Driver của tai nghe – Những điều cần biết (Kỳ 2)

Driver của tai nghe – Những điều cần biết (Kỳ 2)

Wednesday 26/12/2018 9:45 am GMT +7

Xem thêm:

Hiện tại trên thị trường có nhiều loại driver tai nghe khác nhau và mỗi loại lại được sử dụng vì những ưu, nhược điểm riêng.

Driver tai nghe mang kích thước nhỏ nhất hiện nay là BA (Balanced Armature). Thông thường, những driver này xuất hiện ở tai nghe in-ear nhưng không phải tai nghe in-ear nào cũng dùng driver BA, thông thường chúng sẽ sử dụng driver dynamic nhiều hơn. Tai nghe in-ear sở hữu độ suy hao ấn tượng đối với nhiễu ồn từ bên ngoài và đó là lý do vì sao ca sĩ / nhạc công sử dụng tai nghe in-ear khi họ biểu diễn trực tiếp. Một vài loại tai nghe chỉ dùng một driver, một vài loại khác lại có đến hai nhờ sử dụng mạch phân tần khá đơn giản. Do sở hữu driver cực kỳ nhỏ và nhẹ nên tốc độ màng driver có thể rất nhanh.

Driver cua tai nghe

Vì hoạt động theo nguyên tắc từ trường, các tai nghe sử dụng driver BA thường có cấu tạo như sau: Một mẩu kim loại nhỏ hình chữ U đóng vai trò làm tấm ứng điện (armature), đặt ở giữa 2 nam châm vĩnh cửu đối xứng (nên gọi là balanced). Một cuộn dây nhỏ sẽ được cuốn quanh tấm ứng điện. Dòng điện chạy qua cuộn dây này và làm tấm ứng điện bị hút bởi 1 trong 2 nam châm theo 2 hướng tạo thành chuyển động. Do màng driver được nối với tấm ứng điện thông qua một thanh nối nên nó sẽ rung khi tấm ứng điện chuyển động, tạo thành âm thanh.
Hầu hết tai nghe hiện nay, cả headphone hay earphone, dù bình dân hay cao cấp đều dùng driver dynamic, sử dụng nam châm neodymium, cuộn voice coil và màng driver nhỏ với cách thức hoạt động giống như ở loa điện động hiện nay. Cụ thể hơn, từ tính của nam châm neodymium sẽ biến cuộn voice coil thành một nam châm điện, tạo ra từ trường dựa trên dòng điện (tức tín hiệu âm thanh dưới dạng dòng điện xoay chiều) đi qua nó. Cuộn voice coil gắn chặt vào màng driver nên khi nó dao động, màng driver sẽ chuyển động theo và tạo ra âm thanh.
Do phương thức hoạt động rất đơn giản nên driver rất dễ chuyển động và không đòi hỏi quá nhiều năng lượng. Vì vậy, chúng ta thường thấy loại tai nghe này không sử dụng nguồn điện bên ngoài. Tuy nhiên, đây cũng là kiểu driver bị ảnh hưởng nhiều nhất từ méo tiếng khi hoạt động ở mức âm lượng cao. Bên cạnh đó, chất lượng âm thanh cũng bị quyết định rất nhiều bởi vật liệu làm màng driver.

Driver cua tai nghe dep

Ortho-dynamic (hay còn gọi là planar dynamic) là một loại driver khác mà đôi lúc có thể chúng ta sẽ bắt gặp. Cấu tạo của driver này gồm một màng phẳng kẹp giữa hai nam châm có từ trường mạnh. Trên các nam châm này có nhiều lỗ nhỏ tạo thành khoảng cách giữa chúng. Một cuộn voice coil sẽ được dán ép vào bề mặt màng driver thay vì đính vào một điểm giống như ở dynamic driver. Cuộn voice coil này có hình dạng khác nhau và số vòng quấn dây phụ thuộc vào nam châm. Bản thân màng driver có thể rất mỏng nhưng vật liệu cuộn voice coil trên màng đó luôn khiến khối lượng tăng thêm đáng kể. Hiệu quả của các ortho-dynamic driver phụ thuộc vào cường độ của nam châm, khoảng cách giữa nam châm và màng driver, số vòng quấn dây cũng như dòng điện (điện áp / trở kháng). Nhìn chung, dynamic driver hoạt động hiệu quả hơn bởi cùng một công suất (watt), dynamic driver sẽ có âm lượng lớn hơn ortho-dynamic driver.
Lợi thế của ortho-dynamic nằm ở chỗ toàn bộ màng loa sẽ chuyển động trong khi đối với dynamic driver, chỉ có điểm nối với cuộn voice coil là chuyển động. Một biến thể của loại driver này chỉ có nam châm ở một bên màng. Tuy nhiên độ tuyến tính của loại biến thể này không thể tốt bằng vì độ tuyến tính của ortho-dynamic driver bình thường rất cao. Vì đặc điểm này mà các tai nghe ortho-dynamic driver có độ nhạy rất lớn và độ biến dạng rất thấp.

Driver cua tai nghe tot

Sau ortho-dynamic driver, chúng ta còn có driver tĩnh điện (electrostatic driver) và electret driver. Electrostatic driver sử dụng một tấm màng có phủ lớp vật liệu tĩnh điện ở trên bề mặt. Tấm màng này sẽ được đặt giữa 2 electrodes song song với nhau. Khi có tín hiệu âm thanh đi qua, tùy vào tần số mà điện cực của các electrodes này sẽ thay đổi, gây nên lực kéo/đẩy lên tấm màng giúp di chuyển không khí, từ đó tạo ra âm thanh. Đây chính là nguồn gốc của cái tên electrostatic.
Để electrostatic driver có thể hoạt động, người ta cần sử dụng một loại ampli đặc biệt có tên là energizer, có khả năng tạo ra điện áp từ 100 đến 1000V tùy thuộc vào khoảng cách giữa tấm màng và electrode. Khoảng cách càng lớn, tấm màng càng rung động nhiều, do đó độ nhạy sẽ cao hơn và âm trầm sẽ càng thấp hơn (điều này thật ra còn phụ thuộc vào cả độ căng cơ học của tấm màng).
Electret driver có phương thức hoạt động rất giống với electrostatic driver. Nếu chỉ xét ở cách hoạt động, hai loại này gần như là một. Chỉ có một điểm khác biệt, đó là electret driver có khả năng tích điện áp vĩnh cửu trong khi electrostatic driver thì không. Mấu chốt của vấn đề nằm ở màng driver. Nếu như electrostatic driver sử dụng một tấm film bằng plastic rất mỏng, có phủ vật chất dẫn điện lên bề mặt và kết nối với một nguồn phát điện áp cáo thì electret driver sử dụng một loại vật liệu có khả năng tích điện, chẳng hạn như tinh thể thạch anh, để làm màng driver.

Driver cua tai nghe chat

Ban đầu, electrostatic driver được ưa chuộng hơn bởi khả năng tạo ra chất âm tốt hơn, nhưng từ giai đoạn 2009-2013, một loạt vật liệu mới được áp dụng khiến electret driver có thể sở hữu đáp tuyến tần số lên đến 50kHz nếu độ nhạy lên đến 100dB. Nhược điểm lớn nhất của cả electret driver và electrostatic driver nằm ở chi phí đắt đỏ và sự cồng kềnh, bất tiện cho những người cần phải di chuyển thường xuyên.

(Hết kỳ 2)

Xem:

Driver của tai nghe – Những điều cần biết (Kỳ 1)

Driver của tai nghe – Những điều cần biết (Kỳ 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Củ loa tweeter và những điều cần biết

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Phụ kiện Audio