Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 1)

Đúng như cái tên của nó, máy đo âm lượng dùng để đo âm lượng ở mức tuyệt đối. Tuy nhiên, một số mẫu máy đặc biệt còn có thể làm được nhiều hơn thế.

sound pressure level SPL

Sóng âm về bản chất là những thay đổi của áp lực không khí diễn ra rất nhanh chóng mà tai người có thể cảm nhận và phản ứng lại. Để mô tả một âm thanh ồn ào như thế nào, ta thường dùng thuật ngữ áp lực âm thanh (sound pressure level – SPL) và đo chúng bằng một công cụ tên là SPL Meter, hay còn gọi là máy đo âm lượng. Vì các máy đo âm lượng này là thiết bị “tham chiếu”, chúng phải được cân chỉnh tại nhà máy, thể hiện các mức âm lượng tuyệt đối. Các máy đo âm lượng phổ biến hiện nay có độ chính xác dao động khoảng ±2 dB, một con số khá hợp lý đối với những máy đo bình dân, không quá đắt đó. Các phòng thí nghiệm độc lập có thể nhận cân chỉnh lại máy đo âm lượng với một mức giá nhất định, thế nhưng nếu không phục vụ cho mục đích chuyên sâu (chẳng hạn như cân chỉnh âm lượng ở hai bên loa của một hệ thống stereo) thì điều này là không cân thiết. Điều quan trọng nhất là khi đo nhiều lần trong một trường hợp, số liệu nhận được không khác biệt quá nhiều để đảm bảo độ chính xác.

Trên thực tế, máy đo âm lượng khá đơn giản. Cấu tạo của máy chỉ là một preamp và một micro tích hợp được kết nối đến một máy đọc có khả năng hiển thị kết quả đo được dưới dạng dB. Phần đầu micro thu âm được giữ cách xa phần thân để cắt các phần phản xạ giúp cho phép đo chính xác hơn. Âm thanh truyền vào sẽ được phân tích bởi các mạch, khuếch đại và lọc theo nhiều cách khác nhau trước khi hiển thị trước khi đọc trên màn hình thiết bị. Hầu hết các máy đo hiện nay có thể đo âm lượng trong phạm vi từ 40 đến 130dB, nhìn chung là quá đủ cho mục đích sử dụng thông thường. Các máy đo âm lượng thường có switch chuyển giới hạn mức âm lượng, một số máy lại có khoảng âm lượng đo được lớn, không cần dùng đến switch. Trong một số trường hợp sau, người ta sẽ sử dụng máy đo âm lượng

·         Cá nhân hoặc tổ chức sử dụng để đảm bảo rằng các hệ thống âm thanh ngoài trời không vượt quá mức giới hạn âm lượng cho phép

·         Được các cơ quan hành pháp sử dụng với cùng mục đích kiểm tra như trên

·         Các kỹ sư đường cao tốc sử dụng để đo tiếng ồn bề mặt vỉa hè, hoặc để thiết kế rào chắn quanh nhà.

·         Ở các studio, máy đo âm lượng dùng để đảm bảo âm lượng từ hai loa monitor sẽ giống nhau khi người nghe ngồi ở một vị trí nhất định.

·         Để đề phòng tổn thương thính giác do nghe nhạc quá to.

·         Để khoe với bạn bè hệ thống của mình có thể chơi lớn đến mức nào.

Ngoài việc đo giá trị tuyệt đối, máy đo âm lượng cũng có thể dùng để đánh giá mức độ tương đối (chẳng hạn, để cân chỉnh hệ thống stereo hoặc đa kênh nhằm đảm bảo tất cả các loa đều cùng chơi một mức âm lượng). Các sản phẩm phục vụ cân chỉnh, chẳng hạn như đĩa test sẽ gửi tín hiệu đến từng loa một. Thông qua các số liệu đo được người dùng sẽ điều chỉnh mức âm lượng giống nhau cho từng loa và chỉnh âm lượng subwoofer sao cho phù hợp với loa chính.

Cách đo rất đơn giản, chỉ cần để máy đo cao tại vị trí của đầu người nghe, sau đó bật tín hiệu test. Khi mỗi loa phát ra âm thanh, chúng ta có thể tín hành điều chỉnh luôn để âm lượng từ các loa được giống nhau.

Khác với micro đa hướng thường được các ca sĩ và phát thanh viên sử dụng, máy đo âm lượng sử dụng micro đa hướng có phản ứng giống nhau đối với âm thanh đến từ bất cứ hướng nào. Trên lý thuyết, micro của máy quay về hướng nào cũng không quan trọng, dù rằng tất cả micro đa hướng thường có đáp tuyến tần số phẳng hơn khi quay về phía trước để nhận âm thanh đến.

Khi cân chỉnh âm lượng loa trong một hệ thống stereo, ta sẽ quay micro thẳng về vị trí giữa hai loa trái và phải sao cho hướng góc và khoảng cách từ các loa này đến máy đo bằng nhau. Micro sẽ không nằm trên trục hướng của bất cứ loa nào, thế nhưng góc và lỗi đáp tuyến đo được sẽ phải như nhau. Tuy nhiên, khi cân chỉnh âm lượng loa trong hệ thống đa kênh, micro cần được chĩa thẳng lên trời, vị trí của micro cao ngang với vị trí của các driver tweeter. Điều này là để đảm bảo đáp tuyến của các loa sẽ giống nhau ngay cả khi đáp tuyến đó không hoàn hảo. Tuy nhiên, khi cần xác định đáp tuyến tần số của từng loa, cách tốt nhất là mỗi lần chỉ chơi thử một loa và hướng thẳng micro của máy về phía loa đó.

(Hết kỳ 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 2)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 3)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 4)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 5)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những loại rung chấn cần xử lý trong hệ thống âm thanh

Nguyễn Hào