Muôn mặt băng từ – lịch sử một phương tiện lưu trữ âm thanh (phần 2)

Từ các phòng thu cho đến hộ gia đình hay đài phát thanh, ở bất cứ đâu chúng ta cũng có thể tìm thấy dấu vết của băng từ.

Sự đơn giản, tiện dụng cùng tính ổn định của quá trình thu âm trên băng từ đã khiến công nghệ này trở nên cực kỳ phổ biến. Trên thực tế, chính băng từ đã khiến cho các băng nhạc mà chúng ta biết đến ngày nay tồn tại, đồng thời cũng khai sinh ra băng video VCR vào những năm 1970. Công nghệ thu băng từ cũng được áp dụng rộng rãi trên một loạt các lĩnh vực khác, một số thậm chí còn chẳng liên quan gì tới audio.

VideoTape Recorder

Ngoài việc dùng ở trong các studio thu âm và hệ thống giải trí gia đình, băng từ còn nhanh chóng được sử dụng trong lĩnh vực phát thanh, thay thế hệ thống thu âm, chạy đĩa. Nó không chỉ là một phương tiện dùng để phát nhạc hay thu âm chương trình mà còn cho phép ghi lại dữ liệu liên tục 24 giờ không cần phải thay. Với giới hạn kích thước và thời lượng, người ta không thể chạy đĩa liên tục 24 giờ, thế nhưng điều này đã thay đổi hoàn toàn kể từ khi các máy chạy băng từ bắt đầu xuất hiện.

Băng từ cũng được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực phim ảnh và truyền hình, không chỉ dùng như một công cụ ghi âm mà còn để thu hình, dưới dạng các băng VTR (VideoTape Recorder) và cuối cùng là VHS (Video Home System). Trong ngành công nghiệp phim ảnh, người ta sử dụng các dải băng tráng lớp hạt từ tính để thu âm soundtrack trong phim kết hợp đồng bộ với hình ảnh. Trong một quá trình xử lý âm thanh trong phim khác, các track audio có thể mã hóa quang lên phim, nhưng đó là một câu chuyện khác. Các định dạng sử dụng cartridge như băng 8 track và băng cassette cuối cùng cùng được ngành phát thanh chấp nhận, bên cạnh một loạt định dạng băng từ khác.

Đối với mảng dân dụng, các album ca nhạc đầu tiên xuất hiện dưới dạng băng cối đơn kênh với tốc độ 3.75 ips (inch trên giây), sau đó phát triển lên thành định dạng hai kênh với tốc độ 7.5 ips, cuối cùng là băng 8 track, băng cassette và một loạt các định dạng khác ít người còn nhớ đến. Băng từ cũng được sử dụng làm thiết bị lưu trữ tại các cơ sở công nghiệp, với mục đích ghi dữ liệu, kiểm soát quá trình hay các mục đích khác. Về sau, chúng được áp dụng rộng rãi trong ngành hàng không nhằm mục đích ghi lại dữ liệu trên các chuyến bay.

Băng từ cũng được sử dụng phổ biến để lưu trữ các định dạng digital trên hệ thống máy tính, với nhiều định dạng khác nhau, trong đó phổ biến nhất vẫn là băng DAT, hệ thống băng cối và cuối cùng là băng cassette. Những ai đã dùng máy tính Commodore 64 và các hệ thống máy tính khác của giai đoạn thập niên 60 – 70 chắc chắn vẫn sẽ nhớ đến những băng này. Các ổ đĩa cứng dùng để lưu thông tin trên máy tính và ổ cứng ngoài cũng rất giống với băng từ về mặt nguyên tắc hoạt động, vì trên lý thuyết chúng thiết bị thu dữ liệu từ tính. Bên cạnh đó, nhiều loại băng từ khác nhau cũng được sử dụng cho các máy trả lời điện thoại tự động, hệ thống tổng đài cũng như các ứng dụng viễn thông khác.

bang tu

Trong các studio thu âm, máy thu băng từ đầu tiên là loại đơn kênh, sau đó tiếp tục phát triển lên thành máy chạy băng hai track để thu âm stereo hoặc đè âm. Trải qua suốt những năm 60 và 70, các loại máy multitrack chạy 3 track, 4 track, 8 track, 16 track và 24 track cũng xuất hiện, dành cho những băng khổ rộng. Thông thường, máy 16 track và 24 track sẽ dùng để chạy băng có chiều rộng 5cm. Máy multitrack cho phép thu âm riêng các nhạc cụ ở những địa điểm, thời gian khác nhau (đè âm), xếp phân lớp hoặc tăng gấp đôi, thông thường để xử lý, tạo ra những hiệu ứng vốn không thể xuất hiện trong một buổi trình diễn ngoài đời thật.

Băng 24 track, khổ 5cm sẽ có độ rộng mỗi track tương đương với băng quarter-track stereo với độ rộng 6.35mm, hoặc nhỏ hơn một chút khi gấp đôi độ rộng track trên một băng cassette stereo. Đây được coi là độ rộng khổ lớn nhất được chấp nhận nếu tính tới yếu tố chất lượng của bản thu. Vì vậy, 24 track cũng được coi như là số lượng track lớn nhất trên một máy chạy băng chuyên nghiệp của một nhà sản xuất thương mại. Những máy chạy băng với số lượng track lớn hơn cũng đã từng xuất hiện, nhưng chúng chưa bao giờ phổ biến trong thế giới analog.

Các băng multitrack sau đó được cho chạy, với mỗi track đưa đến một kênh riêng biệt trên một bàn console trộn đa kênh để chuyển đổi chúng thành hai kênh trái / phải cho hệ thống stereo. Có những điểm có thể thêm các công đoạn xử lý như EQ, nén hay các hiệu ứng âm thanh khác, giống như các mà các bản thu âm được tạo ra ngày nay. Tín hiệu stereo sau đó được gửi đến máy chạy băng hai track để thu lại thành băng master hai kênh. Sau đó, băng master sẽ được copy lại vài lần để dự phòng hoặc gửi đi làm đĩa master.

(Hết kỳ 2)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Muôn mặt băng từ – lịch sử một phương tiện lưu trữ âm thanh (phần 1)

Muôn mặt băng từ – lịch sử một phương tiện lưu trữ âm thanh (phần 3)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những điều cần lưu ý khi chăm sóc đĩa than

Nguyễn Hào