Lịch sử hệ thống âm thanh stereo | TapChiHiFi TV 78

Lịch sử hệ thống âm thanh stereo

Lịch sử của các thử nghiệm hệ thống âm thanh hai kênh thực ra bắt đầu từ rất sớm. Ngay từ những năm 1930, Bell Labs và RCA đã tiến hành các thí nghiệm độc lập trong quá trình thu âm stereo và hi-fi và đạt được một số kết quả nhất định. Thế nhưng, phải đến giữa những năm 50, hệ thống stereo đầu tiên là máy chạy băng cối mới xuất hiện trên thị trường và không thực sự thành công cho lắm bởi có hình dáng kỳ lạ, cồng kềnh và đắt đỏ. Các bản thu lúc bấy giờ thực chất là thu song âm, tức là sử dụng hai tín hiệu riêng biệt để tạo thành hai kênh âm thanh chứ không phải một tín hiệu stereo chứa hai kênh. Bên cạnh đó, đầu ra của máy chạy băng cối khi ấy là tai nghe chứ không phải loa.

Bản thu stereo hoàn chỉnh đầu tiên chính thức có mặt trên thị trường vào năm 1958 và trở thành một hiện tượng. Tuy nhiên, khi ấy hầu hết thiết bị nguồn phát vẫn là thiết bị mono. Do đó có một quãng thời gian kéo dài khoảng 10 năm các hãng thu âm thực hiện các bản thu dưới cả hai định dạng là mono và stereo.

Huong dan dat vi tri loa cho he thong stereo chuan

Hệ thống âm thanh stereo có thể xem như là một bước tiến vĩ đại của lịch sử ngành công nghiệp audio, và tuyệt vời hơn là chúng ta có thể thưởng thức âm thanh stereo ngay tại nhà. Tuy nhiên, cách đây hơn 60 năm, đây từng bị coi là điều bất khả thi vì những cặp loa tốt nhất của thập niên 50 đều có kích thước khổng lồ. Dù là loa có lỗ bass phản xạ hay loa thùng kín cũng đều rất lớn, với thể tích lên đến gần 170 lít chỉ để mở rộng đáp tuyến tần số xuống đến 40-50Hz. Điều đó khiến loa có thể to bằng cả một chiếc tủ lạnh và vì thế việc đặt hai chiếc loa trong một căn phòng chỉ khoảng 15 – 20m2 rất khó khăn.

May mắn thay, năm 1954, có một kỹ sư trẻ tên là Edgar Villchur đã nảy ra ý tưởng tạo ra âm bass sâu, chắc chắn với độ méo tiếng thấp từ một thùng loa với kích thước chỉ bằng ¼ chiếc loa tốt nhất lúc bấy giờ. Phát minh quan trọng nhất của Villchur, hệ treo âm học đã giúp cho driver loa được giữ chặt trong thùng loa một cách ổn định, từ đó tạo ra các dải bass mạnh mẽ, chính xác, đáp tuyến tần số sâu đến 30Hz mà chỉ cần một thùng loa có thể tích khoảng 42 lít, kích thước xấp xỉ 63cm x 35cm x 28cm.

Kích thước này khiến cho loa AR-1 của Villchur trở thành một chiếc loa bookshelf thực thụ. Bất cứ phòng nghe cỡ vừa nào cũng có thể đặt vừa hai chiếc loa AR-1, và quan trọng hơn là âm bass từ những cặp loa nhỏ ấy vượt trội so với những cặp loa kích thước bằng cái tủ lạnh, chặt chẽ hơn, đầy chi tiết và rộng mở hơn.

Với thành công này, Acoustic Research – đơn vị sản xuất cặp loa AR-1 nhanh chóng cho ra mắt những mẫu loa tiếp theo với kích thước nhỏ hơn và giá thấp hơn. Chẳng mấy chốc, các công ty khác cũng học tập theo họ. Như vậy, những chiếc loa bookshelf với chất âm tốt, đi theo cặp có thể xuất hiện ở bất cứ phòng nghe nào. Nhìn chung, nếu như chiếc AR-1 của Villchur không xuất hiện đúng vào thời điểm các nguồn phát stereo bắt đầu xuất hiện, thị trường có thể đã phát triển rất khác so với những gì mà chúng ta biết.

Bên cạnh những chiếc loa bookshelf chất lượng cao đầu thập niên 60, còn một thứ khác cũng làm thay đổi hệ thống stereo mãi mãi, đó là các transistor được làm từ silicon.

Khi hệ thống stereo đầu tiên xuất hiện vào năm 1958, các thiết bị âm thanh cao cấp lúc bấy giờ chủ yếu thuộc về những tín đồ âm thanh tuổi trung niên, ở tầng lớp trung lưu, từng phục vụ trong quân đội và có chút kiến thức về điện tử. Hệ thống của họ sử dụng ampli đèn chân không đến từ các thương hiệu như Fisher, Dynaco, Eico hoặc Knight…

Bóng đèn điện tử có nhược điểm là đắt đỏ, rất nhanh nóng, công suất đầu ra thấp và nhanh bị hỏng. Những yếu tố này cùng với việc lúc đó chưa có chiếc loa nào đủ nhỏ để đặt một cặp trong phòng đã cản trở sự phát triển của stereo. Tuy rằng về sau, những chiếc loa bookshelf của Acoustic Research và vài công ty khác đã xuất hiện, sự đắt đỏ của ampli đèn vẫn khiến việc sở hữu âm thanh stereo trong nhà chỉ dành cho những người có điều kiện. Để stereo thực sự phổ biến, người ta cần một bước tiến về mặt công nghệ mạnh mẽ hơn nữa.

Huong dan dat vi tri loa cho he thong stereo

Bước tiến ấy xuất hiện vào cuối thập niên dưới hình dạng của những chiếc transistor bé xíu làm bằng silicon. Thực ra, những chiếc transistor đầu tiên với mục đích thay thế bóng đèn điện tử đã được các kỹ sư ở Bell Labs hoàn thành từ năm 1947, làm bằng germanium. Tuy nhiên, loại transistor có chất lượng khá thấp và dễ cháy, vì thế người ta chưa thấy chúng có điểm gì vượt trội so với bóng đèn điện tử. Tuy nhiên, tiến bộ về khoa học công nghệ nhanh chóng xoá nhoà các khuyết điểm này và cuối cùng transistor silicon ra đời, thay thế transistor germanium.

Thập niên 60 và 70 cũng là lúc thị trường audio tiếp cận một đối tượng khách hàng tiềm năng mới: sinh viên và những người trẻ tuổi đã đi làm, có niềm đam mê với âm thanh. Rất nhanh chóng, ampli bán dẫn trở thành thiết bị chiếm đa số trên thị trường, nhanh chóng qua mặt những hệ thống preamp / power-amp tách rời sử dụng đèn điện tử. Với sự xuất hiện của transistor silicon, một thiết bị mới cũng được khai sinh: receiver. Khi kết hợp ba thiết bị power-amp, preamp và tuner vào một cỗ máy, chi phí sản xuất, vận chuyển và lưu kho cũng hạ đi khá nhiều.

Khi những chi phí này đã hạ, dĩ nhiên giá bán lẻ cũng phải giảm theo. Bên cạnh đó, giai đoạn hậu thế chiến thứ hai cũng là giai đoạn nền kinh tế thế giới phát triển ổn định, kết hợp với dân số bùng nổ trong thời kỳ 1946 – 1964 đem đến một lượng khách hàng tiềm năng rất lớn. Do đó, stereo càng có cơ hội để phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Huong dan dat vi tri loa cho he thong stereo dep

Đó chính là thời đại vàng của âm thanh stereo và âm thanh bán dẫn, cũng đồng thời là một thời đại khó có thể tìm thấy ở giai đoạn về sau. Hàng năm, các nhà sản xuất lớn như Pioneer, Kenwood, Sony, Sansui, McIntosh, Marantz hay Sherwood lại cho ra mắt những mẫu sản phẩm mới mạnh mẽ hơn, nhiều tính năng hơn và giá thành thấp hơn. Nhờ sự ủng hộ nhiệt tình này mà âm thanh stereo xuất hiện ở khắp mọi nơi, và tất cả có được là nhờ sự ra đời của một vật nhỏ xíu nhưng cực kỳ quan trọng: transistor silicon.

Tapchihifi TV