Hướng dẫn đánh giá loa dựa trên chất âm và độ chính xác (phần 1)

Trong loạt bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những yếu tố nào quyết định đâu là một cặp loa tốt, đáng để trải nghiệm.

Hiển nhiên, loa cũng có vai trò giống như bất cứ thiết bị nào trong hệ thống audio, chẳng hạn như ampli, đầu CD hay dây dẫn, đó là tái tạo lại tín hiệu âm thanh càng chính xác càng tốt, với mức độ méo tiếng hay thay đổi so với bản gốc được hạn chế ở mực thấp nhất. Trong chuỗi thiết bị, loa là thành phần kém hoàn hảo nhất, thế nhưng, vì chúng là transducer – một thiết bị chuyển đổi dạng năng lượng này thành dạng năng lượng khác, công việc của chúng thực sự phức tạp hơn hẳn so với ampli hoặc đầu CD.

Loa Kaiser Grande tapchihifi

Vậy, làm thế nào để đánh giá chất âm của loa, rồi từ đó rút ra kết luận đó là một cặp loa chất lượng hay không? Khi nghe thử loa, chúng ta nên tìm kiếm những gì?

Để bắt đầu, người nghe có thể chơi nhiều bản nhạc khác nhau, nhiều thể loại khác nhau. Nhưng bản nhạc này nên là những bản nhạc quen thuộc với người nghe. Chất âm mà người nghe mong muốn sẽ là tự nhiên và cân bằng. Một chất âm tốt sẽ đem đến ấn tượng đầu tiên với sự trải dài trên các dải tần số khác nhau, với âm bass mạnh, giọng vocal cùng nhạc cụ trong trẻo, rõ ràng, âm cao đem đến cảm giác tươi sáng. Chất âm tốt đem lại cho người nghe cảm giác rất tự nhiên, như thể đó là âm thanh từ đời thực, và không giọng nào lấn át giọng nào trừ phi đó là ý đồ của người làm bản thu. Một cặp loa tốt sẽ dễ dàng đem đến được cảm giác về sự chi tiết cũng như tái hiện lại được những tác động mà âm thanh mang lại.

Tiếng nhạc cụ và tiếng vocal là những bài kiểm tra tốt nhất, bởi lẽ người nghe vốn đã quá quen thuộc với tiếng nhạc cụ và giọng hát ở ngoài đời thực. Những bản nhạc điện tử, được dựng nên từ synthesizer chuyên dụng gần như, thậm chí không bao giờ có khả năng đem đến cảm giác tự nhiên, bởi lẽ không ít âm thanh từ synthesizer vốn không xuất hiện ngoài đời thực. Với hiệu ứng âm thanh trong phim cũng như vậy. Các hiệu ứng âm thanh trong những bộ phim khoa học viễn tưởng rất khó để có thể nói rằng chúng có tự nhiên hay không, bởi phần lớn trong đó vốn không xuất hiện ở ngoài đời thực.

Loa Estelon Forza tapchihifi

Và có một điều rất quan trọng mà người nghe cần lưu ý, đó là nếu muốn kiểm tra chất âm của loa, hãy nghe từ hệ thống stereo, bởi lẽ sự ấn tượng của âm khác khi đến từ các hướng trong hệ thống đa kênh có thể sẽ khiến người nghe tin rằng âm thanh của loa rất tốt, trong khi thực tế lại không như vậy. Những hệ thống hai kênh thông thường sẽ không có các hiệu ứng đặc biệt hay mẹo âm học để đánh lừa sự chú ý của người nghe, chẳng hạn như tiếng người đánh guitar đột nhiên tiến vào từ một phía của sân khấu. Những mẹo như vậy có thể thu hút được sự chú ý trong khoảnh khắc ngắn, nhưng cũng dễ dàng khiến người nghe mất tập trung, khó đưa ra được đánh giá chuẩn nhất về chất âm. Trong khi đó, những mẹo như vậy lại xuất hiện khá phổ biến trên các hệ thống đa kênh. Có người sẽ không đồng ý với quan điểm này và điều đó thật ra cũng không ảnh hưởng gì. Nhưng cần phải nhớ rằng một cặp loa có khả năng thể hiện tốt ngay cả với những bản nhạc cực kỳ phức tạp sẽ chẳng gặp khó khăn nào khi tái hiện lại âm thanh trong phim, thế nhưng điều ngược lại không phải lúc nào cũng đúng.

monoblock MSB M500 va stereo power amp S500 tapchihifi

Đối với các dải trầm, có hai yếu tố rất quan trọng, đó là sự đầy đặn và độ sâu. Một cặp loa với khả năng đáp ứng tốt các dải trầm sẽ truyền tải được sức mạnh, độ nặng và lực của những màn trình diễn giống như ngoài đời thực. Âm bass mạnh và có lực vẫn chưa đủ mà phải luôn có sự rõ ràng và giàu chi tiết, không bị các tiếng thùm thùm hay bụp bụp lấn át, hay chỉ có một nốt duy nhất lặp đi lặp lại. Âm bass tốt cũng sẽ làm nên sự tách bạch, không bị chìm lẫn với tiếng nhạc cụ hay vocal đang hoà âm cùng. Các dải trầm của những nhạc cụ bộ dây như cello hay double bass trong bộ tứ tấu sẽ là những bài kiểm tra lý tưởng nhất. Nếu người nghe có thể cảm nhận được âm bass rõ ràng, với sức mạnh và độ nặng cùng các chi tiết như độ dài, sự rã âm, đó là dấu hiệu rất tốt. Khá nhiều cặp loa không qua được bài kiểm tra này, do đó bộ dây trầm luôn là một phép thử lý tưởng để tìm kiếm một cặp loa chất lượng.

Một bài kiểm tra tuyệt vời khác là tiếng đàn đại phong cầm. Đàn đại phong cầm có ống khá lớn, có thể chơi các dải trầm sâu đến 16Hz. Trong phim 2001: A Space Odyssey, nốt C0 (low C) mở đầu cho bản nhạc chủ đề chỉ ở mức 32Hz. Con số này thấp hơn hẳn so với tần số thấp nhất mà phần lớn các cặp loa hai hoặc ba đường tiếng có thể chơi tốt, không cần sự trợ giúp của loa subwoofer. Đối với đàn bass điện 4 dây, nốt thấp nhất là E0 42Hz và với đàn bass điện 5 dây là nốt B = 30Hz. Ngay cả tần số 42Hz cũng đã là một phép thử khá khó đối với bất cứ cặp loa đủ dải nào. Thông thường, âm bass được chơi trong nhạc rock, hip hop hay EDM dù thấp mấy cũng chỉ quanh quẩn ở mức 50 – 60Hz. Loa bình thường sẽ không gặp khó khăn gì khi chơi quanh phạm vi này.

Loa Infinity IRS-V tapchihifi

Những gì mà loa không thể hiện khi chơi các dải trầm cũng quan trọng chẳng kém những gì mà nó có thể làm được. Nếu một nốt nhạc nằm dưới phạm vi của dải tần số mà loa có thể tái hiện được, một cặp loa được thiết kế tốt sẽ không tạo ra méo tiếng hay bất cứ tiếng ồn khó chịu nào chỉ để cố gắng tái tạo lại nốt đó. Loa có lỗ thông hơi với chất lượng tốt sẽ không gây ra các tiếng bụp bụp nhỏ khi màng loa đã đi hết khoảng hành trình của nó. Tóm lại, với những cặp loa chất lượng, chúng sẽ tái hiện tốt những dải trầm có thể chơi được và bỏ qua những dải không thể chơi được.

(Hết kỳ 1)

Xem: Hướng dẫn đánh giá loa dựa trên chất âm và độ chính xác (phần 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành Audio Hungary

Thanh Tùng