Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 1)

Chúng ta đều biết Edison phát minh ra máy hát năm 1877. Thế nhưng phải rất nhiều năm sau đó, chiếc loa điện động đầu tiên mới được ra đời.

Trong hai thập niên đầu tiên của thế kỷ XX, thế giới đã chứng kiến những đột phá lớn thuộc lĩnh vực phát thanh và viễn thông, tiên phong bởi hai nhà phát minh người Đan Mạch: Valdemar Poulsen và Peter Laurits Jensen. Cuối năm 1903, Valdemar Poulsen (1869-1941) cùng trợ lý Peder Oluf Pedersen (1874-1941) đã phát minh ra “Máy tạo hồ quang điện”, hay còn gọi là “Máy truyền phát hồ quang điện”, thứ sau này sẽ góp phần khai sinh ra thư tín không dây, và tiếp theo là radio truyền phát âm nhạc và tiếng nói.

Peter Laurits Jensen

Đến năm 1915, Peter Laurits Jensen (1886-1961), một sinh viên của Valdemar Poulsen đã tìm ra được cách để khuếch đại âm thanh bằng dòng điện thông qua một phát minh của anh – đó chính là loa. Sự ra đời của bóng đèn chân không năm 1906 đã khiến máy phát hồ quang điện của Poulsen trở nên lỗi thời và chấm dứt kỷ nguyên khám phá dòng điện kéo dài hai thập kỷ, thế nhưng cũng chính đèn chân không đã dẫn đến sự ra đời của một công nghệ quan trọng làm nên một chiếc loa. Từ đó, thế giới nhanh chóng biết đến một thứ được gọi là “công nghệ âm thanh”.

Chúng ta biết rằng về sau bóng đèn chân không sẽ bị thay thế bởi một tiến bộ công nghệ khác, đó là transistor năm 1947. Nhìn chung, công nghệ là thứ liên tục thay đổi. Thế nhưng đóng góp của Jensen cho thế giới, thứ âm thanh được khuếch đại bằng dòng điện rồi đi qua loa, về cơ bản vẫn giữ nguyên cho đến tận bây giờ. Ngày nay, việc ứng dụng công nghệ của Jensen đã trở nên phổ biến đến mức trở thành một phần cuộc sống hàng ngày. Trong một căn nhà, chúng ta có thể tìm được tới 50 chiếc loa khác nhau, sử dụng trong radio, tai nghe, TV, điện thoại, máy tính, hệ thống âm thanh xe hơi, hệ thống cảnh báo… Tuy nhiên, ở thời điểm cuối năm 1915, công chúng hoàn toàn không biết gì về thiết bị này. Cũng như rất nhiều phát minh khác, không ai biết trước được sự ra đời của nó. Về cơ bản, loa chính là ví dụ điển hình của sự ngẫu nhiên, được phát hiện ra một cách vô tình hay do chuyển hướng một nghiên cứu nào đó.

Khi Peter L. Jensen cùng đồng nghiệp của mình, Edwin Pridham (1881-1963) phát minh ra loa, họ đang hướng trọng tâm nghiên cứu vào một thứ khác, đó là phát triển một máy thu điện động để thay thế cho màng thu của tai nghe điện thoại lúc bấy giờ.

Có một điều khá thú vị mà mọi người cần biết, Peter L. Jensen và Valdemar Poulsen đều là những kỹ sư tự học. Họ chưa bao giờ có bằng kỹ sư nhưng vẫn hoạt động bằng phương pháp thực nghiệm. Valdemar Poulsen, con trai của một giám định viên tại Tòa Án Tối Cao Đan Mạch, thuở nhỏ rất đam mê khoa học nhưng lại thi trượt môn toán để vào Cao đẳng Công nghệ Tiên tiến Đan Mạch (ngày nay là trường Đại học Kỹ thuật Đan Mạch). Sau khi vào học ở trường Y nhưng hoàn toàn không có hứng thú với lĩnh vực này, Poulsen quyết định trở thành thơ cơ khí học việc tại nhà máy tàu hỏa Frichs ở Aarhus, Đan Mạch.

Về sau, Valdemar Poulsen làm quản lý phòng thí nghiệm ở Công ty Điện thoại Copenhagen. Ở đây, năm 1898 ông phát minh ra “telegraphone” – chiếc máy thu âm từ tính đầu tiên trên thế giới. Theo sau thành công này, Poulsen nghỉ làm ở công ty cũ để tập trung vào phát minh, cải thiện lại telegraphone và sau đó đem đăng ký sáng chế độc quyền tại nhiều quốc gia khác nhau. Để giải quyết hạn chế về kiến thức toán học, Poulsen hợp tác cùng Peder Oluf Pedersen, một kỹ sư kiêm nhà vật lý học với tay nghề rất cao.

P.O. Pedersen nổi tiếng về những phát hiện về công nghệ điện tử. Năm 1912, ông là giáo sư ngành điện báo, điện thoại và radio ở Cao đẳng Công nghệ Tiên tiến Đan Mạch. Chỉ 10 năm sau, ông đã chính thức trở thành hiệu trưởng và tiếp tục làm việc ở đó cho đến khi qua đời vào năm 1941. P.O. Pedersen là một người rất quan trọng, có nhiều đóng góp cho ngành công nghiệp audio của Đan Mạch từ thuở sơ khai nhờ vào sức ảnh hưởng của mình đến lớp kỹ sư trẻ. Ông cũng là người lập ra Viện Khoa học Công nghệ Đan Mạch năm 1937. Ngày 1/1/1941, P.O. Pedersen thành lập Acoustical Laboratory với tư cách là một cơ sở độc lập dưới sự bảo trợ của Viện Khoa học Công nghệ Đan Mạch. Đây cũng là cơ sở đầu tiên của Viện được thành lập, theo sau là một loạt các cơ sở khác trong những năm tiếp theo. Acoustical Laboratory ngày nay là một phần của DELTA –  Danish Electronics, Light and Acoustics. Người ta nói rằng Valdemar Poulsen là thiên tài, còn P.O. Pedersen có tầm nhìn chiến lược rất tốt, họ chính là những ngôi sao trong làng khoa học lúc bấy giờ.

Năm 1903, Valdemar Poulsen, P.O. Pedersen cùng những người khác tập trung sâu vào cải thiện telegraphone trong khi vẫn thực hiện những phát minh quan trọng khác. Lúc bấy giờ người ta đã gọi Valdemar Poulsen là “Edison của Đan Mạch”. Chính tại phòng nghiên cứu của ông, Peter L. Jensen, cha đẻ sau này của loa đã đến làm việc vào ngày 1/1/1903.

(Hết phần 1)

Các bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 2)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 3)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 4)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 5)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 6)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 7)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 8)

Lịch sử về sự ra đời của loa (Phần 9)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những cặp loa có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử 2

Nguyễn Hào