Lựa chọn power-amp đèn hay bán dẫn (Phần 2)

Bên cạnh các nhược điểm, power-amp đèn vẫn có những ưu điểm nhất định, khiến cho việc lựa chọn những thiết bị như vậy là điều khá cần thiết để tạo nên sự cân bằng cho hệ thống.

Với những nhược điểm chúng ta nêu ra ở kỳ trước, vì sao vẫn có người muốn lựa chọn power-amp sử dụng đèn điện tử? Rất đơn giản: Bóng đèn đem lại một chất âm rất kỳ diệu. Khi được phối ghép cùng với cặp loa thích hợp, power-amp đèn có thể mang đến nhạc tính cực kỳ nổi bật. Ngay cả những power-amp đèn với công suất thấp, mức giá trung bình cũng sở hữu được những đặc tính này. Rất nhiều yếu tố quan trọng của âm thanh được tái tạo lại đều đến từ power-amp đèn một cách tự nhiện. Chúng có thể tái hiện lại âm sắc của nhạc cụ một cách vượt trội, các dải cao mượt mà, không gây mệt mỏi và âm trường cực kỳ ấn tượng. Vùng trung âm và âm cao khô, cứng, chói sắc của các ampli bán dẫn hoàn toàn đối lập với sự tự nhiên, dễ nghe mà ampli đèn mang lại.

thiet ke SET dep

Nhìn chung, với ampli đèn, âm nhạc dường như có thêm sự ấm áp, dễ chịu và nhạc tính tự nhiên. Âm trường cũng trở nên rộng mở, với hình ảnh các nhạc cụ trong đó trở nên tỏa sáng và dễ dàng nổi bật. Tất nhiên, chúng ta vẫn có những power-amp bán dẫn với chất âm rất tốt, chỉ có điều ampli đèn vẫn trội hơn trong việc đem đến âm nhạc một cách tự nhiên, dễ đi vào lòng người. Như để bù đắp lại cho các dải trầm khá yếu,các dải trung và cao thường rất kỳ diệu, từ đó góp phần làm nên âm trường ảo cực kỳ ấn tượng.

Tuy nhiên, cũng cần chú ý rằng power-amp đèn có thể khiến cho chất âm của các bản thu trở nên quá ngọt. Những ampli như vậy đôi lúc thể hiện chất âm của mình quá nhiều, khiến cho âm thanh tái tạo lại không còn trung thực nữa. Một vài ampli đèn có độ méo rất dễ nghe chứ không hề khó chịu chút nào. Vì thế, hãy sử dụng nhiều bản thu khác nhau để nghe thử, tìm kiếm sự thay đổi về âm sắc, cảm nhận về không gian hay chất lượng dải trầm. Những đặc tính này thường sẽ thay đổi tùy theo bản thu. Nếu như chúng vẫn giống nhau, điều đó có nghĩa là power-amp đã bắt đầu áp chất âm của mình vào bản nhạc. Điều này vốn dĩ không nên bởi không như preamp, power-amp càng ít để lộ chất âm của mình thì càng tốt.

ampli den SET 3 copy

Cũng giống như power-amp đèn tốt, power-amp bán dẫn chất lượng cao cũng có những ưu điểm nhất định có thể ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh. Chẳng hạn, các power-amp bán bán dẫn khả năng tái hiện âm trầm chặt chẽ hơn, sâu hơn và chắc chắn hơn ampli đèn. Cảm giác về uy lực, tốc độ hay độ rộng mở của dải trầm bao giờ cũng được thể hiện tốt hơn trên ampli bán dẫn chứ không phải ampli đèn. Không chỉ vậy, với khả năng đem đến công suất lớn hơn khi chuyển sang trở kháng thấp, ampli bán dẫn luôn là lựa chọn đầu tiên cho những cặp loa đòi hỏi công suất lớn.

Không ai ngoài người nghe mới có thể quyết định loại power-amp nào phù hợp với hệ thống của mình. Dù vậy, người nghe ít nhất cũng nên nghe thử một power-amp đèn, một power-amp bán dẫn trước khi quyết định lựa chọn của mình. Đôi lúc, điều này sẽ khiến họ thay đổi quyết định, từ đó tìm được một sản phẩm phù hợp hơn.

Ngoài lề: Vì sao công suất không phải là yếu tố quyết định tất cả

Nếu như công suất là yếu tố quyết định tất cả, hiển nhiên ampli bán dẫn luôn tốt hơn ampli đèn. Nhưng thực tế không phải vậy. Chúng ta đã biết trở kháng loa có thể tác động đến công suất yêu cậu, và những ampli có cùng công suất khi ở trở kháng 8 Ohm có thể biểu hiện khác nhau như thế nào khi phối ghép với loa có mức trở kháng khác. Giờ, chúng ta sẽ cùng nhìn xem còn yếu tố nào khác có ảnh hưởng đến chất âm của ampli đèn.

Ampli Dynaco ST 70 series III hay

Đối với các hệ thống âm thanh hi-end, nhiễu ồn thường bị xem là yếu tố phải loại bỏ. Thế nhưng, tái tạo nhiễu chuẩn lại là chìa khóa làm nên chất âm hấp dẫn của ampli đèn. Có ba loại nhiễu thông thường là can nhiễu (Interference), méo tiếng (distortion) và nhiễu nhiệt (thermal noise). Nhiễu nhiệt là một hiện tượng tự nhiên, trong đó nhiệt độ xung quanh làm các hạt electron trong dây dẫn dao động, từ đó gây ra nhiễu điện. Trong thiết kế ampli, nhiễu nhiệt là yếu tố xuất hiện ngay từ ban đầu và được khuếch đại, sau đó được thêm vào trong quá trình khuếch đại tín hiệu. Đây cũng chính là yếu tố làm nên âm nền tối và sự ấm áp của ampli đèn.

Ampli bán dẫn không có hiện tượng giống như nhiễu nhiệt của ampli đèn vì dòng truyền giữa emitter và collector của ampli bán dẫn bị kiểm soát bởi dòng chuyển tiếp bán dẫn (semiconductor junction current). Sự kiểm soát này vốn không phải là hiệu ứng điện nhiệt mà là hiệu ứng chuyển tiếp (junction effect), kiểm soát bởi dòng điện chứ không phải điện áp, trong khi nhiễu nhiệt liên quan đến điện áp chứ không phải dòng điện. Bên cạnh đó, khác biệt giữa ampli bán dẫn và ampli đèn nằm ở chỗ ampli bán dẫn yêu cầu dòng điện chứ không phải điện áp để tạo nên sự khuếch đại. Vì thế, khi transistor khuếch đại nhiễu, nó sẽ yêu cầu nhiễu tạo ra dòng chuyển tiếp (junction current) trước khi được khuếch đại, từ đó bản chất nhiễu được khuếch đại không còn giữ nguyên về mặt tần số và biên độ nữa. Vì một vài yếu tố của nhiễu tự nhiên bị thay đổi trước khi khuếch đại nên nhiễu sau khuếch đại sẽ khác so với nhiễu gốc ban đầu.

ampli dynaco stereo 400

Ampli đèn có chất âm khác với ampli bán dẫn vì cách tạo ra nhiễu ở nền âm khác hoàn toàn. Sự ấm áp và âm nền tối xuất hiện là vì đèn khuếch đại vốn là một thiết bị điện nhiệt và có khả năng tạo nhiễu ở nền âm đáng tin cậy hơn so với bán dẫn. Do đó nếu sự ấm áp cũng như nền âm tối của ampli đèn là đặc tính mong muốn thì trong quá trình khuếch đại, nên sử dụng đèn điện tử để khuếch đại đầu tiên.

Lựa chọn power-amp đèn hay bán dẫn (Phần 1)
Bạn có thể tham khảo sản phẩm khác tại đây

Những điều cần biết về bóng đèn điện tử NOS cho ampli đèn

Bách Diệp