Lịch sử bản concerto Bốn Mùa (phần 2)

Là một nhà soạn nhạc nổi tiếng nhưng cuộc đời của Antonio Vivaldi cũng đầy thăng trầm. Đã từng có một giai đoạn nhạc của ông bị lãng quên, để rồi sau này được phát hiện lại và ngày càng nổi tiếng hơn bao giờ hết.

Concerto Bốn Mùa chính thức được xuất hiện vào năm 1725. Đến cuối những năm 1730, một biến cố lớn xảy đến với Antonio Vivaldi: Cha ông, đồng thời cũng là người bạn thân thiết và gắn bó nhất với ông đã qua đời. Trong một thời gian dài, ông lâm vào tình trạng suy sụp. Chưa hết, nhạc của ông khi ấy cũng không còn được yêu thích như trước nữa. Thế nhưng, các vở opera của ông vẫn rất nổi tiếng, và đến năm 1740 nhà soạn nhạc 62 tuổi này bắt đầu chuyển đến sinh sống ở thành phố Vienna. Trong một bài báo trên Choral Journal, Miles Dayton Fish đã suy luận rằng Vivaldi muốn thử vân may khi tìm kiếm việc làm từ Hoàng đế Charles VI. Thế nhưng nỗ lực của ông đã thành công cốc, bởi ngay khi ông đến nơi, chưa kịp dỡ đồ đạc thì đức vua đã qua đời do ăn phải nấm độc. Quy tắc tang lễ khi ấy buộc các sân khấu phải ngừng hoạt động trong suốt một năm liền. Ông đã qua đời trong nghèo khó vào năm 1741 một cách lặng lẽ, không được nhiều người biết đến.

Antonio Vivaldi 1

Rất lâu sau khi Vivaldi qua đời, nhạc của ông bị rơi vào quên lãng. Cho đến năm 1926, người ta phát hiện ra một bộ sưu tập hàng trăm bản thảo của ông ở một tu viện gần Turin, Ý. Ngay lập tức, những bản thảo này được chuyển về cho Giám đốc của Bảo tàng Quốc gia Turin, ông Luigi Torri. Arturo Gentili, một giám đốc âm nhạc của địa phương cho biết thư viện khi ấy không đủ khả năng để chi trả cho các bản thảo này, nhưng rồi một người tên Roberto Foà đã giúp thư viện mua lại bộ sưu tập ấy. Khi Gentili nhận ra bộ sưu tập của Foà chỉ là một phần của bộ sưu tập khác lớn hơn, ông đã ra sức tìm kiếm các bản nhạc thất lạc và lưu trữ chúng nhờ sự giúp đỡ của một nhà hảo tâm tên là Renzo Giordano. Như vậy, sau gần hai trăm năm, những đứa con tinh thần của Vivaldi lần đầu lại trở về cùng một mái nhà.

Thế nhưng, một sự kiện bất ngờ khác lại bất ngờ diễn ra, trong khi nhóm Turin nỗ lực đưa âm nhạc của Vivaldi trở về với công chúng, viên độc tài Mussolini bắt đầu lên nắm quyền lãnh đạo nước Ý, mở đầu cho chủ nghĩa bài Do Thái ở quốc gia này. Người Do Thái bị cấm nắm giữ các vị trí lãnh đạo, đời sống hàng ngày và toàn bộ tài sản sản của họ đều bị kiểm soát nghiêm ngặt. Gentili là người Do Thái, Cả Foà và Giordano cũng vậy. Năm 1939, thành phố Siena tổ chức tuần lễ Vivaldi, thế nhưng chỉ một tuần sau Phát xít Đức bắt đầu cuộc xâm lược Ba Lan, mở đầu cho sự kiện Chiến tranh thế giới thứ hai. Vì thế, tin những bản nhạc bị thất lạc của Vivaldi đã được tìm thấy gần như không được nhiều người biết đến.

concerto bon mua

Mãi đến sau chiến tranh, âm nhạc của Vivaldi mới có cơ hội quay trở lại với văn hóa đại chúng. Năm 1947, nghệ sĩ violin Louis Kaufman đã đưa bản concerto Bốn Mùa đến biểu diễn ở Carnegie Hall và tiến hành ghi âm bản nhạc này tại Mỹ cùng với các thành viên của New York Philharmonic ngay trong đêm. Nhưng khi Kaufman biết rằng Bốn mùa chỉ là một phần của Il cimento dell’armonia e dell’invente, Op. 8, ông đã dành vài năm tiếp theo để tìm kiếm bản nhạc hoàn chỉnh. May mắn mỉm cười với Kaufman khi ông tìm thấy một bản ở thư viện Nhạc viện Hoàng gia Brussels. Các bản concerto còn lại được Kaufman thu âm cùng nhạc trưởng Clemens Dahinden và Dàn nhạc Giao hưởng Winterthur năm 1950. Trong chuyến du lịch của mình, ông đã gặp một nhà báo tên là Diana Gibbings. Người này về sau đã viết về nỗi ám ảnh của Kaufaman với âm nhạc của Vivaldi, từ đó góp phần làm cho các nhạc phẩm của nhà soạn nhạc này phổ biến hơn trong năm đó.

Các bản thu âm concerto Bốn Mùa của Kaufman đã giúp khơi dậy mối quan tâm mới đối với Vivaldi và âm nhạc của ông. Không lâu sau mùa biểu diễn năm 1950, Kaufman bắt đầu thực hiện các buổi hòa nhạc chỉ toàn tác phẩm của Vivaldi, khiến âm nhạc của một nhà soạn nhạc bị lãng quên từ thời Baroque này đối với khán giả thế kỷ 20 ngày càng trở nên quen thuộc hơn. Năm 1957, vở opera Gloria của Vivaldi đã được xuất bản và được biểu diễn khai mạc cho Lễ hội Hợp xướng Brooklyn College Baroque. Vivaldi đã trở lại. Nhưng giờ đây, với một tầng lớp thính giả mới ngày càng yêu thích nhạc của ông, cùng với những màn biểu diễn của những nghệ sĩ violin trứ danh, bản concerto Bốn Mùa của ông ngày càng nổi tiếng hơn bao giờ hết.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Lịch sử bản concerto Bốn Mùa (phần 1)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Tìm hiểu về biến thế thượng

Nguyễn Hào