Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 6)

Những mâm đĩa than direct-drive ngày nay chủ yếu được sử dụng cho mục đích mix nhạc và DJ, thế nhưng không phải ai cũng biết rằng mục đích ban đầu của chúng là để phục vụ cho các đài phát thanh, giống như RCA 70-D.

Hầu hết các mâm đĩa than sử dụng ở trạm phát thanh của những năm 1940 – 1950 đều có bộ cơ giống với bộ cơ của RCA 70-D. Cho đến cuối thời kỳ của đĩa than thì có sự thay đổi khá lớn, các mâm đĩa than của đài phát thanh lúc này chủ yếu sử dụng bộ cơ dùng bánh dẫn đà với động cơ với momen xoắn khá lớn (giống như các mâm đĩa than Garrard 301/401, EMT, Gate, Sparta, hay Gray). Những mâm đĩa than này ít được trau chuốt hơn và cũng không đắt đỏ bằng những mâm đĩa than khổng lồ trước đó. Ngoài ra còn một yếu tố cần lưu ý, các mâm đĩa than được thiết kế để tái tạo âm thanh mono thường sẽ tạo ra rumble (một loại nhiễu ồn đặc trưng ở các dải trầm), khiến việc chơi các đĩa stereo 45/45 trở nên không thể vì bị nhiễu ồn ảnh hưởng.

RC 70 D

Kể từ những năm 70 trở đi, nếu nói đến mâm đĩa than sử dụng bộ cơ direct-drive, rất nhiều người nghĩ đến Technics SP-10. Được phát triển tại Matsushita (công ty mẹ của Panasonic cũng như thương hiệu con chuyên về các thiết bị âm thanh chuyên nghiệp Technics), phát hành vào năm 1970 (nhiều nguồn khác cho là vào năm 1969), mâm đĩa than SP-10 thực sự rất giống với các mâm Garrard 301 / 401, được thiết kế để sử dụng ở đài phát thanh và bán ra thị trường không có tay cơ kèm theo. Rất nhiều hãng đã sử dụng mâm đĩa than này, kể cả BBC. Thông thường chúng sẽ được phối ghép với tay cơ SME 3009.

Thiết kế cơ bản của các mâm đĩa than hiện đại sử dụng cơ chế direct-drive là để mâm xoay thực sự trở thành một phần của động cơ thay vì ghép nối hai bộ phận này với nhau thông qua một chi tiết thứ ba. Vào những năm 70 và đầu những năm 80, các mâm đĩa than direct-drive được thiết kế rất chắc chắn, độ chính xác của các chi tiết cũng như quá trình lắp ráp đều đáp ứng được những tiêu chuẩn rất cao. Không ít các mâm đĩa than dạng này được thiết kế đặc biệt để có thể hoạt động không ngừng nghỉ trong một thời gian dài nhằm đáp ứng yêu cầu của đài phát thanh. Ngày nay, những mâm đĩa than hàng đầu sử dụng bộ cơ direct-drive của Technics, Denon, JVC và EMT được sản xuất từ thời kỳ ấy vẫn được sử dụng. Chúng được độ lại với phần bệ máy năng hơn để cải thiện khả năng hoạt động ổn định cũng như giảm bớt nhiễu ồn âm nền.

RCA 70 D

Khi mâm đĩa than trở nên thất thế trước đầu CD vào cuối nhứng năm 80, đầu những năm 90, các mâm sử dụng bộ cơ direct-drive trở nên rẻ hơn và phổ thông hơn, sử dụng những bộ motor rất dễ bị mòn sau khi dùng một thời gian dài hay có độ nhiễu ồn lớn, khá khó nghe. Việc sử dụng mâm xoay nhẹ đã làm giảm độ mượt của hiệu ứng bánh đà – một hiện tượng thường thấy ở các mâm đĩa than có mâm xoay nặng. Điều này vô tình ảnh hưởng nặng nề đến danh tiếng của mâm đĩa than direct-drive. Cho đến nay, người ta vẫn quan niệm đây chỉ là những mâm đĩa than rẻ tiền, chất lượng không thực sự xuất sắc. Audiophile lại quay trở trở về với những mâm đĩa than sử dụng bộ cơ dùng dây cu-roa.

Điều bất ngờ lại sự trở lại thầm lặng của mâm đĩa than dùng bánh dẫn đà cũng kéo theo việc người dùng quan tâm đến những mâm đĩa than direct-drive có chất lượng tốt hơn. Khi mà những mâm đĩa than cổ điển, cao cấp như Thorens, Garrard hay EMT ngày càng trở nên đắt đỏ, người dùng bắt đầu chú ý đến Thorens SP-10 cũng như những mâm đĩa than dùng ở trạm phát thanh nhiều hơn. Chỉ trong vài năm, nhu cầu tìm kiếm mâm đĩa than direct-drive chất lượng tốt cao đến mức giờ đây, việc tìm kiếm những mâm direct-drive cao cấp, thuộc đời đầu cũng trở nên rất khó khăn.

RCA 70 D hay

Quan trọng hơn, các mâm direct-drive vẫn đang trong thời kỳ phát triển. Khi mâm đĩa than Continuum Caliburn với mức giá 100 nghìn đô la xuất hiện vài năm trước và thu hút sự chú ý của rất nhiều người, nó đã vô tình tạo nên làn sóng thiết kế và sản xuất mâm đĩa than direct-drive chất lượng cao thế hệ mới. Đầu tiên là những mâm đĩa than của Brinkmann, sau đó là một loạt các nhà sản xuất khác. Nổi bật trong số này có thương hiệu VPI với mâm đĩa than HW-40 kỷ niệm 40 năm ngày thành lập hãng. Mâm đĩa than này sử dụng bộ motor rất tinh xảo, sử dụng mạch điều khiển khá giống với mâm Caliburn. Tất nhiên người dùng có thể tiếp cận mâm đĩa than này dễ dàng hơn khi giá của nó chỉ là 15 nghìn đô la mà thôi.

Những mâm đĩa than direct-drive hiện đại rất đa dạng về mặt chất lượng hoạt động cũng các chi tiết thuộc về cuộn dây, rotor hay mạch điều chỉnh tốc độ. Một số mâm đĩa than direct-drive với chất lượng tốt mà chúng ta có thể tìm thấy hiện nay đến từ các hãng như Bergmann, PBN Groovemsaters, Thrax Audio, Continuum và một số tên tuổi khác.

(Hết kỳ 6)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 1)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 2)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 3)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 4)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 5)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 7)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 8)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những bộ cơ mâm đĩa than thường gặp hiện nay

Nguyễn Hào