Loa sàn đứng Vandersteen Model 3A Signature

Với tuổi đời lên đến hơn 20 năm, cặp loa Vandersteen Model 3A Signature đã chứng minh rằng một thiết kế tốt sẽ đứng vững trước thời gian, không cần bất cứ thay đổi nào.

Vandersteen Model 3 là một dòng loa có tuổi đời khá cao, xuất hiện từ những năm 80 của thế kỷ trước. Đến đầu thập niên 90, dòng loa này được cải thiện đáng kể với sự xuất hiện của Model 3A. Cặp loa 3A Signature có thể được xem như là kết quả từ những nghiên cứu và thử nghiệm được thực hiện trong quá trình phát triển cặp loa Model 5 – một thời từng là cặp loa đầu bảng của Vandersteen. Khi lấy 3A làm cặp loa cơ bản để so sánh, ta có thể thấy 3A Signature sở hữu những thay đổi quan trọng, chẳng hạn như các tụ điện và điện trở quan trọng trong mạch phân tần đều được thay thế bằng linh kiện trong phân tần của Model 5, hệ thống gia cố được lắp ở thùng loa bass, tweeter của Model 5 được lắp đặt ở 3A Signature, hay hệ thống bù pha tinh vi được lặp cho driver midbass và midrange, được tinh chỉnh để khớp hai loa trái/phải với nhau nhằm tạo nên sự nhất quán trong âm thanh. Các thay đổi này có tác động rất lớn đến hiệu năng trình diễn của Model 3A Signature, khiến nó được cải thiện rõ rệt so với những thế hệ trước.

Thiết kế

Vandersteen 3A Signature sở hữu thiết kế 4 đường tiếng với 4 driver riêng biệt cho mỗi kênh. Driver tweeter, midrange và midbass đều được thiết kế hướng trước về phía người nghe, trong khi driver bass quãng thấp được đặt ở phía sau loa, gần sát với sàn nhà. Mạch phân tần của loa là phân tần bậc một nhằm đảm bảo công việc tái hiện pha sẽ cực kỳ chính xác, nguyên nhân là vì các thiết kế dốc phân tần khác ít nhiều đều xuất hiện vấn đề lỗi pha. Nhiều người tin rằng điều này thực ra không để lại hậu quả, trong khi Vandersteen và một vài nhà sản xuất khác quan niệm lỗi pha cũng là một yếu tố lớn tác động đến khả năng trình diễn.

Nếu xét về cách bố trí, có thể thấy vị trí của tweeter sẽ lùi về sau một chút so với driver midrange. Đây là một dấu hiệu của thiết kế nhất quán về mặt thời gian. Tiêu chí này thực ra cũng là một chủ đề gây tranh cãi rất nhiều giữa các hãng sản xuất loa. Cần lưu ý rằng nhất quán về thời gian hay pha đều đòi hỏi sử dụng phân tần bậc một cũng như sắp xếp driver không cùng trên một mặt phẳng. Thiếu đi chỉ một yếu tố cũng sẽ khiến sự nhất quán pha và thời gian bị giảm sút đi một cách nghiêm trọng.

Vandersteen Model3A Signature

Hai cặp cọc loa ở phía sau là dấu hiệu cho thấy Model 3A Signature hỗ trợ bi-wire, nhưng thay vì sử dụng cọc loa vỏ nhựa thông thường, cặp loa này dùng ốc vít để bắt cố định dây loa. Bộ cọc loa được lắp trực tiếp với phân tần, một điều hiếm khi được áp dụng đối với cọc loa thông thường. Việc kết nối dây loa khá đơn giản, ngoại trừ việc do dùng ốc vít này cặp loa này không thể sử dụng đầu jack bắp chuối hay dây loa trần mà bắt buộc phải sử dụng jack càng cua. Ở phía sau loa, ta cũng tìm thấy các núm xoay tinh chỉnh mức năng lượng cho driver midrange và tweeter.

Một điều khác cũng cần lưu ý trong thiết kế loa Model 3A Signature, đó là cả bốn driver đều đặt trong những khoang riêng để ngăn hiện tượng năng lượng của driver này tác động đến driver khác. Các khoang loa này được thiết kế dưới dạng transmission line nhằm loại bỏ gần như toàn bộ sóng âm phát ra phía sau driver trước khi va chạm với một bề mặt nào đó và dội lại về phía màng loa, gây ra méo tiếng. Ngoài ra, phân tần và cọc loa được đặt ở vị trí khá cao, ngang lưng chừng thân loa vì một lý do khá hợp lý. Vị trí này đặt phân tần tránh xa khỏi các khoang loa, cho phép kết nối dây loa trực tiếp với phân tần, loại bỏ bất cứ dây đấu bên trong nào để kết nối phân tần với cọc loa, đồng thời đảm bảo dây đấu với độ dài ngắn nhất từ phân tần tới mỗi driver.

Trải nghiệm

Khi so sánh cặp loa 3A Signature với phiên bản 3A thông thường, có thể thấy chất âm bass hơi ấm áp của 3A đã bị thay thể hoàn hoàn, đồng thời trung âm thể hiện qua những tiếng piano có phần hơi hướng về phía trước một chút. Trong album This Fire của Paula Cole, cả hai đều thể hiện chất âm rất dễ nghe, thế nhưng với phiên bản Signature, tiếng piano trong hai bài Tiger Where Have All The Cowboy Gone đã ở lại đúng vị trí của nó, đồng thời các dải trầm vốn bị đôn lên một chút cũng đã được cải thiện lại. Phiên bản Signature cũng thay đổi một chút cho giọng vocal nữ khi mà giờ đây, giọng của Paula Cole trở nên đầy đặn và có tốc độ tốt hơn hẳn.

3A Signature cũng sở hữu âm trường rộng và chân thực hơn. Nếu đem so sánh, phiên bản 3A thường tạo ra âm trường giống như một bức tranh hơn là một sân khấu quy mô. Về âm hình, ta có thể thấy 3A Signature cũng nhỉnh hơn khi mà ở các bản thu phức tạp, với nhiều nhạc cụ, nhiều vị trí khác nhau, ta có thể tìm thấy vị trí của từng nhạc cụ trong không gian âm trường mà nó tạo ra. Một ví dụ rõ nhất chính là bản Trampoline của Mavericks, khi mà từng âm thanh được 3A Signature thể hiện tách bạch, rõ ràng ở những điểm khác nhau.

Vandersteen Model3A Signature dep

Chất âm trong suốt, phong phú nhưng không phụ thuộc quá nhiều hài âm của 3A Signature được thể rõ nhất qua album A Time Remembered của Art Davis. Tiếng saxophone được thể hiện chuẩn xác đến mức người nghe có thể cảm nhận như người nghe có thể thấy hình ảnh người nghệ sĩ đang cầm kèn biểu diễn ngay trước mặt mình. Sở dĩ saxophone luôn là một nhạc cụ dùng để nghe đánh giá chất lượng loa, bởi lẽ bản thân nó rất khó để thu âm một cách chuẩn xác, vì lưỡi gà, thân kèn và họng kèn sẽ có những đặc tính âm thanh khác nhau và thể hiện ra chất âm khác nhau ở bản thu khi thay đổi vị trí của micro. Vandersteen 3A Signature đã làm rất tốt công việc giải mã từng đặc tính âm thanh của saxophone và sắp đặt chúng sao cho người nghe có thể cảm nhận được chất âm rất giống thật. Bên cạnh đó, có một nhạc cụ phức tạp khác cũng được tái hiện lại rất tốt, đó là piano. Tiếng đàn có độ rung, ngân khá rõ ràng, chắc chắn, đem lại những trải nghiệm đầy tính giải trí nhưng cũng giàu sự thuyết phục đến với người nghe.

Kết luận

Từ cặp loa Vandersteen Model 3A Signature, ta có thể thấy rằng một thiết kế tốt sẽ không bao giờ bị lỗi thời. Đây là lý do vì sao sau hơn 20 năm, Vandersteen vẫn không có ý định thay thế cho mẫu loa này. Với một mức giá khá hợp lý (khoảng 3500 đô la), đây sẽ là một cặp loa phù hợp với các hệ thống thuộc tầm trung – cao cấp, đủ sức cạnh tranh với nhiều mẫu loa đắt đỏ trong khi vẫn thừa khả năng làm hài lòng những đôi tai khó tính. Nếu có điều gì khiến nhiều người chưa thực sự hài lòng với cặp loa này thì đó chính là vấn đề dây loa đi kèm. Thứ nhất, Model 3A Signature chỉ có thể sử dụng dây với đầu jack càng cua, và thiết kế cọc loa ở giữa thân như vậy đòi hỏi dây loa sẽ phải dài hơn bình thường một chút mới có thể tiện cho việc lắp đặt.

Nguyễn Hào

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác dưới đây

Giới thiệu về cặp loa Wilson Benesch Resolution