Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 1)

Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 1)

Monday 18/03/2019 10:37 am GMT +7

Xem thêm:

Tùy vào mục đích khác nhau, nhà sản xuất sẽ áp dụng những cấu hình đường tiếng khác nhau.

Để hiểu được lý do vì sao một vài cấu hình driver loa lại hoạt động tốt hơn các cấu hình khác trong những điều kiện nhất định, trước hết người đọc cần hiểu qua về một số nguyên tắc cơ bản:

1. Trong điều kiện giống nhau, driver có đường kính lớn lớn sẽ tái hiện được các tần số âm thanh thấp hơn và gặp khó khăn trong việc tái hiện các dải tần số cao. Và đây chỉ là một quy tắc chung, chỉ đúng khi ở trong điều kiện mọi thứ đều giống nhau

2. Góc tỏa âm (ở đây nên hiểu là sự đồng đều của âm thanh khi tỏa ra các hướng) của loa phụ thuộc vào đường kính của màng driver, hoặc như trong trường hợp màng driver có hình bầu dục hoặc hình chữ nhật, phụ thuộc vào chiều dọc và chiều ngang của màng. Góc tỏa âm sẽ hẹp hơn (trở thành dạng tịa) ở những dải tần số có độ dài bước sóng tương ứng với kích thước của driver. Để tính toán, hãy lấy 13512 (vận tốc âm thanh ở mực nước biển lấy đơn vị là inch) chia cho bán kính tỏa âm hiệu quả. Chẳng hạn, driver có kích thước 6.5 inch, bán kính tỏa âm hiệu quả là 5 inch, như vậy khi lấy 13512 chia cho 5, có thể thấy góc tỏa âm bắt đầu thu hẹp ở tàn số 2702Hz.

cau hinh driver loa

Góc tỏa âm là một yếu tố quan trọng vì nó giúp cho loa có được chất âm tự nhiên, có độ mở và âm lượng lớn. Nếu một cặp loa có góc tỏa âm kém, người nghe sẽ có cảm giác âm thanh phát ra từ một chiếc thùng đúng nghĩa chứ không phải từ ca sĩ hay nhạc cụ. Góc tỏa âm kém ở trung âm cũng gây ra hiện tượng “thêm màu” cho tiếng người, giống như khi úp hai bàn tay lại và bắt đầu nói qua đó.
Và một điều cũng quan trọng không kém, đó là thùng loa càng nhỏ, góc tỏa âm càng rộng, thế nhưng, driver càng nhỏ thì dải trầm xử lý được lại càng kém sâu. Quan điểm càng đơn giản càng tốt không áp dụng được trong thiết kế loa. Loa càng đơn giản sẽ càng gặp nhiều vấn đề liên quan đến đáp tuyến tần số không đều, góc tỏa âm kém, thiếu âm trầm, âm cao hay thậm chí còn bị méo tiếng nữa.
Vì những lý do này mà khi thiết kế loa, người ta cần phải cân nhắc đến cấu hình driver được áp dụng. Cũng cần nhớ rằng có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu năng của loa, từ vật liệu, thiết kế driver, thùng loa, bass phản xạ cho đến độ dốc phân tần… Tuy nhiên, trong phạm vi của bài viết này, chúng ta sẽ chỉ tìm hiểu về một yếu tố duy nhất: đó là cấu hình đường tiếng được áp dụng cho loa.

cau hinh driver loa dep

Cấu trúc một đường tiếng (loa một driver, loa toàn dải)

Nhiều audiophile đánh giá cao thiết kế một đường tiếng vì họ tin rằng đây là cách để loại bỏ mạch phân tần vốn có chức năng chia tín hiệu âm thanh thành tần số thấp và tần số cao, vì thế chất âm sẽ trở nên trung thực hơn. Vấn đề của loa một đường tiếng là để có sản phẩm chất lượng thì chi phí sẽ rất tốn kém. Những driver toàn dải cỡ lớn thường có đáp tuyến của các dải cao không đồng đều và góc tỏa âm của dải cao rất kém. Những driver toàn dải nhỏ hơn, chẳng hạn như những loa Role Audio Sampan FTL với driver mang đường kính gần 9cm sẽ có đáp tuyến tần số phẳng và góc tỏa âm tốt, thậm chí chỉ bắt đầu thu hẹp thành tia khi lên đến khoảng từ 5 đến 7.5kHz. Tuy nhiên, tần số cộng hưởng của chúng thường ở phạm vi từ 100Hz trở lên nên chúng sở hữu rất ít âm trầm. So với các driver tweeter 2.5cm chất lượng tốt, đáp tuyến tần số của các dải cao không phẳng bằng và góc tỏa âm cũng không rộng bằng.
Như vậy, đối với những sản phẩm giá rẻ, cấu hình một đường tiếng đôi khi lại là lựa chọn tốt. Và đây là sự thật khi rất nhiều loa Bluetooth, loa di động và loa ngoài trời sử dụng loại cấu trúc này bởi ở tầm giá rẻ, rất khó để tìm được một loa tweeter có chất âm hay và cho thêm vào một mạch phân tần phù hợp. Tuy nhiên, chất âm của loa toàn dải không hay và khó có thể xếp vào hàng các sản phẩm hi-fi được. Sự hấp dẫn của cấu trúc một đường tiếng nằm ở triết lý thiết kế chứ không phải nhạc tính.

cau hinh driver loa tot

Đáp tuyến tần số và góc tỏa âm của loa một đường tiếng rất bất thường, dễ nghe và đo được. Và tất nhiên, khó có thể gọi những âm thanh mà chúng tạo ra là tự nhiên hoặc trung tính được. Một vài chiếc loa có thể thêm module super tweeter, thế nhưng đáp tuyến tần số vẫn rất thô và góc tỏa âm vẫn bị hẹp ở dải treble tầm thấp hoặc midrange tầm cao.
Tất nhiên vẫn có những loa tĩnh điện và loa từ phẳng sử dụng cấu trúc một đường tiếng giống như sản phẩm của MartinLogan hay Magnepan. Thế nhưng đây lại là một vấn đề khác hoàn toàn vì chúng tỏa âm cả về phía trước lẫn phía sau, giải quyết được triệt để vấn đề góc tỏa âm hẹp. Thậm chí, nhiều cặp loa được thiết kế với màng loa dạng cong để mở rộng góc tỏa âm, dù không thể chơi các dải bass với âm lượng lớn hay tạo ra âm hình tập trung với độ động tốt. Tuy nhiên, audiophile vẫn tin rằng đây là những cặp loa tốt nhất dù ở bất cứ khoảng giá nào.

(Hết kỳ 1)

Xem:

Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 1)

Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 mẫu loa Airplay đáng mua nhất do What Hi fi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan