Hệ thống âm thanh 4 kênh – Từ thất bại lịch sử đến sự ra đời của rạp hát tại gia

Hệ thống âm thanh 4 kênh – Từ thất bại lịch sử đến sự ra đời của rạp hát tại gia

Thursday 17/01/2019 11:59 am GMT +7

Xem thêm:

Việc đưa âm thanh 4 kênh vào đời sống hàng ngày không bao giờ thành công, thế nhưng đây lại là bước đi đầu tiên để các hệ thống đa kênh và rạp hát tại gia sau này ra đời.

Thời kỳ đầu khi hệ thống âm thanh giải trí trong nhà vẫn còn sơ khai, khái niệm âm thanh đa kênh không tồn tại. Thế rồi bước sang đầu những năm 70, người ta phát hiện ra rằng có thể làm tăng cảm nhận về khoảng cách, không gian từ âm thanh bằng cách lắp thêm một cặp loa thứ hai. Tin hiệu gửi đến cặp loa này vốn là những tín hiệu khác với tín hiệu cho hai kênh trái phải của một bản thu stereo thông thường. Để làm được điều này cần có một mạch tín hiệu đặc biệt, và cha đẻ của phát minh này là kỹ sư nổi tiếng David Hafler. Dynaco – một nhà sản xuất các thiết bị âm thanh cao cấp với giá phải chăng thời bấy giờ bắt đầu giới thiệu mạch Dynaquad bên trong ampli tích hợp SCA-80Q. Ngoài ra, người mua cũng có thể mua thiết bị tách rời QD-1 Quadaptor để lắp cho các hệ thống âm sanh có sẵn.

He thong am thanh 4 kenh

Hệ thống âm thanh 4 kênh Quadraphonic thực thụ đầu tiên xuất hiện sau đó một thời gian không lâu. Những người làm công tác marketing lúc bấy giờ tin rằng thay đổi lớn tiếp theo của thị trường âm thanh sẽ là đưa người nghe đến với trải nghiệm “ở ngay giữa dàn giao hưởng”. Điều này nghe rất hấp dẫn và chắc chắn khiến bất cứ ai cũng phải suy nghĩ. Ở góc độ nhà sản xuất, họ thậm chí còn ủng hộ mạnh hơn vì với hệ thống này, người tiêu dùng sẽ sử dụng 4 loa chứ không phải chỉ có 2. Và thế là cuộc chạy đua cho hệ thống âm thanh 4 kênh Quadraphonic bắt đầu diễn ra.

Lúc bấy giờ, không phải chỉ có hai mà có đến ba hệ thống như vậy xuất hiện trên thị trường. Từ đây, cuộc chiến về tương thích định dạng bắt đầu xuất hiện. Tất nhiên, những ai đã quen với ngành công nghiệp điện tử sẽ thấy cuộc chiến định dạng là điều rất bình thường. Beta và VHS, PC và Mac, Dolby Digital và DTS, Plasma và LED, DVD-A và SACD… Sau mỗi cuộc chiến như vậy, các nhà sản xuất lại rút ra được bài học kinh nghiệm cho mình.

He thong am thanh 4 kenh dep

Không ít cuộc chiến định dạng đã ngã ngũ, với kẻ chiến thắng hoặc vẫn còn đang tồn tại trên thị trường, hoặc trở thành tượng đài của ngành công nghiệp âm thanh và được tưởng nhớ đến tận ngày nay. Betamax và VHS, hay gần đây nhất là HD DVD và Blue-ray chính là minh chứng rõ nhất cho điều này. Tất nhiên, sự chiến thắng của định dạng này không đồng nghĩa với việc định dạng kia phải biến mất. Sau nhiều năm, chúng ta thấy rằng Mac và PC có khả năng tương thích với nhau, nhiều phần mềm như Microsoft Office có thể sử dụng cho cả hai máy. Hay như đối với mảng TV, TV Plasma có thể dễ dàng xem các chương trình, nội dung như TV LED dù rằng cuối cùng đến một thời điểm thích hợp, TV Plasma vẫn phải biến mất khỏi thị trường.
Thế nhưng, hệ thống âm thanh 4 kênh lại là một thảm họa ngay từ khi mới bắt đầu, cả về mặt kỹ thuật cũng như về mặt marketing.

He thong am thanh 4 kenh tot

Như đã kể ở trên, có ba hệ thống mã hóa – giải mã: hai hệ thống ma trận / pha vi sai có tên là QS Regular Matrix and SQ Quadraphonic. Hệ thống thứ ba có tên là CD-4 dành riêng cho đĩa than, sử dụng một loại cartridge đặc biệt với đáp tuyến lên đến 40kHz để bắt được tín hiệu dẫn trên rãnh đĩa CD-4 đặc biệt và gửi tín hiệu ấy đến phần giải mã của thiết bị. Mỗi hệ thống sử dụng một loại định dạng riêng, và rắc rối bắt đầu từ đây.
Nhìn chung, quá trình giải mã của SQ có phần tương thích với QS. Nếu như hệ thống SQ đôi lúc giải mã được các nội dung của QS và ngược lại thì CD-4 hoàn toàn không được hỗ trợ bởi hai hệ thống trên. Và quan trọng nhất, cả ba hệ thống trên đều đem lại cảm giác tạo ra âm thanh đa kênh trong khi chơi một đĩa LP hoặc băng cassette 2 kênh thông thường.
Không một hệ thống nào trong ba hệ thống kể trên thực sự đem đến một chất âm ấn tượng. Thế nhưng, điều nghiêm trọng nhất là thị trường khi ấy chưa thực sự sẵn sàng chấp nhận các hệ thống audio 4 kênh, bởi lẽ các hãng thu âm lớn khi ấy không thể quyết định được họ nên hỗ trợ cho hệ thống nào trong ba hệ thống kể trên (tình huống khi ấy giống như xung đột giữa DVD-A và SACD sau này). Vì không có bất cứ hãng thu âm lớn nào sẵn sàng hỗ trợ (thực chất, họ chờ đợi để xem hệ thống nào sẽ chiếm được ưu thế trên thị trường), số lượng các nội dung cho hệ thống âm thanh 4 kênh rất nghèo nàn, không đủ để thỏa mãn người nghe. Cũng vì không xác định được định dạng để hỗ trợ, trong khi các hệ thống hai kênh vẫn chiếm phần lớn trên thị trường, các nhà sản xuất thiết bị rất miễn cưỡng khi phải đưa các mạch giải mã này vào sản phẩm của mình.

He thong am thanh 4 kenh chat

Vì lý do này, một AV receiver phải có đến ba mạch Quadrophonic, dẫn đến việc đội giá sản phẩm lên rất nhiều. Và tất nhiên, chẳng ai thực sự muốn mua những chiếc AV receiver với giá cắt cổ ấy trong khi số lượng băng, đĩa nghe được lại chẳng có là bao.
Dưới áp lực của thị trường, chủ yếu từ thái độ lạnh nhạt của các nhà sản xuất thiết bị điện tử cũng như các hãng thu âm, không một hệ thống nào có thể thành công được. Và thế là đến giữa thập niên 80, chúng lặng lẽ biến mất khỏi thị trường. Thế nhưng, di sản mà các hệ thống 4 kênh audio để lại cũng không nhỏ. Sự ra đời của rạp hát tại gia giai đoạn cuối những năm 80, đầu những năm 90 đã đem lại sự sống cho audio đa kênh, dù rằng chúng được lưu lại dưới những định dạng mới hoàn toàn. Nhiều bản thu quadrophonic của thập niên 70 sau này được lưu lại dưới các phương thức hiện đại như DTS, Dolby Digital, DVD-Audio và Super Audio CD.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 4 ampli xem phim đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan