Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 5)

Trong phần này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về cách sử dụng cơ bản chiếc máy đo âm lượng, cũng như một chút sơ qua về những khả năng đặc biệt được tích hợp ở thiết bị cao cấp mà các máy phổ thông không có được.

Chú ý cơ bản

Khi sử dụng máy đo âm lượng để làm micro phân tích phòng nghe, núm chỉnh duy nhất mà người dùng cần sử dụng là núm xoay chọn khoảng âm lượng. Các máy thông thường sẽ chia ra làm ba khoảng. Cách tốt nhất là luôn để mức tín hiệu đầu vào trên phần mềm và card âm thanh ở mức tối đa, sau đó dùng switch chỉnh khoảng để kiểm soát mức tín hiệu thực.

Switch này sẽ lựa chọn một trong hai hoặc ba đường cong đáp tuyến thể hiện trên màn hình. Tai của chúng ta nghe được khoảng midrange rõ hơn bass hay treble, vì thế mục tiêu của nhiều người là đo mức âm lượng cảm nhận được, và tần trọng số A thường được lựa chọn nhiều hơn cả. Với tần trọng số A, âm thanh chứa chủ yếu các dải trung sẽ hiển thị giá trị cao hơn so với các dải rất trầm hoặc rất cao có cùng mức âm lượng.

Nhưng khi đo đáp tuyến tần số của loa trong phòng, chúng ta thường chọn tần trọng số C (đôi lúc được gọi là Z) bởi cần phải đo đáp tuyến tần số thực. Nhiều máy đo cho phép màn hình hiển thị thời gian đáp ứng nhanh hoặc chậm. Thường đáp ứng chậm sẽ tốt hơn bởi nó giữ thông tin về mức độ hiển thị trên màn hình trở nên nhất quán hơn.

Khi cần phải có độ chính xác tuyệt đối, các kỹ sự âm thanh thường sử dụng một loại máy đo âm lượng đã được cân chỉnh đặc biệt, có đáp tuyến tần số phẳng. Những máy như NTI Audio XL2 ở ảnh dưới đây chính là một sản phẩm như thế, thậm chí nó còn làm được nhiều hơn những gì chúng ta tưởng tượng. XL2 có thể đo được đáp tuyến tần số 4.4Hz – 23.6kHz trong phạm vi +/-3dB, trong khoảng âm lượng từ 17 đến 153dB tùy thuộc vào micro được lựa chọn. Bên cạnh việc sử dụng làm máy đo với độ chính xác rất cao (sai số 0.5%), XL2 còn hiển thị được đáp tuyến tần số, thời gian vang âm ở các dải thuộc quãng tám thứ ba, méo hài tổng và từ cực tuyệt đối (absolute phase).

may do tan so

Bên cạnh đó, cỗ máy này cũng cung cấp các tính năng như phân tích thời gian thực (real-time analysis – RTA), phân tích phổ Biến đổi Fourier nhanh (Fast Fourier Transform – FFT) và thu âm để phục vụ cho phân tích sau này. Có thể thấy đây là một bộ công cụ tích hợp khá mạnh mẽ, đầy đủ và vượt xa những gì mà chúng ta cần.

Ưu điểm của những máy đo như XL2, bên cạnh độ chính xác, còn nằm ở chỗ chúng rất nhỏ và được trang bị pin, không cần sử dụng thêm các nguồn ngoài phức tạp. Đối với những kỹ sư âm thanh phải làm việc cả ngày ở nhiều môi trường khác nhau, cả bên trong lẫn bên ngoài nhà, việc phải mang theo laptop, micro, card âm thanh ngoài với preamp khá vất vả. Một số card âm thanh ngoài có thể nhận nguồn từ laptop thông qua cổng USB, nhưng nhiều laptop lại không cung cấp đủ dòng điện. Cổng USB vốn có thể cấp nguồn lên đến 500mA, nhưng nhiều laptop lại không đạt được chỉ tiêu này, dẫn đến card âm thanh bị thiếu nguồn không hoạt động được. Vì thế mà chúng ta cần phải có nguồn điện riêng cho card âm thanh. Một máy đo như XL2 có pin hoạt động liên tục được 4h và pin có thể sạc được. Mặc dù màn hình nhỏ hơn laptop, nó vẫn có thể hiển thị rõ tất cả những thông tin cần thiết. Người dùng có thể lưu dữ liệu đo đạc và ảnh màn hình để chuyển sang máy tính nếu cần.

bieu do

Hai hình trên mô tả kết quả đo nhiễu ồn và thời gian vang âm ở trong một căn phòng rộng, nằm trên tầng hai của một tòa nhà. Hình bên trái mô tả nhiễu ồn ở các dải thuộc quãng tám thứ ba, nhưng hãy chú ý đến các mức A và Z hiển thị ở góc dưới bên phải. Mức A là tổng nhiễu ồn ở tất cả các tần số khi áp dụng tần trọng số A, trong khi mức Z vốn không có trọng số, thể hiện mức đóng góp lớn hơn từ các tần số trầm và tần số cao.

Thời gian vang âm còn được gọi là RT60, bởi vì thời gian rã âm của nó là khoảng thời gian cần để âm thanh giảm đi 60dB sau khi đã kết thúc. Vì rất ít phòng đủ yên tĩnh để đo âm thanh trong khoảng 60dB, ta thường chỉ đo 30dB rã âm đầu tiên. Thời gian rã vang âm vốn tuyến tính, nên chỉ cần nhân đôi khoảng thời gian âm thanh giảm 60dB là có thể tính được giá trị RT60.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 1)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 2)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 3)

Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 4)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Sự trở lại của băng cối

Nguyễn Hào