Hướng dẫn cân chỉnh mâm đĩa than (phần 2)

Sau khi đã lựa chọn được vị trí đặt thiết bị và chỉnh cân bằng cho mâm đĩa than, người nghe sẽ tiến hành lắp đặt cartridge và điều chỉnh cho tay cơ.

Thông thường, đối với tay cơ, nhà sản xuất sẽ có hướng dẫn lắp đặt tương đối chi tiết. Ngay cả khi không hiểu hoàn toàn các hướng dẫn này, người mua vẫn có thể tìm sự trợ giúp từ phía người bán, vốn dĩ rất kinh nghiệm trong công việc lắp đặt như thế này. Tiếp theo là quá trình lắp cartridge lên tay cơ. Sau khi đã lắp bốn đầu dây từ tay cơ lên cartridge, lắp cartridge lên máng headshell của tay cơ và siết nhẹ ốc lại để tạm giữ cố định – chúng ta sẽ chỉnh lại vị trí chính xác của cartridge sau, vì thế lúc này chưa cần siết chặt ốc ngay.

Tiến hành đẩy tạ sau về trước hoặc ra sau cho đến khi tay cơ cân bằng, không bị đổ về một phía. Khi đã làm xong, ta lại đẩy nhẹ tạ sau lên một chút để áp lực tì. Dùng một máy đo lực tì đầu kim, còn gọi là máy đo lực tì dọc để đo lực tì dọc (vertical tracking force – VTF) và chỉnh lại theo yêu cầu của nhà sản xuất.

can chinh mam dia than

Bước tiếp theo là điều chỉnh góc tì đầu kim dọc (vertical tracking angle – VTA). Chỉnh VTA đồng nghĩa với việc chỉnh lại góc tì của đầu kim trên rãnh đĩa than. Lý tưởng nhất là VTA của kim chạy đĩa sẽ giống với VTA của kim cắt đĩa. Thông thường, góc này sẽ chuẩn khi mặt đáy của cartridge song song với bề mặt đĩa. Để chỉnh VTA, người ta sẽ nhấc đoạn sau của tay cơ lên hoặc xuống tại điểm xoay trục (pivot point). Có ba trường hợp là VTA cân bằng (neutral VTA), VTA lệch sau (Negative VTA) và VTA lệch trước (Positive VTA). VTA lệch sau là trường hợp phần đằng sau của cartride thấp hơn so với phần đằng trước. VTA lệch trước thì ngược lại, phần đằng trước sẽ thấp hơn so với phần đằng sau. Người dùng nên làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất để chỉnh VTA sơ bộ (công biệc tinh chỉnh VTA sẽ được thực hiện sau).

huong dan can chinh man dia than

Bên cạnh đó, chúng ta cần phải chỉnh overhang và offset cho thật chính xác để giảm thiểu hiện tượng sai lệch phi tuyến tính (lateral tracking error). Overhang là khoảng cách từ đầu kim đến tâm mâm xoay khi ba điểm tâm mâm xoay, trục xoay tay cơ và đầu kim nằm trên cùng đường thẳng. Offset có thể là một góc bẻ hướng đột ngột ở đoạn cuối của tay cơ, hoặc là một đoạn bẻ cong từ từ khiến ống tay cơ (armtube) có hình chữ J hay chứ S. Để chỉnh các yếu tố này, chúng ta sẽ cần sử dụng một công cụ là thước đo góc chuyên dụng (protractor). Người ta thường điều chỉnh overhang bằng cách đẩy cartridge về trước hoặc ra sau, và chỉnh offset bằng cách xoay thân cartridge khi đang được lắp hờ trên tay cơ. Các thước mẫu đi kèm tay cơ đôi khi chỉ có thể sử dụng cho những tay cơ nhất định, với các thông số được in sẵn lên bảng đo mẫu.

Hình dưới đây là một thước đo góc chất lượng cao, cho phép cân chỉnh theo cả ba phương pháp Löfgren, Baerwald và Stevenson. Thước đo góc chất lượng tốt thường sẽ đắt hơn thước đo phổ thông in trên giấy, nhưng độ chính xác đảm bảo cao hơn nhiều. Cũng cần lưu ý rằng các công cụ cân chỉnh đều được thiết kế với giả định rằng cantilever song song với phần thân của cartridge, mà điều này không phải lúc nào cũng đúng.

mam dia than technics

Khía cạnh tiếp theo cần chú ý là góc phương vị (azimuth), tức quan hệ vuông góc giữa cantilever và rãnh đĩa dọc. Cantilever được chỉnh góc phương vị chuẩn sẽ tạo thành một góc vuông với rãnh đĩa. Chú ý rằng chúng ta đang nói đến cantilever chứ không phải cartridge. Nhiều cantilever được thiết kế hơi uốn cong, khiến cho việc chỉnh góc phương vị chuẩn chỉ bằng cách nhìn vào thân cartridge là điều bất khả thi.

Có khá nhiều cách để điều chỉnh cantilever. Đơn giản nhất là đặt đầu kim lên một tấm gương nhỏ và nhìn vào ảnh phản chiếu xem ảnh phản chiếu và đầu kim có tạo thành đường thẳng không. Nếu như có đoạn gập khúc ở ảnh trên gương thì góc phương vị đang bị sai. Một số tay cơ được thiết kế cho phép người sử dụng có thể chỉnh được góc phương vị dễ dàng.

goc phuong vi

Nhìn chung, góc phương vị rất quan trọng vì nó đảm bảo độ cân bằng hai bên trái / phải, từ đó ảnh hưởng đến độ chính xác của cả âm hình và âm trường. Chúng ta có thể kiểm tra góc phương vị bằng cách sử dụng kết hợp máy đo dạng sóng hai tia (dual-trace oscilloscope) và đĩa thử. Với mỗi kênh đưa vào một bên đầu vào của máy đo, hãy chạy đĩa thử với các đơn âm (pure tone). Nếu góc phương vị chuẩn, hai tia xuất hiện trên máy đo sẽ giống nhau. Ngoài ra, chúng ta có thể sử dụng các công cụ đơn giản, không cần dùng máy đo dạng sóng, chẳng hạn như máy Fosgate Fozgometer. Khi dùng máy này với đĩa thử, máy sẽ báo cho ta biết liệu góc phương vị đã chuẩn hay chưa.

(Hết kỳ 2)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Hướng dẫn cân chỉnh mâm đĩa than (phần 1)

Hướng dẫn cân chỉnh mâm đĩa than (phần 3)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những điều cần lưu ý khi chăm sóc đĩa than

Nguyễn Hào