Elipson Planet L 80th Anniversary – Loa “lạ” xứ Gaulois

Elipson Planet L 80th Anniversary – Loa “lạ” xứ Gaulois

Wednesday 21/08/2019 5:14 pm GMT +7

Xem thêm:

Planet L vốn dĩ đã kỳ lạ, đáng để thử bởi ngoại hình có phần bất thường của mình. Tuy nhiên, phiên bản kỷ niệm 80 năm này thậm chí còn đáng thưởng thức hơn.

Elipson là một thương hiệu loa lâu đời của Pháp, chính thức đi vào thị trường âm thanh từ những năm 40 của thế kỷ trước và bắt đầu nổi lên nhờ những thiết kế đột phá vào khoảng thập niên 50. Sự đột phá của Elipson có thể sánh với những tên tuổi như KEF, B&W, Rogers, Wharfedale hay những tên tuổi khác. Sự so sánh này không khập khiễng chút nào bởi Elipson cũng cung cấp loa studio monitor cho ORTF, hãng truyền thông của Pháp tương đương với BBC trước đây. Nhìn qua một lượt website của Elipson sẽ thấy các mẫu loa của Elopson có phần nào hơi giống với loa Anh. Tuy nhiên, nếu nghiên cứu sâu hơn, người xem sẽ nhận ra rằng thực ra Elipson mới là đơn vị đầu tiên áp dụng những thiết kế đó. Ngày nay, Elipson cung cấp một lượng sản phẩm rất lớn, với những cặp loa đủ hình dáng, kích thước và giá thành, mâm đĩa than, tai nghe và những thiết bị âm tường / âm trần…

loa Elipson Planet L 80th Anniversary black

Nhân dịp 80 năm ngày thành lập, Elipson cho ra mắt các sản phẩm thuộc phiên bản kỷ niệm. Cả ba đều là những thiết bị bán chạy nhất của hãng tính đến thời điểm hiện tại, gồm cặp loa Prestige Facet 8B, mẫu loa hình cầu Planet L và mâm đĩa than Alpha 100 RIAA BT. Trong bài viết ngày hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về mẫu loa Elipson Planet L phiên bản kỷ niệm đặc biệt này.

Giới thiệu về Elipson Planet L 80th Anniversary

Planet L là mẫu loa lớn hơn trong hai mẫu loa hình cầu trong các dòng sản phẩm hiện tại của Elipson. Hãng cho biết thiết kế thùng cầu là kết quả của những nghiên cứu quan trọng về hình dáng của thùng loa, khiến cho đáp tuyến tần số trong phạm vi từ 500H trở lên rất phẳng. Việc loại bỏ hoàn toàn các bề mặt song song khiến cho sóng đứng không còn xuất hiện nữa, đồng thời cũng khiến cấu trúc của cấu trúc thùng loa trở nên vững chắc hơn rất nhiều. Trong khi đó, thiết kế thùng loa truyền thống thường chỉ chắc chắn nhất ở các cạnh và chính giữa mặt vách là yếu nhất, vì thế ở vị trí này nhà sản xuất thường phải thêm khá nhiều vật liệu gia cố để tăng độ cứng chắc cho thùng loa.

Tuy nhiên, thùng loa truyền thống lại có ưu điểm là dễ đặt đứng cố định trên một mặt phẳng, đồng thời chứa một thể tích lớn hơn từ kích thước cho trước. Chẳng hạn, một khối hộp với chiều dài mỗi cạnh 30cm có thể tích 27 lít, trong khi một khối cầu với đường kính 30cm chỉ có thể tích 14 lít. Khối cầu cũng khó đánh veneer màu gỗ hơn bình thường, do đó trước nay ta thường thấy các loa Planet của Elipson sử dụng thùng loa được gia cố bằng sợi thủy tinh, hoàn thiện bằng sơn mài đen, đỏ hoặc trắng. Phiên bản kỷ niệm 80 năm của Planet L sẽ có màu đen satin, với viền và đế màu vàng kim khá nổi bật. Khi tháo đế này ra, người dùng có thể sử dụng chân đế hoặc giá treo tường / treo trần, nhưng có chân đế sẽ dễ dàng hơn khi đặt trên tủ, kệ hoặc bàn làm việc. Suy cho cùng, khi thiết kế mẫu loa này, Elipson cũng đã có dự định biến nó thành một phần của nội thất trong nhà.

loa Elipson Planet L 80th Anniversary

Chi tiết kỹ thuật

Elipson Planet L phiên bản kỷ niệm 80 năm sử dụng thiết kế driver dual concentric (đồng trục). Driver midwoofer có đường kính 16.65cm (đường kính hiệu quả 13cm), màng loa được làm bằng giấy đã qua xử lý nhẹ, với viền loa làm bằng cao su, khung driver làm bằng hợp kim đúc. Màng nón không sử dụng nắp chống bụi hay nắp định pha, thay vào đó là một màng vòm đường kính 2.5cm bằng lụa đặt trên lõi từ cực (pole piece). Với phần không gian hạn hẹp như vậy, nam châm cho tweeter được làm bằng Neodymium để đảm bảo về lực từ trong khi midwoofer sử dụng nam châm ferrite cỡ lớn hơn. Driver được giữ cố định ở thùng loa bằng ốc, sau đó dùng ê-căng lưới phủ lên.

Ở đằng sau thùng loa, ngay phía dưới logo của công ty là một cổng thông hơi nhỏ, ăn sâu vào phía bên trong và dưới nữa là cặp cọc loa bằng kim loại. Với cọc loa này, người dùng có thể cắm  dây loa mang giắc bắp chuối 4mm, giắc càng cua hoặc để trần và siết lại một cách chắc chắn. Phần mặt trước là ê-căng lưới nam châm khá chắc chắn, được cố định bằng hai chân pin bằng nhôm rất nhỏ. Không như các ê-căng nam châm truyền thống, ê-căng của Planet L 80th Anniversary rất khó bị rơi khi chạm vào, thậm chí để tháo được, người dùng phải dùng móng tay để cạy ra, cho thấy chất lượng hoàn thiện của thùng loa mang sai số rất nhỏ, thể hiện trình độ sản xuất đáng ngạc nhiên. Nhìn vào mặt sau của lưới ê-căng, ta sẽ thấy nhà sản xuất đặt một lớp foam phân tử mở (open-cell), có thể đem đến chất âm trong suốt, đồng thời hạn chế được giọng “kim” thường thấy ở các ê-căng làm bằng kim loại.

Bên cạnh hình dáng của thùng loa, còn một điểm nữa về mặt kỹ thuật khá bất thường. Phân tần giữa tweeter và midwoofer có độ dốc tương đối rộng, và quan trọng hơn, ở tần số rất cao – 3.8kHz. Thông thường, đối với loa hai đường tiếng ngươi ta sẽ cắt tần trong phạm vi 1.8 – 2.2kHz. Đây là phạm vi mà tai người cực kỳ nhạy cảm, do đó người nghe có thể dễ dàng phát hiện ra các vấn đề như đảo pha hay chênh lệnh năng lượng ở các vị trí khác nhau trong phòng. Khi nâng điểm cắt tần lên cao như thế, trên lý thuyết người nghe sẽ khó phát hiện ra các vấn đề này hơn, nhờ vậy cũng có thể có những lợi ích nhất định về mặt nhất quán ở trung âm, đặc biệt là giọng vocal. Khi bao quát lại phạm vi 48Hz – 3.8kHz chỉ bằng một driver duy nhất, người nghe có thể sẽ gặp phải những vấn đề khác nếu không có cách xử lý tốt, và rõ ràng Elipson đã giải quyết vấn đề này tương đối ổn.

loa Elipson Planet L 80th Anniversary dep

Một trong những lý do Elipson sử dụng cấu trúc đồng trục, với tweeter / midwoofer riêng thay vì driver toàn dải là bởi các driver màng nón cỡ lớn rất khó kiểm soát cộng hưởng và vỡ tiếng khi chơi các dải âm cao, từ đó dẫn đến hiện tượng khô cứng, thiếu độ chi tiết ở các dải trung âm. Nếu như lên quá cao, người thiết kế phải tự tin vào đặc tính của màng nón cũng như khả năng tạo dốc suy hao của phân tần trước khi các hiện tượng đó bắt đầu diễn ra.

Đối với phiên bản kỷ niệm lần này, hãng sản xuất đến từ Pháp cũng tối ưu hóa cho phân tần bằng cách sử dụng những linh kiện chất lượng cao được giới audiophile tín nhiệm từ lâu. Chẳng hạn, bộ lọc thông thấp sử dụng cuộn cảm có tiết diện lớn hơn, điện kháng cũng thấp hơn để từ đó các dải trầm trở nên giàu năng lượng, có lực đánh tốt trong khi dễ kiểm soát hơn. Các tụ điện polypropylene loại MKP ở bộ lọc thông cao sẽ giúp các dải cao trở nên đầy đặn hơn nhưng không quá tập trung. Đồng thời, các hài âm cao cũng được cải thiện khá nhiều.

Elipson Planet L 80th Anniversary có đáp tuyến tần số 48 Hz – 20 kHz, có thể thấy là một con số khá tiêu chuẩn với thùng loa không quá lớn. Cặp loa này mang độ nhạy 90dB/1W/1m và trở kháng 6 Ohm. Yêu cầu về thiết bị phối ghép cùng loa là những ampli có công suất trong phạm vi 30-80 watt. Đây là mức công suất khá nhẹ nhàng, thường thấy ở nhiều ampli dao động trong nhiều tầm giá khác nhau. Do vậy, ta có thể nói Planet L 80th Anniversary là một cặp loa rất dễ phối ghép.

loa Elipson Planet L 80th Anniversary hay

Planet L 80th Anniversary là một cặp loa dễ phối ghép trên lý thuyết, vì thế ban đầu nó được phối ghép với ampli đèn Qualiton A20i, đem đến các dải trung âm và dải cao rất hấp dẫn, thế nhưng âm bass quá mềm và hơi yếu. Do đó, Qualiton A20i được thay thế bằng hai chiếc monoblock PA-1 của Emotiva. Các dải trung và cao hơi mất chất đi một chút xíu, nhưng bù lại dải trầm và trung trầm được cải thiện một cách đáng kinh ngạc. Với cặp monoblock “nhỏ mà có võ” này, người nghe có thể chơi Planet L 80th Anniversary với âm lượng lớn hơn hẳn. Tất nhiên, với kích thước của mình, cặp loa còn những hạn chế nhất định, thế nhưng bằng đó vẫn đủ chứng minh rằng Planet L 80th Anniversary rất xứng đáng được phối ghép cùng.

Với thế mạnh về trung âm, đặc biệt là giọng vocal, khả năng đem đến chất âm tự nhiên nhờ sự cân bằng giữa các dải trung, trầm, cao và độ chi tiết tốt, người dùng có thể yên tâm sử dụng cặp loa này chơi nhiều thể loại nhạc khác nhau. Dù vậy, họ vẫn cần nhớ rằng với thể tích thùng loa chỉ khoảng 14 lít như vậy, Planet L 80th Anniversary vẫn còn những hạn chế nhất đinh. Thứ nhất là hạn chế về âm lượng. Đây là điều mà người dùng nên lường trước khi chọn loa ở kích thước và giá thành này. Tất nhiên, cặp loa sẽ chẳng có vấn đề gì khi chơi ở những phòng nghe cỡ vừa hoặc nhỏ, với các bản nhạc không quá mạnh mẽ hay dữ dội. Vấn đề âm bass thiếu lực có thể xử lý bằng cách dùng subwoofer đi kèm.

loa Elipson Planet L 80th Anniversary tot

Bất chấp vấn đề kể trên, Elipson vẫn có quyền tự hào bởi những cặp loa kích thước lớn hơn ở tầm giá này hầu như không thể cùng đẳng cấp ở sự tinh tế trong chất âm hay khả năng tái hiện âm trường. Chúng ta có thể coi nó như sự đánh đổi. Và nếu như Planet L 80th Anniversary có thể điểm cộng nào thì đó là ngoại hình của loa rất đẹp, khả năng dễ phối ghép cùng cũng đem đến lợi thế cực kỳ to lớn.

Kết luận

Nếu cho rằng Planet L 80th Anniversary chỉ được vẻ bề ngoài thì đó là một sai lầm rất lớn. Không chỉ đẹp, cặp loa này còn sở hữu chất âm rất tốt trong phạm vi giá thành và kích thước cho phép. Những ai sở hữu phòng nghe cỡ lớn và là tín đồ của hard rock có thể bỏ qua Planet L 80th Anniversary, nhưng với hầu hết đối tượng còn lại thì đây quả là cặp loa ấn tượng, với một chất âm tinh tế và một thiết kế cũng chẳng kém phần đặc biệt là bao.

Thanh Tùng

Từ khóa:

Loa Pháp