Categories: Uncategorized

Cuộc chiến định dạng đầu tiên: Ống trụ vs. Đĩa than (phần 2)

Với sự phổ biến của đĩa than, ngày càng có nhiều người ủng hộ cho loại hình này, dẫn đến chiến thắng tuyệt đối của nó vào đầu thế kỷ 20.

Một trong những người góp phần quan trọng nhất vào chiến thắng của đĩa than là ca sĩ opera tenor Enrico Caruso. Năm 1902, ông đã tuyên bố chỉ thu âm trên đĩa, và trở thành siêu sao đầu tiên của thế giới nhạc thu âm. Caruso cũng là nghệ sĩ đầu tiên được chia tiền phí bản quyền cho mỗi đĩa hát được bán ra. Vào đầu thế kỷ 20, danh tiếng của Enrico Caruso và các nghệ sĩ opera khác đã giúp phonograph thay đổi vị thế, từ một kẻ sinh sau đẻ muộn trở thành nhà vô địch. Sau máy khâu, máy phonograph (của Edison hoặc Victrola) trở thành cỗ máy cơ khí phức tạp nhất từng được bán cho mục đích dân dụng.

Fred Gaisberg, một kỹ sư chăm chỉ, giàu sức sáng tạo chính là hình mẫu điển hình của các nhà sản xuất âm nhạc hiện đại. Ông là nghệ sĩ piano chính tham gia đánh đệm cho rất nhiều buổi thu âm thời kỳ đầu. Khi nhắc lại về sự nghiệp của trong những ngày đầu, Gaisberg có nói về một tình trạng chung mà ông gọi là “Gramo-fright” (Nỗi sợ hãi gramophone). Ngay cả những ca sĩ opera chuyên hát giọng stenton cũng cảm thấy sợ hãi, như thể đang bị chiếc họng kèn máy thu âm đe dọa.

Các nhãn đĩa cổ Red Seal của hãng Victor, chủ yếu do Caruso thể hiện và phối bởi Gaisberg, nhanh chóng trở thành một trong những biểu tượng đắt giá. Ngay cả những công ty lớn khác trong lĩnh vực này như Edison hay Columbia cũng phải cố gắng theo đuổi, đầu tư nhiều hơn cho các bản thu của mình.

Thế nhưng, công nghệ dù có cao siêu đến mấy cũng không thể bù đắp được sự sự lựa chọn âm nhạc mờ nhạt. Columbia giới thiệu đĩa hai mặt vào năm 1904 với giá rất rẻ, chỉ khoảng 1.5 đô la. 4 năm sau đó, Edison bắt đầu tung ra thị trường các ống trụ Amberol với thời lượng 4 phút và sau này là ống Blue Amberol. Với hộp vỏ ngoài cứng, làm bằng cellulose màu xanh dương, các ống trụ Blue Amberol có chất âm tốt hơn cũng như thời lượng dài hơn hẳn. Trên các tờ quảng cáo hồi ấy có ghi: “Chất âm ngọt ngào từng làm nên thương hiệu của các bản thu Edison Amberol giờ đây còn được cải thiện hơn, với các bản thu Blue Amberol”.

Bất chấp sự cường điệu quá mức như vậy, các sản phẩm của Victor vẫn phổ biến hơn cả trên thị trường. Fred Gaisberg đi khắp châu Âu và thu âm lại các bản nhạc từ những nghệ sĩ cổ điển tiếng tăm nhất lúc bấy giờ. Thế nhưng, tại quê nhà, ông và các đồng nghiệp lựa chọn thu âm bất cứ thứ gì có thể thu được lợi nhuận: từ nhạc khiêu vũ, nhạc dân tộc, dân ca, nhạc diễu hành, các bản ballad tình cảm, thánh ca, bài giảng đạo, độc thoại trên hình minh họa tạp chí, ngâm thơ, tái hiện âm thanh của các sự kiện lịch sử….

Vào thời điểm bấy giờ, nhãn đĩa Red Seal vẫn là một thứ rất được ưa chuộng, chúng đắt hơn các đối thủ khác nhưng vẫn cực kỳ phổ biến. Đĩa thu của Red Seal giúp cho nghệ sĩ trở thành người nổi tiếng, và đổi lại người nghệ sĩ cũng lựa chọn đĩa làm hình thức thu âm. Giọng của Enrico Caruso phù hợp với các máy phát thanh lúc bấy giờ. Chất giọng của ông thể hiện rõ sự ngây ngất trong những cao trào hay các trường đoạn kịch tính. Tiếng hát của ông phát ra từ họng kèn cực kỳ trong trẻo và đầy uy lực, thậm chí át được cả một số tiếng nhiễu ồn âm nền.

Thành công của Caruso đã đánh dấu cho kỷ nguyên các ngôi sao dấn thân vào kinh doanh âm nhạc – một trào lưu mà Thomas Edison cực kỳ phản đối (đấy là lý do vì sao trên các ống trụ Amberol ta thường thấy hình ảnh và tên của ông được in lên). Bất chấp nguyên vọng của Edison, các nghệ sĩ dần dần thay thế cho nhà phát minh, trở thành hình ảnh biểu tượng gắn liền với phonograph. Nhắc đến Enrico người ta sẽ nghĩ ngay đến Victrola. Không có Victrola, Enrico không thể nổi tiếng như ngày nay và điều ngược lại cũng rất chính xác.

Nửa thế kỷ sau, công thức này vẫn được lặp lại một cách chính xác. RCA Victor, hậu thân sau này của công ty Victor bắt tay cùng Elvis Presley – Caruso của nửa sau thế kỷ 20. Năm 1960, bản Now or Never thậm chí còn có độ phủ hơn cả bài hạt đứng top đầu các bản xếp hạng của ông. Giai điệu của nó thực chất có nguồn gốc từ bản There’s No Tomorrow do Tony Martin thể hiện năm 1949. Bản nhạc này lại vay mượn khá nhiều từ bài dân ca Ý O Sole Mio. Và nếu chưa ai biết, thì ca sĩ đầu tiên thể hiện bài O Sole Mio trong album của công ty Victor năm 1916 chính là Enrico Caruso. Như vậy, vòng lặp này cứ thế tiếp tục mãi cho đến về sau.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Cuộc chiến định dạng đầu tiên: Ống trụ vs. Đĩa than (phần 1)

Nguyễn Hào

Lan Nguyễn

Recent Posts

TEAC NR-7CD – Thiết bị tất cả-trong-một ở tầm cao mới

Nếu cần xây dựng một hệ thống âm thanh truyền thống nhưng vẫn đáp ứng…

11 hours ago

Marantz SR8012 – AV receiver đầu bảng của Marantz

Cho đến nay, đây vẫn là một trong những receiver cao cấp, mạnh mẽ, đáng…

12 hours ago

AudioQuest Silver Cloud – Dây nguồn đầu bảng cho phân khúc tầm trung của AudioQuest

Vẫn sử dụng những công nghệ quen thuộc làm nên dòng dây nguồn Wind, thế…

12 hours ago

Elipson Prestige Facet 8B – Đáng giá với phân khúc tầm trung

Cặp loa bookshelf Prestige Facet 8B sẽ đưa người nghe đi hết từ bất ngờ…

12 hours ago

Line Preamp Audio Research Reference 10– Vượt qua những giá trị hàng đầu

Với những giá trị từ cổ điển cho đến hiện đại, line preamp Audio Research…

13 hours ago

Sonus Faber Chameleon T – “Tắc kè đổi màu” của Sonus Faber

Kết hợp chất âm truyền thống, kỹ thuật chế tác đổi màu và khả năng…

2 days ago