Hướng dẫn lựa chọn mâm đĩa than: Dựa vào chất âm (phần 2)

Trong kỳ này, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về sự khác biệt giữa những mâm đĩa than có chất lượng khác nhau, cũng như những điều cần lưu ý về mặt chất âm để biết được đâu là mâm đĩa than tốt hơn.

Những mâm đĩa than tốt hơn cũng được thể hiện thông qua đáp tuyến tần số với các dải bass sâu hơn, khoảng trầm chắc chắn hơn. Với những mâm đĩa than, tay cơ và cartridge chất lượng tốt, âm bass sẽ được tái hiện với lực đánh, sức mạnh và độ động ở cấp độ cao hơn hẳn. Hơn thế nữa, chúng cũng dễ dàng thể hiện những chi tiết nhỏ ở vùng bass. Cuối cùng, một hệ thống dùng mâm than hay sẽ đem đến sự đa dạng về âm sắc với nhiều loại nhạc cụ khác nhau, như acoustic / electric double bass, cello, bass clarinet, piano hay organ.

bo co xoay mam dia than

Có một điều tương đối trái ngược, đó là trong khi người nghe muốn hệ thống đĩa than có thể tái hiện tốt các nốt ngắn, nhanh với sự uy lực, họ cũng muốn rằng khả năng rã nốt cũng sẽ được thể hiện tốt giống như ở ngoài đời thực. Chúng ta cần hiều rằng các nhạc cụ có khả năng thể hiện âm sắc rất khác nhau, một số có thể kết thúc một nốt rất nhanh, chẳng hạn như tiếng của các nhạc cụ bộ gõ, trong khi số khác lại kéo dài một nốt đến vài giây, chẳng hạn như tiếng cymbal, tiếng piano khi không dùng damper pedal, hay tiếng kéo vĩ của các nhạc cụ dậy. Trong nhiều trường hợp, tiếng rã âm vẫn rất rõ ngay cả khi những nốt tiếp theo trên cùng nhạc cụ đã vang lên. Đây có lẽ không phải là yếu tố quan trọng khi thưởng thức âm nhạc, nhưng việc tái tạo lại một cách chính xác các rã âm đã dẫn đến âm sắc trở nên phong phú hơn, vì ra âm của một nốt sẽ thay đổi đặc điểm của nốt tiếp theo. Người nhạc sĩ, và có thể là người biểu diễn muốn rằng bản nhạc của mình được nghe đúng như vậy, đầy đủ mọi chi tiết kể cả sự rã âm.

Những mâm đĩa than chất lượng nhất, với khả năng tái hiện các chi tiết tuyệt vời này cũng như những chi tiết nhỏ, với mức âm lượng thấp có thể đem lại những điều tuyệt vời. Thay vì làm mờ đi các nốt cùng nhau, những mâm đĩa than hàng đầu nổi bật lên nhờ khả năng tái hiện cực kỳ chi tiết, rõ nét sự tĩnh lặng giữa các nốt, trong khi vẫn giữ nguyên được sự rã âm trên khoảng nền âm tĩnh lặng ấy. Muốn kiểm tra tốt khả năng thể hiện tính tức thời của mâm đĩa than, chúng ta có thể sử dụng các bản nhạc với nhiều bộ gõ. Bất cứ sự mờ nhạt nào về mặt cấu trúc động – các nốt attack ngắn, tức thời và rã âm kéo dài – cũng sẽ kéo dài âm thanh, khiến chúng mất đi sự nhanh nhạy, âm thanh chúng ta nghe được chỉ giống như cái bóng hoặc phản hồi lại của nhạc cụ gốc chứ không phải chính nhạc cụ đó. Do vậy, để có thể hiểu được những đặc tính này, đồng thời cũng là để luyện cho đôi tai tinh tường hơn, người nghe nên tham dự những buổi biểu diễn trực tiếp, sử dụng các nhạc cụ không qua khuếch đại.

mam dia than

Mọi mâm đĩa than, tay cơ và cartridge đều ảnh hưởng đến cảm nhân tổng thể về chất âm của người nghe và âm sắc. Như đã nói từ trước, ngay cả những thiết bị cao cấp nhất cũng có chất âm của riêng mình. Do đó, để đảm bảo được đúng chất nhạc nhất từ bản thu, việc tìm mâm đĩa than, tay cơ và cartridge phù hợp với nhau rất quan trọng. Nếu sử dụng một cartridge có chất âm thiên sáng và hướng trước với một tay cơ có cùng chất âm, và lắp trên một mâm đĩa than có chất âm mạnh mẽ, âm thanh có thể không hề dễ nghe chút nào. Dù vậy, việc phối ghép hai chi tiết có cùng chất âm là bí quyết khi người nghe không quan tâm đến sự trung tính mà muốn chất âm nào đó trở nên thật nổi trội.

Vì những mâm đĩa than, tay cơ và cartridge tốt nhất sẽ thiên về chất âm trung tính nhiều hơn, việc lựa chọn để phối ghép không thực sự quá quan trọng. Mâm đĩa than và tay cơ cao cấp do mang chất âm trung tính nên có thể sử dụng trong bất cứ phối ghép nào và đem lại chất âm cực kỳ ấn tượng. Chúng ta không nói đến cartridge ở đây vì ngay cả những cartridge thuộc phân khúc cao cấp cũng thể hiện sự khác biệt về đáp tuyến tần số, khả năng thể hiện chi tiết, cảm nhận về không gian, độ động và sự đa dạng âm sắc.

mam dia than

Người nghe cũng nên tìm hiểu về hai đặc điểm của mâm đĩa than: độ chính xác về tốc độ và khả năng duy trì ổn định tốc độ. Độ chính xác về tốc độ là khả năng bám sát với tốc độ 33 1/3 hay 45 vòng / phút. Yếu tố này chỉ quan trọng khi người nghe đòi hỏi cao độ được thể hiện chính xác tuyệt đối. Tuy nhiên, sự bất ổn định tốc độ lại rất dễ nghe thấy và nó đặc biệt khó chịu. Sự ổn định tốc độ là khả năng duy trì tốc độ mâm xoay trong một khoảng thời gian. Nếu tốc độ không ổn định, hai loại méo tiếng là wow và flutter sẽ xuất hiện. Wow là tốc độ chậm khiến cao độ bị hạ thấp, thể hiện rõ qua tiếng solo piano. Flutter là tốc độ nhanh làm tăng cao độ, khiến âm thanh giống như tiếng hiệu ứng tremolo.

Một mâm đĩa than tốt dù không thể hiện flutter rõ ràng vẫn có thể đang bị hiện tượng tốc độ bất ổn định. Thay vì nghe thấy hiệu ứng này trực tiếp, người nghe cảm thấy rằng âm sắc không còn chính xác nữa. Tiếng kèn oboe không còn giống như tiếng kèn thực nữa và khó để phân biệt với các nhạc cụ khác hơn. Tốc độ bị thay đổi cũng góp phần làm mất sự chi tiết ở mức độ thấp, chẳng hạn như hài âm hay âm đuôi của rã âm.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Hướng dẫn lựa chọn mâm đĩa than: dựa vào chất âm phần 1

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những bộ cơ mâm đĩa than thường gặp hiện nay

Nguyễn Hào