Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 8)

Lý thuyết về mâm đĩa than với lượng ma sát gần như bằng 0 luôn là điều mà các nhà thiết kế theo đuổi, và trong lịch sử âm thanh đã có những thiết bị gần như đạt được mục đích này.

Cho đến tận ngày nay, một vài nhà thiết kế mâm đĩa than vẫn hứng thú với ý tưởng: “Nếu như ma sát ít đã tốt rồi, sẽ thế nào nếu như mâm xoay nổi trong không trung nhờ sức từ? Hay lực đẩy không khí?” Rất nhiều người đã thử làm ra những mâm đĩa than như vậy, nhưng những ý tưởng như thế thường không đạt được thành công quá lớn về mặt doanh thu.

Disc Master

Hãy bắt đầu với loại mâm đĩa than nổi được nhờ sử dụng sức từ để không phải cọ xát quá nhiều vào trục xoay chính hoặc cơ chế tải, hay được nối mâm xoay với thân máy phụ đóng vai trò truyền động để có thể xoay được. Một trong những mâm đĩa than truyền động bằng sức từ đầu tiên chỉ mới xuất hiện từ cách đây hơn một thập kỷ. Đó là mâm đĩa than Disc Master do Tim de Paravicini thiết kế cho công ty EAR (Esoteric Audio Research). Có thể nói rằng mâm đĩa than này không giống bất cứ thiết kế nào mà chúng ta từng biết. Trên trang chủ của EAR có viết như sau:

“Tim de Paravicini đã bắt đầu nảy ra ý tưởng về một thiết kế mâm đĩa than mới từ vài thập niên trước, thế nhưng sự ra đời của âm thanh digital đã khiến dự án này phải hoãn lại. Giờ đây, khi mà xu hướng yêu thích âm thanh analog không chỉ tiếp tục trở lại mà còn phát triển mạnh hơn, ông đã hoàn thiện thiết kế của mình và giới thiệu đến công chúng mâm đĩa than Disc Master. Trong những năm gần đây, rất nhiều mâm đĩa than đã xuất hiện trên thị trường nhưng không nhiều sản phẩm sở hữu những tính năng mới lạ như Disc Master. Tuy nhiên, chúng mới lạ không phải chỉ để thỏa mãn bản thân. Đây chính là một mâm đĩa than đem đến những tiêu chuẩn mới cho việc chơi nhạc bằng đĩa vinyl.”

“Ấn tượng nhất ở đây chính là việc sử dụng hệ cơ không có điểm tiếp xúc. Việc truyền động cho mâm xoay của thiết bị trước giờ luôn có nhiều vấn đề, bởi bất cứ thiết bị nào có khả năng truyền năng lượng cũng sẽ truyền được rung chấn. Dây cu-roa cao su với độ co dãn, đàn hồi đã đem đến một giải pháp thỏa đáng, nhưng lại rất dễ trơn trượt, từ đó khiến tốc độc không ổn định. Bên cạnh đó chúng có thể kéo lệch mâm xoay sang một bên, ảnh hưởng đến sự vận hành của thiết bị. Tim De Paravicini đã đem đến một giải pháp tài tình có thể giải quyết những vấn đề trên. Một motor có độ nhiễu ồn thấp, được kiểm soát thông qua vòng lặp servo đã được tối ưu hóa, sẽ truyền động cho mâm xoay phụ thông qua một vòng đai có bánh răng để đảm bảo kiểm soát tốc độ tuyệt đối. Mâm xoay phụ truyền động cho mâm xoay chính thông qua các nam châm được xếp cùng chiều, đối diện với nhau. Phương pháp này không chỉ loại bỏ khả năng bị trượt mà còn cho phép lọc bất cứ rung chấn nào từ motor hay vòng đai, trong khi cho phép sử dụng lực truyền động đối xứng hoàn toàn.”

“Trục xoay cũng là một vấn đề khác đối với mâm đĩa than, và Tim De Paracvicini đã giải quyết bằng cách sử dụng những trục xoay với cơ chế tiếp xúc góc chính xác do Thụy Sĩ sản xuất, những trục xoay có độ tĩnh cao như loại sử dụng cơ chế tiếp xúc điểm khá phổ biến nhưng với mức độ mài mòn chậm hơn. Nhờ vậy, chúng có thể hoạt động hàng năm liền nhưng chất lượng vẫn tốt như khi mới mua về.”

Disc Master white

“Mâm xoay cũng được làm từ một loại hỗn hợp có độ cộng hưởng siêu thấp giữa nhựa resin và chất động vô cơ, được gia công chính xác và gia cố bằng vỏ nhôm – loại nhôm cao cấp thường được sử dụng cho các nhạc cụ. Các chân chống rung điều chỉnh được độ cao cũng góp phần cho việc điều chỉnh mâm đĩa. Thiết bị có ba mức tốc độ là 33, 45 và 78 vòng/phút, với cơ chế kiểm soát tốc độ cho chế độ 78 vòng để phù hợp với những đĩa được cắt với tốc độ không chuẩn.”

“Các tay cơ phổ thông có thể lắp và điều chỉnh rất dễ dàng. EAR cũng cung cấp mâm đĩa than Disc Master phiên bản đặc biệt sử dụng tay cơ Helius Omega. Tay cơ Omega sở hữu thiết kế đặc biệt, định nghĩa lại thiết kế tay cơ cũng giống như Disc Master định nghĩa lại thiết kế mâm đĩa than, và cả hai kết hợp với nhau rất tốt.”

Điều đáng buồn là ngày nay, Disc Master không còn được sản xuất nữa. EAR không đưa ra lý giải, nhưng rõ ràng mức chi phí quá cao cùng quá trình sản xuất phức tạp có lẽ đã khiến họ tin rằng đây không phải là một lựa chọn tốt để theo đuổi lâu dài.

Kể từ sau khi Disc Master xuất hiện, một loạt các mâm đĩa than khác sử dụng hệ treo / cơ chế bổ trợ bằng lực từ cũng bắt đầu ra mắt. Sản phẩm sáng giá nhất phải kể đến là các mâm đĩa than Titan và Avenger Reference do Harry Weisfeld thiết kế. Dù đã nghỉ hưu, có vẻ như Harry đã làm nên một kiệt tác thực sự sau khi chất dứt sự nghiệp kéo dài hơn 40 năm của mình.

Helius Omega

Cả hai mâm đĩa than đều có những tính năng rất thú vị. Motor truyền động sẽ cung cấp động năng cho mâm xoay phụ, chi tiết này lại được nối với mâm xoay trên bằng nam châm cùng chiều. Theo Harry cho biết, “Tôi cực kỳ hài lòng với kết quả đạt được. Tôi đã so sánh nhiều mâm đĩa than tốc độ 45 với các máy chạy băng master 1/2 track tốc độ 15 íp và tự tin nói rằng 95% mâm đĩa than direct drive sẽ đem đến chất âm tốt với chi phí rẻ hơn nhiều, đồng thời thay thế hay sửa chữa cũng tốn kém ít hơn.”

Những năm gần đây, mâm xoay sử dụng cơ chế từ lực của EAT, JR Transrotor, và Clearaudio ngày càng phổ biến. Ngoài ra còn có những mâm đĩa than từ các hãng khác, nhưng nếu so sánh về tên tuổi và chất lượng sản phẩm, liệu có thương hiệu nào có thể theo đuổi được?

Một trong những trường hợp cực kỳ khác biệt ở đây là Mag-Lev. Đúng như cái tên thể hiện, đây là một mâm đĩa than “bay” thực sự, sử dụng từ lực để nâng mâm xoay lên. Ban đầu, đây là dự án xuất hiện trên trang gây quỹ cộng đồng Kickstarter và thu hút được rất nhiều sự chú ý. Tuy nhiên, càng về sau, nhất là khi đã xuất hiện tại Munich High End Show 2 lần, người ta càng không chắc về cơ chế hoạt động hay chất âm của Mag-Lev. Mâm đĩa than này dường như chỉ lạ chứ chưa thực sự là một mâm đĩa than nghiêm túc, với hiệu năng trình diễn vượt trội. Bên cạnh đó, những người ủng hộ cho dự án còn thất vọng vì cuối cùng, Mag-Lev cũng được ra mắt thị trường, nhưng với mức giá cao hơn nhiều so với những gì mà nhà sản xuất từng hứa hẹn.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 1)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 2)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 3)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 4)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 5)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 6)

Cơ đĩa than – Những điều chưa kể (Phần 7)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những bộ cơ mâm đĩa than thường gặp hiện nay

Nguyễn Hào