Màng loa nón – hình dạng làm nên âm thanh khác biệt

Màng loa nón – hình dạng làm nên âm thanh khác biệt

Friday 28/12/2018 3:10 pm GMT +7

Xem thêm:

Trong lịch sử của công nghệ âm thanh, màng loa hình nón là một trong những đặc điểm đặc trưng nhất. Vì sao dạng nón lại là hình dạng lý tưởng để làm màng loa?

Màng loa là một trong những bộ phận khiến nhà sản xuất phải đầu tư công sức, tiền bạc nhiều nhất. Một màng loa được gọi là lý tưởng khi rung mạnh không bị uốn cong và có thể ngừng ngay lập tức để chuyển sang một dải âm khác nhanh chóng. Với đặc tính không uốn cong, khi rung màng loa sẽ chuyển động theo hình dạng pít-tông với tốc độ cực nhanh. Muốn làm như vậy, bản thân màng loa phải cứng, có khả năng tắt dần dao động (damping) tốt trong khi khối lượng phải cực nhẹ và không bị méo tiếng khi lên một dải âm rất cao hoặc khi chơi với mức âm lượng cực lớn. Một chiếc màng loa lý tưởng như vậy không tồn tại, do đó nhà sản xuất thường cố gắng tìm một loại vật liệu có những đặc tính gần giống như vậy hoặc dùng thiết kế đặc biệt để có thể bù đắp cho thiếu hụt của màng loa hiện nay.

Mang loa non

Nhiều năm trước đây, màng loa bằng giấy được lựa chọn bởi giấy sau khi được xử lý sẽ nhẹ và rất bền, có thể đẩy được một khối khí đi nhanh chóng mà không bị biến dạng, đồng thời có thể mắc cuộn voice coil khá dễ dàng. Cách lắp đặt màng loa giấy cũng khá đơn giản, chỉ cần căng màng giấy trên khung treo, sau đó cố định bằng viền cao su là xong.
Vậy, vì sao hình nón lại là hình dạng lý tưởng cho màng loa, đặc biệt là midrange và woofer. Quay trở lại với yêu cầu màng loa nhẹ nhàng nhưng chắc chắn, hãy thử dùng một mẩu giấy bìa khổ to và vẫy thử, bạn sẽ thấy để tờ giấy di chuyển cả về đằng trước lẫn đằng sau là điều không thể, dù cho có cầm tờ giấy ở bất cứ cạnh nào đi chăng nữa. Nhưng nếu như gấp tờ giấy lại thành hình nón có lòng nông, sau đó móc vào giữa chóp nón – tức là nơi người ta thường nối cuộn voice coil, bạn sẽ thấy tờ giấy ấy sẽ đẩy được cả về trước lẫn sau rất dễ, mặc dù độ nhẹ thì cũng chỉ như tờ giấy để phẳng. Rõ ràng hình nón sẽ giúp tờ giấy cứng hơn hẳn.

Mang loa non dep

Nhưng màng loa nón cần lớn đến mức nào? Điều này tùy thuộc vào bước sóng của âm thanh mà người nghe muốn tạo ra. Nếu kích thước của màng loa nhỏ hơn bước sóng, khối khí thường sẽ dịch chuyển ra xung quanh viền màng loa thay vì đẩy ra trước hoặc sau. Nếu màng loa rộng hơn bước sóng thì tốc độ di chuyển của khối khí sẽ bị chậm lại, dẫn đến việc chậm đáp ứng các tín hiệu âm thanh tiếp theo.
Bước sóng lại tỉ lệ nghịch với tần số. Các dải tần số thấp sẽ có bước sóng dài trong khi dải cao sẽ có bước sóng ngắn hơn. Như vậy ta cần màng loa lớn cho các dải âm trầm và màng loa nhỏ cho các dải âm cao. Tất nhiên, màng loa cỡ lớn cũng có thể chơi được các dải âm cao hơn thông thường, trừ những dải quá cao thì không thể mà thôi. Do đó, thiết kế loa hiện nay sử dụng nhiều củ loa với kích cỡ khác nhau để xử lý các khoảng âm thanh khác nhau: củ loa cỡ lớn (woofer) sẽ đánh các dải trầm, cỡ vừa (midrange) chơi các dải trung trong khi nhỏ nhất (tweeter) đảm nhiệm các dải cao.

Mang loa non tot

Vì kích thước của sóng âm các dải trầm khá lớn, màng loa phải đẩy được một khối khí không hề nhỏ để có thể tạo ra được âm thanh. Nếu ghi hình lại màng loa woofer khi chuyển động, người dùng sẽ thấy khoảng lệch – tức khoảng không gian tối đa để màng loa di chuyển ra vào – rất lớn, trong khi chuyển động của màng loa khi đánh các dải âm cao hơn thì khó có thể thấy được. Ở các dải cao, khối khí đẩy ra khá nhỏ nên cuộn voice coil gần như không phải di chuyển được, do đó người dùng sẽ không thấy màng loa gần như không chuyển động.
Nguyên nhân của sự khác biệt trong chuyển động có thể lý giải thông qua bước sóng. Để tạo ra thay đổi về áp lực, không khí cần được nén lại trong một khoảng không gian cho phép. Nếu bước sóng nhỏ (đối với các dải âm cao), khoảng không gian ấy cũng như lượng không khí cần dùng sẽ nhỏ, áp lực cũng thấp hơn nhiều, bù lại cần phải di chuyển với tốc độ cực nhanh.

Mang loa non chat

Khi bước sóng rộng (đối với các dải âm trầm), khoảng không gian để dịch chuyển màng cũng như lượng không khí cần dùng sẽ lớn hơn nhiều, áp lực sẽ tăng lên nhưng bù lại tốc độ di chuyển sẽ giảm đi đáng kể so với các dải âm cao.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Củ loa tweeter và những điều cần biết

Bách Diệp

Từ khóa:

Phụ kiện Audio