Hệ thống stereo và sự chân thực giống như ngoài đời (phần 4)

Có một điều không phải ai cũng nghĩ đến, đó là đối với một hệ thống âm thanh với chất lượng tốt thực sự, chất âm đem lại sẽ hay hơn hẳn so với biểu diễn ngoài đời thực. Bài viết này sẽ tập trung giải thích vì sao điều đó lại xảy ra.

Bên cạnh việc hệ thống âm thanh thường được sử dụng ở tư gia, đồng nghĩa với việc không bị tác động bởi những tiếng ồn từ người ngồi cạnh giống như ở các nhà hát, đồng thời có thể dừng lại để làm một việc gì đó đột xuất, nói chung không bị ảnh hưởng đến trải nghiệm, một hệ thống âm thanh tốt còn đem đến những màn biểu diễn ấn tượng với âm hình lớn hơn ngoài đời thực, và chỗ ngồi cũng sát hơn so với ghế nhà hát phải cách sân khấu 10 – 15m.

Không chỉ vậy, các bản thu âm cũng được xử lý để đem đến trải nghiệm tốt hơn cho người nghe. Trong một video của Waves Audio, kỹ sư âm thanh Alan Meyerson đã cho thấy một loạt kỹ thuật được áp dụng khi mix nhạc phim Wonder Woman để khiến âm thanh của dàn giao hưởng tạo nên cảm giác rộng lớn hơn, rõ ràng hơn, nhìn chung là tốt hơn so với ngoài đời thực.

Với kinh nghiệm cá nhân của người viết, khi nghe một bản nhạc chất lượng cao bằng tai nghe, âm trường sẽ trở nên rộng nhất với sự tách bạch, rõ ràng nhất. Âm thanh của các nhạc cụ trở nên gần tới mức chúng ta có thể nhắm mắt lại và cảm giác giống như chỉ cần tiến lại gần một chút là chạm được vào những nhạc cụ ấy. Reverb từ bản thu cũng tốt đến mức tái hiện được một cảm giác về sân khấu biểu diễn rất sống động. Chúng ta có thể tái hiện lại hiệu ứng như vậy trong một căn phòng bình thường bằng cách đặt tiêu âm ở những điểm phản hồi trên tường bên và trần nhà, có thể đặt ở cả tường sau nếu khoảng cách từ tường đến tai người nghe ngắn hơn từ 3 đến 4.5m.

Quay lại về vấn đề phản hồi, khi nhạc được chơi trong một căn phòng nhỏ không được xử lý âm học, các phản hồi sớm vốn rất mạnh từ các bề mặt bên cạnh sẽ làm át đi reverb xuất hiện trong bản thu. Điều đó không tốt bởi lúc này âm trường sẽ nhỏ và hẹp hơn chứ không được rộng như ý đồ của các kỹ sư thu âm. Đó cũng là lý do những phòng nghe chuyên dụng hay rạp hát tại gia luôn được xử lý âm học rất kỹ, đôi khi tường còn được làm bằng gỗ, bọc mút vải, đặt tiêu âm chứ không phải chỉ dán mấy miếng mút xốp là được.

Một điều quan trọng nữa cũng cần lưu ý, đó là âm hình và âm trường không thực sự liên quan đến các thiết bị điện tử. Preamp hay dây dẫn có thể ảnh hưởng đến âm sắc và độ chi tiết nhưng không can thiệp được vào quy mô, kích thước của âm hình, dù rằng thay đổi ở đáp tuyến tần số có thể ảnh hưởng nhẹ đến độ sâu, các dải cao ít hơn khiến tiếng nhạc cụ và giọng hát bị lùi về phía sau một chút. Độ rộng, độ sâu của âm trường cùng hiệu ứng âm hình là hiệu quả từ echo và reverb trên bản thu âm gốc, ngoài ra còn bị ảnh hưởng bởi phòng nghe cũng như cách đặt vị trí cho loa.

Phase Correlation Meter

Bởi lý do nêu trên, các phản hồi trong phòng nghe không xử lý hay kiểm soát được sẽ chỉ làm hỏng âm hình. Hơn nữa, trái với quan niệm của số động, độ rộng âm trường có thể đo được. Công cụ để làm nhiệm vụ này có tên là Phase Correlation Meter, nó sẽ cho thấy lượng khác biệt giữa hai kênh trái/phải và pha âm thanh của hai kênh này. Các studio thu âm sử dụng công cụ nói trên để xác định khả năng tương thích với mono, đảm bảo rằng khi chuyển một bản thu stereo trở thành mono, sẽ không có thông tin hoặc chi tiết nào bị mất đi.

Như vậy, có thể thấy rằng bên cạnh việc có một bản thu với chất lượng thực sự tốt, xử lý âm học cho phòng nghe là yếu tố quan trọng nhất để làm nên cảm giác chân thực giống như một buổi biểu diễn thực tế. Việc xử lý tốt sẽ giúp đem đến những trải nghiệm tốt, với trường không gian rộng như khi nghe qua tai nghe, trong khi vẫn tận dụng được các lợi thế mà loa mang lại. Với một phòng nghe tốt, âm thanh xe cộ và giao thông ở trong phim cũng thực chẳng khác gì ở ngoài đời. Và những dàn giao hưởng ở trong bản nhạc dường như cũng sống động đến mức hữu hình, không chỉ còn là tiếng nữa mà họ đã thực sự bước ra ngoài đời thực.

Trên thực tế, xử lý âm học là khâu mà ít người chú ý đến, thậm chí còn bị bỏ qua, nhưng đây lại là khâu mấu chốt để làm nên sự sống động thực sự từ hệ thống âm thanh. Do đó, hãy thay đổi quan niệm của người nghe, bên cạnh việc nâng cấp máy móc thiết bị, họ nên chú ý đầu tư để nâng cấp cho phòng nghe của chính mình.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Hệ thống stereo và sự chân thực giống như ngoài đời (phần 1)

Hệ thống stereo và sự chân thực giống như ngoài đời (phần 2)

Hệ thống stereo và sự chân thực giống như ngoài đời (phần 3)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lựa chọn số lượng loa hợp lý cho hệ thống âm thanh

Nguyễn Hào