Categories: Uncategorized

Cuộc chiến định dạng đầu tiên: Ống trụ vs. Đĩa than (phần 1)

Khi phonograph mới ra đời, thứ đầu tiên cỗ máy này cắt lên không phải là chiếc đĩa hình tròn mà chúng ta biết đến, mà là lá thiếc bọc quanh một trục xoay được.

Năm 1877, nhà phát minh Thomas Alva Edison chính giới thiệu chiếc máy phonograph đầu tiên trước công chúng, đánh dấu cho sự mở đầu của âm thanh tái tạo. Thứ mà người ta chú ý đến lúc ấy là cỗ máy chứ không phải là các bản thu do nó tạo ra. Nguyên nhân là vì để thu được âm thanh, các kỹ sư đã sử dụng lá thiếc bọc xung quanh bọc xung quanh một trục xoay được. Nếu tháo lá thiếc dùng để thu âm ra khỏi máy, nó sẽ không bao giờ sử dụng lại được do không thể lắp lại lên trục xoay được đúng như ban đầu nữa.

Ý tưởng về việc bản thu âm có thể sử dụng trên những cỗ máy khác bắt đầu xuất hiện với cỗ máy Graphophone, một phát minh của Alexander Graham Bell và Tainter tại phòng thí nghiệm Volta Labs. Đây là một thiết bị rất giống với phonograph của Edison, có điều nó dùng ống trụ bọc sáp để có thể dễ dàng tháo khỏi máy, lưu lại và sử dụng sau chứ không dùng tấm lá thiếc. Với lợi thế này mà mà việc tháo, lắp ống trụ khỏi máy rất dễ dàng, không gây ra bất cứ tổn hại nào lên bản thu. Hơn nữa, Graphophone sử dụng cơ chế thu âm lắp ống trụ ngang thay vì đặt ống dọc. Edison ngay lập tức học tập ý tưởng này và nhanh chóng giới thiệu cỗ máy phonograph sử dụng ống trụ bọc sáp của riêng mình.

Trong nửa cuối thế kỷ 19, các đô thị bắt đầu phát triển rất nhanh, và dân cư ở những nơi này chính là những thính giả lý tưởng cho các cỗ máy có khả năng phát nhạc. Chỉ trong vòng 30 năm từ 1880 đến 1910, dân số Mỹ đã tăng lên gần gấp đôi. Quá trình nhập cư và đô thị hóa vô tình tạo nên một thị trường rộng lớn và đa dạng cho ngành công nghiệp âm thanh.

Tất nhiên, có một vài nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này. Trước hết, ngành công nghiệp quảng cáo thời kỳ này cũng phát triển song hành với phonograph. Bên cạnh đó, một phiên bản khác của máy quay đĩa gramphone, Victrola, trở thành tiêu chuẩn của ngành công nghiệp vì nó được quảng cáo mạnh hơn phonograph của Edison. Bức hình kinh điển một chú chó đang nghe máy phonograph His Master’s voice cũng trở thành một trong những biểu tượng của ngành này.

Trớ trêu thay, bức hình này xuất hiện từ năm 1894 với chú chó Nipper đang nghe máy quay ống trụ phonograph của Edison. Thế nhưng 5 năm sau, đứng trước xu thế một loại định dạng mới sẽ xuất hiện, họa sĩ Francis Barraud đã vẽ một máy quay đĩa gramophone ở bên cạnh chú chó ấy.

Công ty Victor Talking Machine được thành lập vào năm 1901, với đội ngũ kỹ sư nòng cốt là Emil Berliner, Eldridge Johnson và F. W. Gaisberg. Johnson. Johnson là thợ máy ở New Jersey, công việc của anh là cung cấp động cơ đồng hồ cho các máy gramophone của Berliner. Người ta tin rằng Johnson chính là người đã khơi mào cho cuộc chiến định dạng đầu tiên trong lịch sử. Ông đã nhanh chóng xin cấp bản quyền cho hình ảnh His Master’s Voice từ năm 1899 rồi kiên nhẫn chờ đợi cho đến khi công ty Victor bắt đầu đưa ra thỏa thuận. Nhiều năm sau ông hồi tưởng lại: “Một trong những cỗ máy nói đầu tiên được đem đến cửa hàng để tiến hành vài chỉnh sửa. Tiếng của nó giống như một con vẹt được dạy dỗ cẩn thận, giọng nghe đau họng trong khi đầu thì lăng băng. Thế nhưng cỗ máy bé tẹo ấy cũng thu hút được sự chú ý của tôi.”

Mặc cho nhiều người tin rằng chất lượng âm thanh của Victrola không bằng được phonograph ống trụ của Edison, máy quay đĩa vẫn có những ưu điểm nhất định. Cỗ máy rất nhỏ gọn, tự vận hành được và dễ hoạt động hơn. Họng kèn để khuếch đại âm thanh cũng được đặt bên trong cỗ máy luôn. Hơn nữa, Victrola cũng có không gian bên trong thân để chứa và quay đĩa. So với các ống trụ, đĩa phẳng dễ lưu trữ, đóng gói và xử lý hơn. Kể từ thời điểm nay, máy Victrola chính thức xuất hiện ở mọi gia đình trên nước Mỹ. Số tiến 200 đô la vào năm 1906 là một khoản tiền rất lớn, dù với nhiều người nó vẫn là khoản có thể chi được. Âm thanh của Victrola cũng lớn hơn một chút so với ống trụ. Đầu tiên, mọi đĩa tròn đều có đường kính 17.7cm và dài khoảng 2 phút. Sau năm 1903, hãng Victor bắt đầu cho ra mắt nhiều phiên bản khác nhau, đường kính đa dạng 20cm, 25cm hoặc 30cm. Tốc độ quay đĩa có thể điều chỉnh được tùy vào tốc độ thu âm của đĩa. Kích thước đĩa lớn hơn đồng nghĩa với việc đĩa có thể chơi lâu hơn và độ bền cũng cao hơn. Ngày càng có nhiều người lựa chọn hình thức này, và rồi cũng đến lúc số lượng của đĩa áp đảo hẳn ưu thế về chất lượng của ống trụ.

(Hết kỳ 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Cuộc chiến định dạng đầu tiên: Ống trụ vs. Đĩa than (phần 2)

Nguyễn Hào

Lan Nguyễn

Recent Posts

Marantz PM7005 – Sự nâng cấp đáng giá từ PM6005

Sau 7 năm kể từ ngày ra mắt, PM6005 vẫn là một chiếc ampli chất…

3 hours ago

Dynaudio Evoke 30 – Cặp loa dành cho mọi điều kiện phối ghép

Được thiết kế từ những kết quả đo được tại phòng đo Jupiter, Evoke 30…

3 hours ago

Amphion Argon1 – Vì sao đáng để trải nghiệm?

Với mức giá không hề thấp (khoảng 1500 đô la một cặp), vì sao cặp…

3 hours ago

Accuphase DC-37 – Chưa bao giờ sợ bị lỗi thời

Ngay cả khi Accuphase cho ra mắt bộ DAC đầu bảng DC-950 vào năm 2016,…

4 hours ago

Âm thanh lưu động – Khi âm nhạc không còn giới hạn ở sân khấu (phần 1)

Loạt bài viết này sẽ đưa người đọc tìm hiểu về một phần quan trọng…

20 hours ago

Độ động và Cuộc chiến âm lượng (phần 1)

Cuộc chiến âm lượng bắt nguồn từ việc các nghệ sĩ tin rằng tiếng càng…

21 hours ago