, phối ghép được ưa chuộng nhất là mâm TD-125 kết hợp với tay cơ Rabco SL-8E cùng kim Shure V15

Rabco SL 8E

Và rồi Linn cuối cùng cũng vào cuộc. Một công ty ở Scotland tên là Ariston chuyên sản xuất những mâm đĩa than dùng dây cu-roa tên là RD11. Những người chịu trách nhiệm thiết kế mâm đĩa than này gồm Jack và Ivor Tiefenbrun cùng Hamish Robertson. Phần thân máy phụ làm hệ treo cũng như phân lớp bộ cơ được thiết kế khá giống với TD-150. Mâm RD11 do công ty Castle Precision Engineering của nhà Tiefenbrun lắp ráp, cho đến nay công ty này vẫn còn tồn tại và cung cấp linh kiện với chất lượng cực cao cho quân đội cũng như các ứng dụng công nghiệp khác, chẳng hạn như các bánh xe nhôm cho các xe phản lực Bloodhound LSR.

Khi Robertson rời khỏi Ariston, Linn Products được Castle chỉ định làm công ty con chuyên sản xuất mâm đĩa than vào năm 1972. Linn Sondek và các biến thể của nó rất giống với RD11. Ngoài những mâm này, Ariston còn sản xuất mâm RD11s, sử dụng trục xoay chính với bi sắt thay vì trục xoay đơn điểm tại vị trí chính giữa giống như RD11.

Thorens gallery

Nếu như cảm thấy những thứ trên dễ gây nhầm lẫn thì mọi thứ còn tệ hơn khi Robertson làm việc cho công ty Fergus Fons, sản xuất mâm đĩa than Fons CQ30. Fergus Fons kiện Linn vì sử dụng thiết kế trục xoay chính đơn điểm. Ngay cả nhà phân phối mâm Sonkek đầu tiên, CJ Walker cũng tự sản xuất mâm đĩa than. Tuy nhiên, cuối cùng chiến thắng vẫn thuộc về Linn, các thương hiệu khác cứ dần biến mất khỏi thị trường.

Kể từ sau thời điểm này, mâm đĩa than dùng dây cu-roa và mâm đĩa than direct-drive song hành với nhau cho đến khi mâm đĩa than dần bị thay thế bởi một loại hình khác: đầu CD. Những mâm direct-drive sử dụng motor có chất lượng rất cao để có thể đảm bảo độ tin cậy cũng như khả năng trình diễn. Trong khi đó, mâm đĩa than dùng dây đai lại khá đa dạng, có những loại rất tốt như mâm của Linn, nhưng cũng có những loại chỉ như đồ chơi mà thôi. Hầu hết các mâm đĩa than được audiophile săn lùng trong giai đoạn 1980 – 1990 đều là mâm dùng dây cu-roa, giống như những mâm đĩa than của Harman Kardon.

mam dia than fons cq30

Cho đến nay, sau một thập kỷ đĩa than hồi sinh trở lại, thị trường lại tràn ngập những thương hiệu sản xuất mâm đĩa than dùng dây cu-roa.

(Hết kỳ 4)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 1)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 2)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 3)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 5)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 6)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 7)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 8)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những bộ cơ mâm đĩa than thường gặp hiện nay

Nguyễn Hào