Một thế giới chưa biết của đĩa than chất lượng cao (phần 2)

Khối lượng của đĩa than cũng phần nào nói cho chúng ta biết đó có phải là đĩa chất lượng cao hay không. Vậy, điều gì làm nên khác biệt giữa các đĩa thường và đĩa cao cấp, ít nhất về mặt khối lượng?

Đĩa than thông thường hiện nay được ép chỉ khoảng 110 gram, thế nhưng hầu hết các đĩa LP gắn mác audiophile đều có khối lượng 180 gram, thậm chí lên đến 200 gram. Những đĩa này thường được làm dày hơn, chắc chắn hơn và vì thế ít bị tác động bởi rung chấn. Ngày nay, đĩa than cao cấp đều được sản xuất với tiêu chuẩn cao hơn nhiều đĩa than cơ bản. Chẳng hạn, đĩa cao cấp thường được giữ trong khuôn ép lâu hơn để đảm bảo vinyl chảy ra sẽ phủ hoàn toàn vào các khoảng trống giữa stamper. Những ai quen với đĩa than sẽ biết rằng một đĩa than nếu quá ồn thì nhiễu ồn thường xuất hiện chủ yếu ở các rãnh ngoài. Nguyên nhân là vì miếng nhựa vinyl gốc dùng để ép đĩa (gọi là biscuit) bị ép stamper quá nhanh, khiến vinyl không thể phủ được hoàn toàn phần rãnh ngoài, dẫn đến việc rãnh đĩa không được hoàn hảo, từ đó tạo thành nhiễu ồn. Với những đĩa cao cấp, bên cắt đĩa có thể ép đĩa với thời gian lâu hơn, đồng thời dùng nhiều nhựa vinyl hơn để làm đĩa 180 gram. Ngoài ra, những đĩa này cũng được làm bằng nhựa vinyl tươi, chưa từng được sử dụng để ép đĩa lần nào trong khi nhiều đĩa bình thường sẽ được ép từ nhựa vinyl tái chế để đảm bảo chi phí thấp.

mat thu am hay

Các đĩa LP chất lượng cao nhất thường được tạo ra bằng công nghệ thu âm direct-to-disc, tức thu âm trực tiếp lên đĩa, trong đó đĩa sơn mài master được cắt theo thời gian thực, với tín hiệu đi từ bàn mixing cùng lúc với người nghệ sĩ biểu diễn chứ không qua trung gian là băng master. Để hiểu về công nghệ này, trước hết chúng ta sẽ cần tìm hiểu qua về lịch sử của nó.

Bản thu âm đầu tiên xuất hiện từ cách đây gần 150 năm. Nó được tạo ra bằng cách cắt lên tấm lá thiếc, tạo thành các đường vạch, rãnh biểu thị cho bước sóng. Quá trình thu âm trực tiếp lê đĩa (đối với cỗ máy Talking Machine của Edison, đây là thu âm trực tiếp lên ống trụ) là phương pháp duy nhất để thu âm trong suốt hàng thập kỷ, chỉ kết thúc khi máy ghi âm, đặc biệt là băng ghi âm ra đời. Nhờ có máy ghi âm và băng ghi âm, người nghệ sĩ giờ đây không cần phải mất công thu âm nhiều lần ở studio mỗi khi in loạt đĩa mới nữa. Các bản nhạc có thể thu riêng, biên soạn, chỉnh sửa và tập hợp lại thành một album, sau đó cắt lên đĩa than thành bản thu hoàn chỉnh. Các máy băng từ cũng giúp chia quá trình thu âm, chỉnh sửa, master đĩa thành nhiều công đoạn riêng. Trước thời điểm năm 1948, lúc băng từ được sử dụng phổ biến rộng rãi, các nghệ sĩ có thể phải đến studio vào buổi sáng để thu âm và thậm chí có được sản phẩm cuối cùng ngay tối hôm đó.

Talking Machine

Với tất cả những ưu điểm của băng từ, các nghệ sĩ và kỹ sư dần dần từ bỏ phương pháp ghi âm trực tiếp lên đĩa dù rằng phương pháp này đem đến chất âm ấn tượng hơn nhiều. Phải đến năm 1968, khi Doug Sax và Lincoln Mayorga thành lập hãng đĩa Sheffield Lab, phương pháp ấy mới lại được trở lại một lần nữa. Với những đĩa than mang chất âm cực kỳ tuyệt vời, Sheffield Lab đã chứng minh cho cả thế giới thấy rằng muốn làm đĩa than chất lượng cao, cách tốt nhất là thu âm trực tiếp lên đĩa. Dough Sax ngày nay vẫn được xem như là cha đẻ của phương pháp thu âm trực tiếp lên đĩa hiện đại và thu âm stereo trực tiếp lên đĩa (trước khi có băng từ, toàn bộ đĩa được ghi lại dưới dạng mono).

Một vài thương hiệu khác cũng từng làm theo cách của Sheffield Lab và in đĩa thu âm trực tiếp, nhưng cuối cùng phải từ bỏ cách này bởi độ khó và phức tạp quá mức. Để làm được đĩa thu trực tiếp, bắt buộc phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng ở tất cả các khâu. Trong quá trình master đĩa thông thường, quá trình cắt đĩa master thường diễn ra không có quá nhiều áp lực. Kỹ sư master và nhà sản xuất sẽ làm việc với băng master cuối cùng, chuyển đổi tín hiệu điện tử từ máy chạy băng thành chuyển động vật lý của đầu cắt đĩa. Nếu như có sự cố xảy ra, hoặc kết quả không được như ý muốn, họ chỉ cần đặt một đĩa sơn mài mới lên và làm lại. Giai đoạn này, người ta không cần phải lo về nhạc sĩ, micro, quá trình mix nhạc hay biểu diễn. Vì thế, gần như không có bất cứ áp lực nào.

(Hết kỳ 2)

Một thế giới chưa biết của đĩa than chất lượng cao (phần 1)

Một thế giới chưa biết của đĩa than chất lượng cao (phần 3)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Điều gì gây ra hiện tượng méo tiếng ở đĩa than

Nguyễn Hào