Lịch sử stereo – loa bookshelf và transistor đã thay đổi thế giới âm thanh như thế nào?

Lịch sử stereo – loa bookshelf và transistor đã thay đổi thế giới âm thanh như thế nào?

Wednesday 16/01/2019 11:29 am GMT +7

Xem thêm:

Nếu không có sự xuất hiện của loa bookshelf chất lượng cao cùng transistor silicon, có lẽ ngày nay chúng ta vẫn chỉ được thưởng thức âm thanh đơn kênh giống như 60 năm trước.

Hệ thống âm thanh hai kênh stereo có thể xem như là một bước tiến vĩ đại của lịch sử ngành công nghiệp audio, và tuyệt vời hơn là chúng ta có thể thưởng thức âm thanh stereo ngay tại nhà. Tuy nhiên, cách đây hơn 60 năm, đây từng bị coi là điều bất khả thi vì những cặp loa tốt nhất của thập niên 50 đều có kích thước khổng lồ. Thời đấy, dù là loa thùng hở với lỗ bass phản hồi hay loa thùng kín cũng đều có kích thước rất lớn, với thể tích có thể lên đến 6 feet khối (gần 170 lít) chỉ để đáp tuyến tần số xuống đến 40-50Hz. Với thể tích này, loa có thể to bằng cả một chiếc tủ lạnh, việc đặt hai chiếc loa trong một căn phòng chỉ khoảng 15 – 20m2 là rất khó. Vì thế hồi ấy âm thanh stereo dường như là một thứ gì đó quá xa vời.

loa bookshelf va transistor

May mắn thay, có một nhà phát minh trẻ tên là Edgar Villchur đã nảy ra ý tương tạo ra âm bass sâu, chắc chắn với độ méo tiếng thấp từ một thùng loa với kích thước chỉ bằng ¼ chiếc loa tốt nhất lúc bấy giờ. Phát minh quan trọng nhất của Villchur, hệ treo âm học (acoustic suspension) đã giúp cho driver loa được giữ chặt trong thùng loa một cách ổn định, từ đó tạo ra các dải bass mạnh mẽ, chính xác, đáp tuyến tần số sâu đến 30Hz mà chỉ cần một thùng loa có thể tích 1.5 feet khối (tương đương 42 lít), kích thước chỉ khoảng 63cm x 35cm x 28cm. Kích thước này khiến cho loa của ông trở thành một chiếc loa bookshelf thực thụ. Bất cứ phòng nghe cỡ vừa nào cũng có thể đặt vừa hai chiếc loa AR-1 của Villchur, và quan trọng hơn là âm bass từ những cặp loa nhỏ ấy vượt trội so với những cặp loa kích thước bằng cái tủ lạnh hồi ấy, chặt chẽ hơn, đầy chi tiết và rộng mở hơn.
Rất nhanh chóng, Acoustic Research – đơn vị sản xuất cặp loa AR-1 ra mắt những mẫu loa mới với kích thước nhỏ hơn và giá thấp hơn. Và chẳng mấy chốc, các công ty khác cũng học tập theo họ. Như vậy, những chiếc loa bookshelf với chất âm tốt, đi theo cặp có thể xuất hiện ở bất cứ phòng nghe nào. Nhìn chung, nếu như chiếc AR-1 của Villchur không xuất hiện đúng vào thời điểm các hệ thống âm thanh stereo bắt đầu xuất hiện, thị trường có thể đã phát triển rất khác so với những gì mà chúng ta biết.

loa bookshelf va transistor dep

Bên cạnh những chiếc loa bookshelf chất lượng cao đầu thập niên 60, còn một thứ khác cũng làm thay đổi hệ thống stereo mãi mãi, đó là các transistor được làm từ silicon.
Khi hệ thống stereo đầu tiên xuất hiện vào năm 1958, các hệ thống âm thanh cao cấp lúc bấy giờ chủ yếu thuộc về những tín đồ âm thanh tuổi tầm trung, ở tầng lớp trung lưu, từng phục vụ trong quân đội và có chút hiểu biết về kiến thức điện tử. Hệ thống của họ sử dụng ampli đèn chân không đến từ các thương hiệu như H.H. Scott, Fisher, Dynaco, Eico, Knight… Bóng đèn điện tử có nhược điểm là đắt đỏ, rất nhanh nóng, công suất đầu ra thấp và tệ nhất là nhanh hỏng, cần phải thay thế chả khác gì bóng đèn bình thường. Những yếu tố này cùng với việc lúc đó chưa có chiếc loa nào đủ nhỏ để đặt một cặp trong phòng đã cản trở sự phát triển của stereo. Tuy rằng về sau, những chiếc loa bookshelf của Acoustic Research và vài công ty khác đã xuất hiện, sự đắt đỏ của ampli đèn vẫn khiến việc sở hữu âm thanh stereo trong nhà chỉ dành cho những người có điều kiện. Để stereo thực sự phổ biến, người ta cần một bước tiến về mặt công nghệ mạnh mẽ hơn nữa.

loa bookshelf va transistor tot

Bước tiến công nghệ ấy xuất hiện vào cuối thập niên dưới hình dạng của những chiếc transistor bé xíu làm bằng silicon. Thực ra, những chiếc transistor đầu tiên với mục đích thay thế bóng đèn điện tử đã được các kỹ sư ở Bell Labs ra mắt từ năm 1947, làm từ germanium. Tuy nhiên, loại transistor có chất lượng khá thấp và dễ cháy, vì thế người ta chưa thấy chúng có điểm gì vượt trội so với bóng đèn điện tử. Tuy nhiên, các tiến bộ về khoa học công nghệ nhanh chóng bù lấp các khuyết điểm này và cuối cùng transistor bằng silicon ra đời, thay thế cho transistor bằng germanium.

Thập niên 60 và 70 cũng là lúc thị trường audio tiếp cận được một đối tượng khách hàng tiềm năng mới: sinh viên và những người trẻ tuổi đã đi làm, có niềm đam mê cho âm thanh. Rất nhanh chóng, ampli bán dẫn trở thành thiết bị chiếm số đông trên thị trường, nhanh chóng qua mặt cả những hệ thống preamp / power-amp tách rời sử dụng đèn điện tử. Với sự xuất hiện của transistor silicon, một thiết bị mới cũng được khai sinh: receiver. Khi kết hợp ba thiết bị power-amp, preamp và tuner vào trong một thân máy, chi phí sản xuất, vận chuyển và lưu kho cũng hạ đi khá nhiều.

loa bookshelf va transistor chat

Khi những chi phí này đã hạ, dĩ nhiên giá bán lẻ cũng phải giảm theo. Bên cạnh đó, giai đoạn hậu thế chiến thứ hai cũng là giai đoạn nền kinh tế thế giới phát triển ổn định, kết hợp với dân số bùng nổ trong thời kỳ 1946 – 1964 đem đến một lượng khách hàng tiềm năng rất lớn. Do đó, stereo càng có cơ hội để phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Đó chính là thời đại vàng của âm thanh stereo và âm thanh bán dẫn, cũng đồng thời là một thời đại khó có thể tìm thấy ở giai đoạn về sau. Cứ mỗi năm, các nhà sản xuất lớn như Pioneer, Kenwood, Sony, Sansui, McIntosh, Marantz, Phase Linear hay Sherwood lại cho ra mắt những mẫu sản phẩm mới mạnh mẽ hơn, nhiều tính năng hơn và giá thành thấp hơn. Nhờ sự ủng hộ nhiệt tình này mà âm thanh stereo xuất hiện ở khắp mọi nơi, và tất cả có được là nhờ sự ra đời của một vật nhỏ xíu nhưng cực kỳ quan trọng: transistor silicon.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 cặp loa bookshefl đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Loa Bookshelf