Cổng 3 5mm – Công nghệ trường tồn qua 2 thế kỷ | TapChiHiFi TV 161

Rất vui khi được gặp lại quý vị và các bạn trong video mới nhất của Tapchihifi TV. Cổng cắm tai nghe 3.5 mm đã quá quen thuộc với người dùng smartphone. Nhưng giờ đây khi các thiết bị công nghệ ngày càng trở nên, jack cắm tai nghe 3.5 mm đang dần bị loại bỏ. Điều này được nhận thấy rõ nhất trên các thiết bị smartphone cao cấp. Việc loại bỏ jack cắm truyền thống đã gây ra nhiều tranh cãi. Thế nhưng, liệu đã có ai từng đặt câu hỏi jack 3.5mm có từ bao giờ và vì sao nó vẫn còn tồn tại đến ngày nay chưa? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong video ngày hôm nay nhé.

Sự ra đời của jack 3.5mm có liên quan đến một trong những công nghệ âm thanh lâu đời nhất – đó là điện thoại. Khi điện thoại mới được phát minh và sử dụng ở các thành phố lớn, người ta bắt đầu nhận ra nhu cầu cần có một phương pháp để chuyển cuộc gọi một cách nhanh chóng. Cuối thế kỷ 19, việc chuyển cuộc gọi này được làm thủ công hoàn toàn. Người gọi sẽ không gọi trực tiếp đến cho người cần liên lạc mà sẽ gọi đến tổng đài, lúc này điều phối viên sẽ kết nối hai đường điện thoại lại với nhau. Họ làm thế bằng cách nối hai mạch thông qua một bảng mạch switchboard, ổ cắm và jack cắm được sử dụng là jack TRS loại 6.3mm, rất to và dễ cầm, nhưng vẫn đủ nhỏ để có thể cắm hàng trăm cái như vậy trên bảng mạch switchboard.

Sở dĩ gọi loại jack 6.3mm là jack TRS vì nó có cấu tạo gồm đỉnh kết nối (tip), phần vòng đai (ring) và phần ống bọc ngoài (sleeve). Phần đỉnh đầu truyền âm thanh vào bên trái của tai nghe stereo, và phần vòng đai truyền âm thanh sang bên còn lại. Phần bọc ngoài có chức băng bọc và bảo vệ các bộ phận bên trong jack. Cấu trúc này là âm thanh stereo – phích cắm mono ban đầu chỉ có phần đỉnh đầu và phần thân bảo vệ.

Chúng ta phân biệt jack cắm TRS với các loại jack cắm có hình dáng tương tự dựa vào số vòng trên jack do TRS chỉ có một vòng tròn duy nhất. Ngày nay, người ta vẫn chưa tìm ra được cha đẻ thực sự của phương pháp chuyển cuộc gọi dùng switchboard này, nhưng không thể phủ nhận rằng cách này dễ sử dụng đến nỗi suốt một thời gian dài nó trở thành phương thức chuyển cuộc gọi tiêu chuẩn gần như trên phạm vi toàn thế giới. Trên thực tế, ngày nay tổng đài điện thoại vẫn thực hiện chuyển cuộc gọi mà người gọi không hề hay biết, chỉ là quá trình này được thực hiện tự động hóa chứ không còn thủ công mà thôi.

Một jack cắm TRS sẽ có ba dây, hai dây mạch và một dây tiếp địa. Vì lý do này mà jack TRS cũng rất lý tưởng để nối headphone vào thiết bị âm thanh như ampli chẳng hạn. Bởi vậy, TRS vẫn là jack tiêu chuẩn cho đến khi việc chuyển cuộc gọi được thực hiện tự động hóa hoàn toàn. Các hệ thống chuyển cuộc gọi không dây của những năm 20-30 thế kỷ trước vẫn dùng đúng loại ổ cắm và jack cắm tiêu chuẩn cũ từ trước đó vài chục năm. Nhìn chung, các thiết bị âm thanh hay bảng mạch switchboard thường rất lớn nên người dùng chưa có nhu cầu thay đổi jack cắm. Thậm chí, nhiều thiết bị audio ngày nay vẫn giữ nguyên jack headphone 6.3mm. Ngay cả mic karaoke mà chúng ta đang sử dụng cũng dùng loại kết nối này.

Cho đến thập niên 50, khi công nghệ bán dẫn bắt đầu xuất hiện và chiếc radio xách tay đầu tiên xuất hiện, người ta mới bắt đầu cảm thấy jack 6.5mm có phần hơi lớn. Vì thế, yêu cầu lúc này là cần phải tạo ra một loại jack cắm khác nhỏ hơn jack TRS, lý tưởng nhất là chỉ bằng khoảng một nửa. Và như vậy, jack 3.5mm ra đời.

Rất có thể jack 3.5mm đầu tiên được chế tạo ở Nhật Bản, mặc dù không có nhiều bằng chứng để chứng minh điều này. Nhưng có một sự thật là jack 3.5mm được dùng cho các thiết bị xách tay từ rất lâu, với tuổi đời lên đến vài thập kỷ, đầu tiên là radio bán dẫn, sau đó là máy cát-xét, và tất nhiên không thể không kể đến chiếc máy Walkman cùng những thiết bị tương tự. Người sử dụng và người sản xuất không có nhu cầu thay đổi vì chuẩn kết nối của các loại jack tương tự như nhau, phương thức đơn giản và quan trọng nhất là ai cũng có thể sử dụng được. Sau này, những chiếc jack cắm tai nghe nhỏ hơn, với kích thước 2.5mm bắt đầu xuất hiện và được sử dụng rộng rãi dần, nhưng xét về độ phổ biến thì chúng vẫn không thể nào bằng được jack 3.5mm vốn được áp dụng từ trước đó một thời gian.

Với sự tiện lợi đã trở thành thương hiệu, không có gì khó hiểu khi bước sang thế kỷ 21, các máy nghe nhạc như MP3 và iPod vẫn sử dụng jack 3.5mm để làm kết nối cho tai nghe. Thậm chí, khi smartphone thay thế máy nghe nhạc, tai nghe của chúng vẫn sử dụng loại jack này. Lúc này, jack 3.5mm còn có thêm một vòng tròn nữa để làm đầu vào cho microphone. Đây chính là tiền đề cơ bản của khái niệm hand-free headset – những chiếc tai nghe tiện lợi, giúp người dùng không cần phải chạm tay vào điện thoại mà vẫn có khả năng thực hiện cuộc gọi như thường.

iPhone 7 ra đời là một cú sốc lớn đối với nhiều người, bởi nó đã loại bỏ hoàn toàn jack 3.5mm và chuyển sang dùng cổng Lightning. Mặc dù định luật Moore và lịch sử công nghệ cho thấy rằng chúng ta sẽ không thể gắn bó với một công nào đó trong một thời gian quá lâu, đồng thời sự ra đời của kết nối không dây khiến jack 3.5mm không còn quá quan trọng như trước, nhưng, trong tương lai gần, jack 3.5mm vẫn chưa thể dễ dàng biến mất khỏi cuộc sống của chúng ta được. Rất cám ơn quý vị và các bạn đã theo dõi video ngày hôm nay của chúng tôi. Còn giờ, thời lượng của chương trình đã hết. Hẹn gặp lại trong những số tiếp theo của Tapchihifi TV.

Tapchihifi TV