Hướng tính – Từ lý thuyết đến tầm quan trọng (phần 2)

Hướng tính – Từ lý thuyết đến tầm quan trọng (phần 2)

Monday 20/05/2019 2:53 pm GMT +7

Xem thêm:

Trong phần này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về tầm quan trọng của kiểm soát hướng tính và một cách kiểm soát hướng tính cơ bản, thường xuyên được áp dụng.

Có một điều cần lưu ý, đó là trong hầu hết trường hợp, loa thường được đặt trong phòng, như vậy là có sự xuất hiện của phản hồi và âm vang. Chúng ta có thể nghe rõ cả âm thanh trực tiếp từ loa cũng như âm phản hồi dội lại từ các bề mặt trong phòng. Do sự lệch hướng tính, âm phản hồi và âm trực tiếp nghe sẽ rất khác nhau.

Một loa khi được kiểm soát hướng tính sẽ có những lợi ích sau:

1. Hoạt động ổn định hơn, chất lượng trình diễn trở nên nhất quán hơn khi ở những diều kiện phòng nghe khác nhau vì chúng ta đã loại bỏ đi được một nguyên nhân chính khiến cho âm thanh của loa khi nghe ở những góc độ khác nhau khác với âm trực tiếp.

huong tinh

2. Hiệu suất trình diễn tốt hơn trong điều kiện sắp đặt không thuận lợi và xử lý âm học phòng nghe không thể đạt mức tối ưu. Do tác động của não bộ và hệ thính giác, các âm thanh khác nhau trong cùng một thời điểm thường được cảm nhận chung thành một; có nghĩa là, nếu có nhiều âm thanh phát ra cùng lúc, người nghe sẽ không thể phân biệt được âm thanh trực tiếp với một tiếng vang rời rạc bởi chúng đã được cảm nhận đồng nhất với nhau. Tuy nhiên, những âm phản xạ khác nhau rất nhiều về đặc điểm âm thanh khi kết hợp thành một sẽ gây ra hiện tượng gọi là “lên màu” (thực chất là một loại méo tiếng). Một loa khi được kiểm soát hướng tính sẽ không làm lộ rõ sự khác biệt lớn giữa âm phản xạ và âm thanh trực tiếp, do đó khi hai âm thanh này kết hợp với nhau, hiện tượng “lên màu” cũng sẽ bị hạn chế đi nhiều.

3. Cho phép xử lý âm học phòng nghe dễ dàng hơn. Người nghe sẽ không cần phải đầu tư quá nhiều để xử lý âm học cho phòng nhằm hấp thụ các dải hẹp bị lệch hướng tính. Những dải này vốn yêu cầu rất nhiều thời gian để tính toán, đo đạc cũng như cần có phòng nghe được tối ưu hoá tốt.

4. Đóng vai trò quan trọng cho việc tạo ra âm hình chuẩn.

huong tinh dep

Như vậy, giải pháp đơn giản nhất cho câu hỏi hóc búa này là sử dụng một ống dẫn sóng. Về bản chất, ống dẫn sóng là một chi tiết giống như họng kèn, với driver được đặt ở vị trí đỉnh của ống dẫn sóng, thông qua đó âm thanh sẽ được “dẫn hướng”, để từ đó định hình lại góc tán âm. Vì âm thanh không thể phân tán dễ dàng về phía hai bên (do vách của ống dẫn hướng tương đối cứng), âm thanh chỉ có thể toả ra trong một phạm vi được hình thành bởi miệng ống dẫn sóng. Như vậy, góc toả âm sẽ bắt đầu thu hẹp và âm thanh phát ra trong phạm vi phân tán của ống dẫn sóng sẽ tập trung lại, khiến âm lượng tăng theo. Đấy là trong trường hợp góc toả âm của driver rộng hơn góc toả âm của ống dẫn sóng. Khi driver trong ống dẫn sóng bắt đầu toả âm dưới dạng tia, sự “khuếch đại” này sẽ bị hạn chế lại.

Việc thu hẹp góc toả âm của những driver phụ trách các dải tần số cao hơn sẽ giúp nó khớp với những driver đánh các dải thấp đang bắt đầu toả âm dưới dạng tia một cach dễ dàng hơn. Hơn nữa, nhờ hiệu ứng khuếch đại âm của ống dẫn sóng, driver có thể chơi lớn tiếng hơn, tập trung hơn, giàu chi tiết hơn, có thể cắt tần ở tần số thấp hơn. Nhờ vậy mà driver phụ trách dải tần số thấp hơn không cần phải chạm đến ngưỡng bắt đầu toả âm dưới dạng tia. Rất nhiều mẫu loa cao cấp với cấu trúc driver rất đặc biệt, được thiết kế để cải thiện góc toả âm như Beolab 90. Thế nhưng ống dẫn sóng vẫn là một trong những giải pháp toàn diện, có thể tương thích với những thiết kế loa xuất hiện phổ biến nhất trên thị trường hiện nay. Chúng ta có thể kể đến những thiết kế loa với ống dẫn sóng chất lượng tốt như Behringer B2031A, JBL M2, Revel Performa3/Concerta2, những mẫu loa kiểm âm chuyên dụng như Genelec B80xx hay Neumann.

huong tinh chat

Có một lý do khiến hướng tính theo chiều ngang đóng vai trò quan trọng, đó là vì tai người nghe nằm ở vị trí đối nhau trên cùng một mặt phắng ngang. Sở dĩ âm thanh stereo tạo ra ảo giác rất giống thật về độ dài, chiều rộng và quy mô là vì chúng ta cảm nhận được cả âm thanh từ hai loa đi đến hai tai, ngay cả khi lượng âm thanh phản hồi không nhiều. Chẳng hạn, tai bên trái nhận được hầu hết âm thanh từ loa trái, nhưng cũng sẽ có một ít âm thanh từ bên loa phải lọt vào. Do lệch hướng tính nên âm thanh từ loa phải sẽ có “đáy” và “đỉnh” âm, làm mất đi cơ chế mà ta sử dụng để tạo nên trường âm thanh ảo và vị trí trung tâm ảo. Hướng tính theo chiều dọc không có ý nghĩa quan trọng vì nó không góp phần tạo nên cơ chế của âm thanh stereo. Các driver không đồng trục khi xếp trên cùng một trục dọc sẽ tạo nên thuỳ âm học (acoustic lobe), vốn phát sinh từ sự khác biệt độ dài đường truyền âm thanh (như hiện tượng tạo tia). Thế nhưng, bản chất của thuỳ âm học lại dựa vào tần số cắt và độ dốc phân tần, cũng như tương quan giữa khoảng cách của driver với bước sóng của các tần số liên quan đến tần số cắt.

Xem:

Hướng tính – Từ lý thuyết đến tầm quan trọng (phần 1)

Hướng tính – Từ lý thuyết đến tầm quan trọng (phần 2)

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan