Categories: Uncategorized

Một kỷ nguyên của âm nhạc điện tử (phần 3)

Nhu cầu của việc chơi nhạc với âm lượng lớn, không bị lép vế trên sân khấu đã dẫn đến sự ra đời của guitar điện và bass điện. Tuy nhiên, vẫn có những loại nhạc cụ khác được hưởng lợi từ quá trình điện hóa này.

Một trong những loại nhạc cụ điện tử điển hình nhất chính là keyboard, với ứng dụng khá đa dạng. Một số phát triển trở thành bộ tiền xử lý (predecessor), cung cấp tín hiệu vào cho các synthesizer hiện đại bằng cách tạo ra âm thanh từ dòng điện, trong khi một số khác lại khuếch đại rung chấn âm học.  Harold Rhodes (1910 – 1989) là giám đốc của một chuỗi các trường Harold Rhodes School of Popular Piano vào đầu thập niên 30. Sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, ông thành lập Rhodes Piano Corporation, sáng chế ra cây Pre-Piano với 3.5 quãng tám, sử dụng dây chuông cửa để làm dây đàn. Năm 1948, Rhodes phát minh ra âm thoa bất đối xứng (asymmetric tuning fork) và được cấp bằng sáng chế cho phát minh này, cuối cùng phát triển lên thành một cây đàn có 72 nốt. Leo Fender thâu tóm công ty của Rhodes vào thập niên 50 và đến năm 1959 thì cho ra mắt cây đàn Fender Rhodes Piano Bass. Cây đàn này về sau được Ray Manzarek để tái tạo tiếng bass cho ban nhạc The Doors (khi đó ban nhạc này thiếu người chơi guitar bass).

Phải đến khi CBS mua lại thương hiệu Fender năm 1965, Rhodes lúc này mới bắt đầu sản xuất cây đàn Suitcase 73 với lớp phủ vinyl tolex màu đen, nắp đỉnh màu bạc, có pedal hiệu ứng mono tremolo, được tích hợp ampli 50 watt và loa bên trong. Công ty đã cải tiến lại mẫu này một chút và sang năm 1970, họ giới thiệu mẫu đàn Fender Rhodes 88, đến năm 1974 thì bỏ hẳn cái tên Fender. Thường xuất hiện trong các bản thu nhạc pop và jazz trong suốt giai đoạn thập niên 60 – 70, cây đàn Rhodes trở thành một phần không thể thiếu trong các bản thu của Miles Davis, đồng thời đóng góp chất âm giàu chi tiết, hài hòa cho rất nhiều bản nhạc nổi tiếng sau này.

Rudolph Wurlitzer Company – một công ty nhạc cụ lâu đời ở Mỹ bắt đầu tự sản xuất đàn piano cơ điện di động, không dùng dây mà dùng lưỡi gió (reed) thép, sử dụng pickup điện một chiều từ năm 1955. Cây đàn này có chất âm khác biệt hoàn toàn so với đàn của Rhodes. Theo Jared Pauley, biên tập viên của trang jazz.com, Sun Ra là nghệ sĩ đầu tiên thu âm sử dụng đàn piano điện cho bản thu Angels and Demons at Play năm 1956. Cây đàn mà ông dùng chính là đàn của Wurlitzer. Sau này, những người biểu diễn nhạc của Ray Charles và Joe Zawinul cũng học tập, sử dụng đàn Wurlitzer. Thiết kế của đàn piano điện Wurlitzer được cho là dựa trên nghiên cứu trước đó của Benjamin Meissner, người được cho là ngang ngửa với Harold Rhodes về những đóng góp tầm ảnh hưởng của mình. Bên cạnh những nhạc cụ kể trên, chúng ta còn có một số mẫu keyboard cơ điện khác được sản xuất trong giai đoạn này, bao gồm đàn piano và clavinet Hohner, và RMI Electra Piano.

Việc lựa chọn nhạc cụ để biểu diễn có tác động không nhỏ đến âm thanh được tạo ra, thường từ đó hình thành nên thể loại nhạc. Chẳng hạn, những cây đàn pedal steel guitar thường xuất hiện trong các bản nhạc đồng quê, tiếng ampli guitar bị méo nặng là đặc trưng của các bản blues kiểu “Rocket 88” hay tiếng guitar điện Fender Stratocaster thường gắn liền với thể loại rock n’ roll. Đôi khi, vì một lý do nào đó mà một nhạc cụ có thể gắn liền với một bản nhạc nào đó. Nhắc đến đàn Hohner Clavinet, người ta không thể không nghĩ đến bản Superstition do Stevie Wonder (trong bản nhạc này ông sử dụng đàn tông Đô  chứ không dùng đàn tông Rê). Bản Dreamer của Supertramp đi liền với hình ảnh cây đàn piano Wurlitzer. Rodger Hodgson, tác giả của Dreamer cho biết đây là một trong những bản nhạc đầu tiên cho keyboard mà ông viết. Khi đó ông vừa mua cây đàn Wurlitzer đầu tiên và chỉ trong vài ngày, Hodgson đã hoàn thành bản nhạc. Cũng tương tự như vậy, Rolling Stones kể lại rằng Joe Zawinul đã hoàn thành bản nhạc jazz Mercy, Mercy, and Mercy chỉ vì quá yêu thích tiếng đàn Wurlitzer.

Như vậy, từ những năm 30 của thế kỷ trước, khi trào lưu biểu diễn nhạc cụ điện tử thịnh hành, keyboard đã trở thành một loại nhạc cụ đặc biệt được nhiều người quan tâm. Cho đến những năm 50 – 60, với sự ra đời và lan rộng khắp hành tinh của trào lưu nhạc Rock thì keyboard chính là loại nhạc cụ không thể thiếu của các ban nhạc Rock thời đó. Ngày nay, với các tính năng độc đáo của mình, đàn keyboard đã trở thành loại nhạc cụ phổ biến trên toàn thế giới.

(Hết kỳ 3)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Một kỷ nguyên của âm nhạc điện tử (phần 1)

Một kỷ nguyên của âm nhạc điện tử (phần 2)

Một kỷ nguyên của âm nhạc điện tử (phần 4)

Một kỷ nguyên của âm nhạc điện tử (phần 5)

Nguyễn Hào

Lan Nguyễn

Recent Posts

TEAC NR-7CD – Thiết bị tất cả-trong-một ở tầm cao mới

Nếu cần xây dựng một hệ thống âm thanh truyền thống nhưng vẫn đáp ứng…

11 hours ago

Marantz SR8012 – AV receiver đầu bảng của Marantz

Cho đến nay, đây vẫn là một trong những receiver cao cấp, mạnh mẽ, đáng…

11 hours ago

AudioQuest Silver Cloud – Dây nguồn đầu bảng cho phân khúc tầm trung của AudioQuest

Vẫn sử dụng những công nghệ quen thuộc làm nên dòng dây nguồn Wind, thế…

12 hours ago

Elipson Prestige Facet 8B – Đáng giá với phân khúc tầm trung

Cặp loa bookshelf Prestige Facet 8B sẽ đưa người nghe đi hết từ bất ngờ…

12 hours ago

Line Preamp Audio Research Reference 10– Vượt qua những giá trị hàng đầu

Với những giá trị từ cổ điển cho đến hiện đại, line preamp Audio Research…

12 hours ago

Sonus Faber Chameleon T – “Tắc kè đổi màu” của Sonus Faber

Kết hợp chất âm truyền thống, kỹ thuật chế tác đổi màu và khả năng…

2 days ago