Lịch sử hệ thống âm thanh đa kênh

Lịch sử hệ thống âm thanh đa kênh

Friday 18/01/2019 11:01 am GMT +7

Xem thêm:

Ý tưởng sử dụng nhiều loa để tái hiện nhiều kênh âm thanh khác nhau đã có từ thập niên 40 của thế kỷ trước, thế nhưng phải gần 40 năm sau, ý tưởng này mới trở thành hiện thực.

Walt Disney – cha đẻ của đế chế phim hoạt hình hùng mạnh mà chúng ta biết là một người vĩ đại. Không chỉ giỏi kinh doanh, ông còn có tầm nhìn xuyên thời gian. Không phải ai cũng biết rằng ý tưởng để âm thanh ở 4 phía xung quanh người xem phim do chính Walt Disney đề xướng ra khi ông bắt tay vào làm bộ phim Fantasia năm 1940. Sau khi được nghe bản nhạc Flight of the Bumblebee của Rimsky Korsakov, ông đã nảy ra ý tưởng cho bầy ong mật xuất hiện trên màn hình và sử dụng hiệu ứng âm thanh như thể có bầy ong thực sự ở rạp phim vậy. Mặc dù ý tưởng này không thành hiện thực, nó đã tạo ra nền móng cho các hệ thống đa kênh sau này.
Sở dĩ ý tưởng của Walt Disney không thành hiện thực vì ban đầu ông định sử dụng ba kênh audio riêng biệt, với tổng cộng 54 loa. Hiển nhiên, với nguồn nhân lực cần có để lắp đặt thiết bị cùng với công nghệ chỉnh pha, EQ cho quá nhiều loa như vậy, chưa kể đến số lượng dây tín hiệu cần có cho hệ thống, Walt Disney sớm nhận ra rằng mình đang đi vào ngõ cụt và sớm gạt bỏ ý định ngay lập tức.

Lich su he thong am thanh da kenh

Gần 40 năm sau, giấc mơ của Walt Disney trở thành hiện thực khi một gã khổng lồ trong ngành công nghệ âm thanh – Dolby Laboratories áp dụng cấu hình 5.0, với ba kênh âm thanh đằng trước và hai kênh âm thanh đằng sau cho bộ phim Apocalypse Now (1979). Phần audio chính được master theo cấu hình stereo, kênh ở giữa được trích xuất từ các tín hiệu đồng pha với hai kênh trái phải, trong khi các kênh ở đằng sau được trích xuất từ các tín hiệu lệch pha với hai kênh trái phải. Thời điểm ấy, công nghệ này được gọi là Stereo Surround và không có kênh riêng cho các dải siêu trầm. Phải đến năm 1987, một kỹ sư người Pháp mới thêm loa thứ 6 phụ trách các dải trầm vào hệ thống âm thanh của quán Moulin Rouge ở Paris.
Kể từ thời điểm đó trở đi, Hollywood chính thức áp dụng các hệ thống đa kênh của cả Dolby và Digital Theater Systems (DTS) cho mục đích mã hóa và giải mã âm thanh cho các hệ thống 5.1, về sau là 7.1. Các rạp chiếu phim lớn sử dụng nhiều loa cho mỗi kênh đường tiếng để phát tán âm thanh một cách hiệu quả, sao cho chỗ ngồi nào cũng cảm nhận được cùng hiệu ứng âm thanh tương tự. Phần lớn nhà hát ngày nay vẫn thiết lập hệ thống âm thanh như vậy. Nhiều bộ phim có thể lên đến 16 kênh đường tiếng riêng.

Lich su he thong am thanh da kenh dep

Và rất nhanh chóng, âm thanh đa kênh cũng bắt đầu len lỏi vào các hệ thống gia đình. Những chiếc receiver thế hệ đầu tiên khá đơn giản, kết hợp giữa một mạch preamp hai kênh với hai mạch power-amp cùng mạch radio AM/FM tuner. Khi giá thành các thiết bị home video hạ xuống và trở nên dễ tiếp cận với khách hàng vào cuối thập niên 80, đầu thập niên 90, các nhà sản xuất đã nhận ra rằng đã đến lúc đưa âm thanh đa kênh đến với người dùng. Tất nhiên, ở thời ấy bằng VHS chỉ có thể chứa được tối đa hai kênh âm thanh, do đó trong các hệ thống đa kênh cần có các bộ xử lý âm thanh để có thể chia kênh, tương thích với các hệ thống 5.1.
Bộ xử lý âm thanh đầu tiên xuất hiện trên thị trường vào năm 1985, đến từ ông lớn Yamah, có tên là Digital Soundfield Processor (DSP-1). Đây cũng là lần đầu tiên công nghệ DSP được áp dụng vào các sản phẩm audio. Khi đưa tín hiệu âm thanh hai kênh vào, thiết bị có thể xử lý và tách ra thành sáu kênh âm thanh khác nhau. Không chỉ vậy, nó còn có thể thêm pha và tạo hiệu ứng âm dội để mô phỏng lại các môi trường khác nhau như sân vận động hay hộp đêm. Những thiết lập DSP ấy cho đến nay vẫn còn xuất hiện ở nhiều sản phẩm, không chỉ của Yamaha mà còn của các hãng khác.

Lich su he thong am thanh da kenh tot

Tuy nhiên, hệ thống âm thanh đa kênh thực sự chỉ xuất hiện khi mà một chuẩn lưu trữ mới ra đời, thay thế cho cả CD và băng VHS, đó là DVD. Khả năng lưu trữ của DVD cho phép mã hóa và lưu tới 6 kênh âm thanh riêng biệt, và quá trình xử lý digital duy nhất giờ chỉ là chuyển đổi audio bitstream sang định dạng PCM để có thể gửi tín hiệu sang vùng DAC của receiver. Giờ đây, ai cũng có thể ngồi nhà, trải nghiệm chất lượng hệ thống đa kênh không thua kém gì ở một rạp hát giá trung bình. Khác biệt lớn nhất chỉ là mức độ nén chất lượng file được áp dụng. Đối với các file audio lossless, người dùng vẫn phải chờ khá lâu, sang đến năm 2006 khi Dolby TrueHD và DTS-HD Master Audio xuất hiện. Các chuẩn công nghệ này được áp dụng cho cả Blu-ray và HD-DVD và lần đầu tiên, người xem có thể trải nghiệm tới 8 kênh âm thanh khác nhau. Đây chính là bước phát triển cuối cùng của hệ thống âm thanh đa kênh trước khi công nghệ âm thanh Dolby Atmos và DTS:X ra mắt vào năm 2012, đem đến một trải nghiệm thực sự khác biệt hoàn toàn.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 mẫu loa Airplay đáng mua nhất do What Hi fi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan