Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 3)

Độ trễ cộng hưởng phòng là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh đến chất âm. Chúng ta có thể dùng máy đo âm lượng để kiểm tra đặc tính âm học trong phòng.

Không nhiều người để ý rằng đặc tính âm học của phòng nghe ảnh hưởng đến chất âm hệ thống hơn bất cứ thiết bị nào. Do đó, đo đạc đặc tính âm học của phòng cũng là một trong những chức năng quan trọng của máy đo âm lượng. Từ kỳ trước đến nay, chúng ta mới chỉ chú ý đến đáp tuyến tần số. Tuy nhiên, để đánh giá đúng đặc tính âm học của phòng đòi hỏi phải tính toán cả vòng thời gian. Nhiều người sử dụng máy đo âm lượng làm micro để gửi tín hiệu sang card âm thanh máy tính và phần mềm đo phòng. Nếu máy đo có cổng đầu ra line-level, nó có thể cắm trực tiếp vào cổng đầu vào line-level của card âm thanh mà không cần dùng preamp micro riêng. Không phải máy đo nào cũng có cổng này. Vì thế, tùy vào công việc cần làm, người dùng nên chọn loại máy đo âm lượng phù hợp với nhu cầu.

Trên thị trường hiện nay, chúng ta có thể tìm thấy một vài phần mềm có giá phải chăng, phục vụ cho việc đo đạc đặc tính âm thanh của phòng. Ưu điểm của việc sử dụng phần mềm so với việc vùng tín hiệu test và máy đo là không chỉ đo được đáp tuyến tần số, nó còn tính được thời gian cộng hưởng và thời gian vang âm. Các phần mềm đo phòng cũng xác định được thời gian đến của từng phản hồi âm riêng biệt, từ đó góp phần chỉ ra chúng đến từ đâu và thông qua đó, người dùng có thể lắp vật liệu tiêu/tán âm ở đó. Các phòng nghe cỡ bình thường không thực sự có vang âm chuẩn giống như ở khán phòng hay phòng tập thể thao, nhưng các số liệu tương tự vẫn thường được sử dụng. Trong các phòng có diện tích nhỏ, sự phản hồi âm thanh từ các bức tường, sàn nhà và trần nhà tạo ra tiếng vang riêng lẻ có độ phân rã khá nhanh so với âm vang thực sự, có khả năng kéo dài rồi sau đó mới phân rã.

Một trong những phần mềm miễn phí, đáng tin cậy là Room EQ Wizard (REW), hiện đã có các phiên bản Windows, Mac OS, và Linux, tải về từ website của diễn đàn Home Theater Shack. Mặc dù REW chủ yếu dùng để điều chỉnh EQ nhằm bù âm bass cho những phòng có chất lượng kém, phần mềm này vẫn có bộ công cụ phân tích, đo đạc phòng hoàn chỉnh. Đối với những người sử dụng máy MAC, họ có thể lựa chọn FuzzMeasure Pro với giá 150 đô la, tải về từ trang web Super Mega Ultra Groovy.

Không giống như các bảng đáp tuyến tần số đơn giản ở trong kỳ 2, các phần mềm đo đạc còn thể hiện thông số về cộng hưởng phòng thông qua biểu đồ hình thác nước. Rung ở tần số trầm là vấn đề chính ở những phòng nhỏ bởi chúng là nguyên nhân khiến các dải trầm bị kéo dài, lấn át vào nhau ngay cả khi nốt trầm đã kết thúc. Hiện tượng này cũng giống khi ta vỗ tay trong một căn phòng trống sẽ xuất hiện âm vang, nhưng lần này ở tần số thấp hơn nhiều.

Cộng hưởng phòng xuất hiện là vì phòng có tập hợp cộng hưởng, bao gồm một loạt cộng hưởng xuất hiện ở những dải tần số nhất định liên quan đến kích thước phòng. Hình dưới đây thể hiện cặp đồ thị của REW đo từ test lab của RealTraps khi phòng đó hoàn toàn trống không. Tất cả những thứ trong phòng đó chỉ có một chiếc loa, micro đo phòng, laptop và người đo. Kích thước của phòng là 5m x 3.5m x 2.4m. Đáp tuyến tần số của phòng khá kém, xuất hiện nhiều đỉnh và đáy dốc trong phạm vi từ 35Hz đến 300Hz.

bang tan so

Một đồ thị khác dưới đây cũng thể hiện cùng đáp tuyến tần số giống như ở hình trên, nhưng lần này có thể hiện thêm độ rã âm của mỗi tần số cộng hưởng. Ở trong đồ thị này, có thể thấy các “đỉnh núi” tiến về phía trước theo thời gian. Với biểu đồ thác nước, ta có thể thấy đỉnh thác nước đi cùng với các rung âm phân rã dần theo thời gian. Rung âm là một vấn đề lớn vì nó khiến tiếng bass nguyên và kéo dài, lấn sang các nốt tiếp theo. Do đó, âm thanh thiếu mất sự tách bạch, chi tiết, dính vào với nhau. Lúc này, bất kể nốt nào đang được chơi, rung âm trong phòng vẫn giữ nguyên cùng một tần số.

tan so mau

Và bởi vì nốt bị kéo dài, tổng năng lượng trong phòng ở các tần số đó sẽ lớn hơn. Tín hiệu test đơn giản và máy đo âm lượng chỉ có thể đo được đáp tuyến tần số chứ không thể hiện được rung âm. Tương tự như vậy, khi vỗ tay và nghe thử, chúng ta chỉ có thể nghe được phần lớn âm thanh tần số cao, do đó không thể nhận ra được cộng hưởng.

(Hết kỳ 3)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 1)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 2)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 4)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 5)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Tiêu chí lựa chọn headphone nghe nhạc cổ điển

Nguyễn Hào