Một thế giới chưa biết của đĩa than chất lượng cao (phần 3)

Trong kỳ này, chúng ta sẽ tìm hiểu về những khó khăn của quá trình thu âm lên đĩa trực tiếp để hiểu vì sao phương pháp này ít khi được thực hiện dù chất lượng âm thanh đem lại vượt trội hơn nhiều so với cách làm đĩa thông thường.

Chúng ta biết rằng đối với đĩa than thông thường, đĩa master gốc sẽ được làm từ băng thu âm. Đây là một quá trình khá đơn giản, không quá phức tạp và gần như chẳng có mấy áp lực. Thế nhưng, đối với phương pháp thu âm trực tiếp trên đĩa thì ngược lại. Các nghệ sĩ sẽ phải chơi nhạc cùng nhau ở studio, không có bất cứ cơ hội nào ghi đè lên các đoạn chưa được làm tốt hoặc có thể sửa lại ở bản mix. Một khi đầu cắt đã bắt đầu cắt rãnh trên đĩa sơn mài, không cách nào có thể sửa lại được.

mam dia than denon dp-400

Đối với kỹ sư thu âm, thách thức của họ là phải trộn toàn bộ tín hiệu từ micro thành tín hiệu stereo ngay trong khi cả dàn nhạc vẫn đang chơi. Chỉ cần gây ra một sai sót nhỏ như đưa micro đến gần chỗ ca sĩ hát solo không đúng lúc, cả dàn nhạc sẽ phải chơi lại từ đầu và quá trình thu âm cũng vậy.

Công việc của kỹ sư master là cắt đĩa ngay trong khi ban nhạc vẫn còn đang biểu diễn. Khó khăn lớn nhất đối với kỹ sư master là phải cắt tín hiệu thành rãnh đĩa với chất lượng âm thanh cao nhất có thể, không được phép có bất cứ lỗi kỹ thuật nào. Nếu như cắt đĩa từ băng từ, thông thường hệ thống sẽ có thêm một đầu chạy băng dự phòng nữa (gọi là đầu chạy thử) để thu tín hiệu trước khi đưa đến đầu chạy chính. Tín hiệu từ đầu chạy thử chỉ được dùng cho một mục đích duy nhất: kiểm soát khoảng cách giữa các rãnh đĩa. Khi đầu chạy thử bắt được một tín hiệu mạnh (tức âm thanh có âm lượng lớn), nó sẽ giãn khoảng cách giữa các rãnh ra xa hơn để đầu cắt có thể chạy thêm được một quãng nữa xa hơn. Khi tín hiệu yếu hơn, đầu chạy thử sẽ xếp các rãnh ở gần nhau hơn. Khoảng cách rãnh dao động như vậy, cộng việc đĩa quay với tốc độ chậm chỉ có 33.3 vòng trên phút đã giúp việc đĩa than có thời lượng chơi lâu hơn trở thành sự thật.

mam dia than denon dp-400 tot

Trong trường hợp thu âm trực tiếp lên đĩa, các kỹ sư master không hề có bất cứ biện pháp nào để đảm bảo được như vậy. Tín hiệu được chạy trực tiếp từ máy thu nên không có bất cứ giai đoạn chạy thử nào, đồng nghĩa với việc kỹ sư master sẽ phải tự chỉnh thủ công khoảng cách của rãnh đĩa hoàn toàn, dựa vào cảm nhận của họ về lượng bass và độ động của bản nhạc. Nếu như khoảng cách rãnh quá rộng, chẳng mấy chốc mà hết chỗ để cắt trên đĩa. Nhưng nếu như khoảng cách rãnh đĩa quá hẹp, chúng sẽ dễ chồng lấn lên nhau và làm hỏng đĩa master hoàn toàn.

Nhìn chung, thể hiện được tất cả mọi yếu tố của màn biểu diễn, xử lý tín hiệu thu được và cắt đĩa, tất cả diễn ra cùng một lúc, là một trong những nhiệm vụ khó nhất. Thế nhưng, cân nhắc những ưu điểm về mặt chất âm khi không còn máy chạy băng từ và các thiết bị đi kèm nằm trên đường tín hiệu, chưa kể đường tín hiệu không phải đi qua một bàn thu nữa, có thể thấy công sức bỏ ra để làm những đĩa thu trực tiếp cực kỳ xứng đáng. Phương pháp thu âm trực tiếp trên đĩa không chỉ rút ngắn đường tín hiệu một cách đáng kể, nó còn tái hiện lại không khí của một buổi biểu diễn thực sự một cách rất xuất sắc. Với cách thu âm thông thường, các nghệ sĩ sẽ được giao những track riêng, nghe nó qua headphone và thể hiện lại, đôi lúc phần này có thể lặp lại nhiều lần cho đến khi được kết quả mỹ mãn thì thôi. Thậm chí, quá trình thu âm tất cả các track có thể không diễn ra cùng một lúc mà mỗi loại nhạc cụ sẽ được thu thành nhiều lần khác nhau, sau đó xử lý trộn lại bằng bàn mixer rồi mới đưa vào băng master. Thế nhưng, với quá trình thu trực tiếp lên đĩa, các nghệ sĩ sẽ phải phối hợp nhịp nhàng, ăn ý cùng nhau giống như lúc họ đang biểu diễn trên sân khấu. Do đó, các đĩa thu này đem đến một cảm giác rất thật mà không có băng multitrack nào đủ sức tái hiện lại được.

Bởi lý do này, đối với audiophile và những người yêu âm nhạc, không có một loại hình lưu trữ nào có thể đem đến một trải nghiệm sống động, thực tế bằng các đĩa thu trực tiếp chạy trên một mâm đĩa than cao cấp. Và xét về độ phức tạp của quá trình làm đĩa, chúng ta có thể hiểu vì sao đĩa thu theo phương pháp này chỉ có số lượng hạn chế, tất cả đều có mức giá rất cao so với đĩa than thông thường.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Một thế giới chưa biết của đĩa than chất lượng cao (phần 1)

Một thế giới chưa biết của đĩa than chất lượng cao (phần 2)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Sự trở lại của băng cối

Nguyễn Hào