Muôn mặt băng từ – lịch sử một phương tiện lưu trữ âm thanh (phần 3)

Công nghệ thu băng từ cũng được áp dụng rộng rãi trên nhiều loạt các lĩnh vực khác nhau chứ không phải chỉ âm thanh, một số thậm chí còn chẳng liên quan gì tới audio.

Hàng loạt bản sao băng cassette đã được làm ra và trở nên rất thành công vào thập niên 70. Từ những năm 1980 trở đi, băng từ còn được digital hóa trở thành các băng DAT, hoặc băng U-matic sử dụng cho đầu máy Sony series 16xx. Chúng đã trở thành phương thức tiêu chuẩn cho ngành công nghiệp, phục vụ cho việc trung chuyển, lưu trữ tín hiệu âm thanh digital, sau đó đưa sang các băng master thủy tinh được dùng để sản xuất đĩa CD.

Trong suốt thập niên 80, một loạt các hệ thống thu âm băng cối đã được sản xuất bên cạnh các hệ thống DAT (Digital Audio Tape), DTRS (Digital Tape Recording System). Bên cạnh đó, chúng ta có thể kể tên một loạt các định dạng băng cassette khác, tất cả đều đã biến mất hoàn toàn, ngày nay không còn mấy ai biết đến những loại băng cassette này nữa.

bang cassette

Những năm gần đây, thế giới audiophile rất hào hứng với sự hồi sinh trở lại của băng cối, phần lớn ở dưới dạng bản sao của băng master hay các băng 6.35mm với tốc độ 15 ips. Những băng này hầu hết đều có chất lượng âm thanh cực kỳ cao nếu được thực hiện đúng với mọi tiêu chuẩn và là bản sao chuẩn từ các băng master gốc. Tuy nhiên, nếu điều kiện cho phép, việc xác nhận lại nguồn gốc của những băng master này cũng rất quan trọng. Chẳng hạn, có rất nhiều bộ sưu tập băng từ được tìm thấy trong các nhà kho, hoặc trong tài sản thanh lý của các hãng thu âm, các nhà máy và cơ sở in đĩa bị phá sản. Những đĩa master này thường được xem như bản master thế hệ thứ 5, được thu âm với một loạt quá trình xử lý tín hiệu để phục vụ cho việc cắt đĩa master sơn mài hay chồng, ghép âm cho băng cassette. Về mặt chất lượng âm thanh, chúng còn lâu mới có thể bằng được những băng master gốc.

Tất nhiên, cũng có những băng dùng trong các thiết bị tape delay chuyên dụng, thường do các studio thu âm và các nghệ sĩ sử dụng (Một thiết bị delay về bản chất sẽ lưu trữ tín hiệu và trả lại bản sao tín hiệu đầu ra của nó trong một khoảng thời gian, độ dài cụ thể được xác định bởi người vận hành. Chúng dùng để gửi tín hiệu tới những cụm loa cho khán giả ở xa, cho nên đầu ra của cụm này được chọn thời điểm cùng lúc với những âm thanh đến từ những cụm loa chính ở sân khấu hay bục diễn thuyết). Các thiết bị delay này được trang bị các đầu từ tính để thu âm và chơi một tín hiệu nhiều lần, tạo thành hiệu ứng lặp. Những máy chạy băng bình thường cũng có thể chuyển đổi để tạo ra hiệu ứng đặc biệt.

Dưới đây là một ví dụ về hiệu ứng của băng tác động lên giọng hát, được thực hiện trong thời gian thực khi ban nhạc biểu diễn, bằng cách điều chỉnh băng thủ công. Một máy chạy băng thứ hai được sử dụng để thu lại kết quả này.

Các máy chạy băng từ về sau còn được sử dụng để kiểm soát việc thu tín hiệu từ synthesizer dạng module. Băng có thể chơi để kiểm soát synthesizer thay vì phải chạy synthesizer trong thời gian thực. Trên thực tế, quá trình này thường được thực hiện khi biên tập, chỉnh sửa băng, khi làm vòng lặp hoặc một số kỹ thuật. Chúng góp phần làm nên một thể loại âm nhạc mới mà cho đến nay, người ta vẫn gọi đó là nhạc chất âm băng từ.

vong lap bang tu

Vòng lặp băng từ bên trong một thiết bị tape delay.

Tuy nhiên, cho đến nay, ứng dụng phổ biến nhất của công nghệ thu tín hiệu từ tính lại là một công nghệ chẳng liên quan gì đến audio: Dải màu nâu nhỏ ở mặt sau của thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và những thứ khác giống như vậy. Các dải này được tạo thành từ các hạt từ tính nhỏ trong một loại nhựa. Các hạt được gắn trực tiếp vào thẻ hoặc làm thành một sọc trên lớp bằng nhựa được gắn trên thẻ. Về bản chất, công nghệ này là một với các dải film phủ hạt từ tính của băng từ.

Nếu được bảo quản cẩn thận, băng từ có thể trở thành một trong những phương tiện lưu trữ bền bỉ nhất, hoạt động ổn định nhất, có thể dùng để giữ lại các bản thu giá trị hay các dữ liệu digital quan trọng. Cho đến nay, rất hiếm có một phương tiện lưu trữ nào thể hiện được độ bền như vậy. Không ít những bộ sưu tập băng từ đã có tuổi đơn hơn nửa thế kỷ vẫn chưa có dấu hiệu xuống chất lượng dù giờ đã là năm 2019.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Muôn mặt băng từ – lịch sử một phương tiện lưu trữ âm thanh (phần 1)

Muôn mặt băng từ – lịch sử một phương tiện lưu trữ âm thanh (phần 2)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những cặp loa có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử 2

Nguyễn Hào