Hướng dẫn cân chỉnh mâm đĩa than (phần 3)

Trong phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về các bước cuối cùng trong cân chỉnh mâm đĩa than, chủ yếu liên quan đến cartridge và tinh chỉnh lại cho hoàn thiện.

Sau khi đã chỉnh xong góc phương vị, overhang và offset, chúng ta sẽ kiểm tra lại bằng thước đo góc chuyên dụng. Nếu mọi thứ đã được lắp đặt chuẩn, lúc này ta mới bắt đầu siết lại ốc bắt cartridge. Khi siết ốc cần phải nhẹ tay, đảm bảo cartridge vẫn giữ đúng vị trí, không bị lệch thân và quan trọng hơn, không nên siết ốc quá chặt.

cach doc dia than

Kế đến, người sử dụng sẽ làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất tay cơ để thiết lập lực chống trượt. Trên lý thuyết, lực chống trượt là phản lực cân bằng với lực hướng tâm tự nhiên của tay cơ nhằm tránh hiện tượng kim bị kéo trượt vào tâm đĩa khi máy vận hành. Việc chỉnh lực chống trượt cũng đồng nghĩa với việc giữ cho kim luôn ở đúng tâm của rãnh đĩa. Nếu không hiệu chỉnh đúng, kim sẽ bị đẩy về một bên vách trong của rãnh đĩa, gây ra méo âm do bị lệch rãnh và do không vuông góc với trục đứng của cartridge. Để hiệu chỉnh lực chống trượt, người dùng sẽ xoay núm chỉnh lực chống trượt trên bệ tay cơ.

Nếu như tay cơ không có thước chỉnh lực, chúng ta vẫn có thể chỉnh lực chống trượt với đĩa không rãnh (những đĩa test thường sẽ có một mặt không rãnh) hoặc dùng một tấm Mylar có hình dạng giống như đĩa, với một lỗ xỏ ở chính giữa. Lúc này, ta sẽ đặt đầu kim ở giữa trục xoay mâm và rìa ngoài, rồi sau đó bắt đầu cho xoay. Điều chỉnh lực chống trượt sao cho tay cơ di chuyển thật chậm về phía rìa ngoài. Nếu như lực chống trượt không được chuẩn, những đoạn kim không tì hết vào rãnh đĩa (mistrack) với âm lượng lớn sẽ rõ tiếng ở một bên hơn bên còn lại, đồng thời méo tiếng cũng ra ở một bên loa trước khi xuất hiện ở loa bên kia. Đặc biệt, nếu có quá nhiều lực chống trượt, kênh bên trái sẽ bị méo tiếng trước kênh bên phải. Trong trường hợp quá ít lực chống trượt, kênh bên phải sẽ bị méo tiếng trước kênh bên trái.

luc chong truot cho dau kim boc

Minh họa cho lực chống trượt và lực tì đầu kim dọc (VTA). VTA quá cao sẽ tì mạnh vào rãnh đĩa, quá thấp sẽ khiến đầu kim bị rung lắc. Lực chống trượt quá ít hay quá nhiều cũng sẽ khiến kim bị lệch về một bên.

Có một mẹo khác dùng để kiểm tra lực chống trượt, đó là gom tín hiệu từ cả hai kênh trái phải về thành một kênh đơn và đảo cực của một kênh. Khi chơi đĩa, nếu lực chống trượt chuẩn xác, ta sẽ thấy âm thanh được phát ra từ loa cực kỳ ít. Việc điều chỉnh lực chống trượt sẽ khiến âm lượng từ hai kênh phát ra đều nhau. Khi một kênh bị đảo cực, độ ngưng dài nhất sẽ xuất hiện nếu âm lượng của cả hai bên khớp nhau. Để làm dây đảo cực, ta sẽ cần jack adapter chữ Y với hai đầu ra RCA female và một đầu vào RCA male. Cắt một đầu jack female đi, sau đó đảo ngược lớp shield bọc nhiễu cho dây cũng như dây dẫn giữa để đảo cực cho dây. Tín hiệu đầu ra từ mâm đĩa than sẽ đi qua hai đầu jack female, trong khi jack male nối vào với đầu vào phono trên preamp. Phương pháp này tỏ ra khá hiệu quả, trong khi jack RCA chữ Y lại rất rẻ.

Bước tiếp theo là tinh chỉnh VTA bằng cách nghe nghe thử. Trước hết, ta đánh dấu ở đoạn đuôi của tay cơ điểm mà đáy của cartridge và bề mặt đĩa song song với nhau. Tiếp đến, nâng phần đuôi của tay cơ lên và milimet rồi bắt đầu nghe. Sau đó hạ thấp phần đuôi của tay cơ thêm vài milimet, vượt quá đoạn đánh dấu một chút rồi nghe lại. Hãy tìm điểm mà hệ thống có thể đem đến chất âm cân bằng và âm hình tốt nhất. Khi thử, người nghe nên dùng một vài đĩa để chỉnh VTA chứ không nên dùng chỉ một hoặc hai đĩa.

Có không ít cách có thể dùng để cải thiện chất lượng âm thanh của mâm đĩa than. Người dùng có thể thay thế dây đi kèm tay cơ bằng một sợi khác chất lượng cao hơn, hoặc đặt chân cách li chống rung phía dưới mâm đĩa than, hoặc gia cố kết nối giữa jack cắm của cartridge. Ngoài ra, họ có thể thêm vật liệu giảm chấn vào ống tay cơ, cartridge, cần nâng và tạ sau. Tất nhiên, công việc này đòi hỏi cần phải thực hiện cẩn thận vì nó có thể làm hỏng sự cân bằng cũng như ảnh hưởng đến khả năng chống cộng hưởng vốn có trong thiết kế tay cần và mâm đĩa than.

Người dùng có thể kiểm tra tốc độ của mâm xoay bằng cách dùng đèn soi và một đĩa strobe chuyên dụng. Khi xoay đĩa, hãy cầm đèn soi ngay trên các chấm của đĩa. Nếu như tốc độ mâm xoay chuẩn xác, có thể thấy các chấm trên đĩa sẽ đứng im. Nếu chấm của vòng di chuyển châm theo chiều kim đồng hồ, đĩa đang quay quá nhanh so với bình thường. Nếu ngược chiều kim đồng hồ thì đĩa đang bị quay chậm.

Nếu không thể tự tay lắp đặt mâm đĩa than chuẩn xác, đừng ngại khi phải thuê chuyên gia về để lắp đặt. Các cửa hàng bán thiết bị audio thường sẽ có thợ kỹ thuật phụ trách việc này. Quan sát thợ kỹ thuật lắp đặt mâm đĩa than cũng sẽ giúp người nghe tích lũy kinh nghiệm, giúp cho việc nâng cấp và thay đổi về sau này.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Hướng dẫn cân chỉnh mâm đĩa than (phần 1)

Hướng dẫn cân chỉnh mâm đĩa than (phần 2)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những bộ cơ mâm đĩa than thường gặp hiện nay

Nguyễn Hào