Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 2)

Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 2)

Monday 18/03/2019 11:01 am GMT +7

Xem thêm:

Trong kỳ này, chúng ta sẽ tìm hiểu về những cấu hình đường tiếng còn lại thường được sử dụng trong các thiết kế loa thường gặp.

Cấu trúc hai đường tiếng (woofer / tweeter)

Phần lớn những cặp loa hai đường tiếng thường sử dụng một driver woofer, một driver tweeter. Nhiều người cho rằng đây là những cặp loa tốt nhất và giải thích rằng đơn giản hơn bao giờ cũng tốt hơn. Tuy nhiên, lại một lần nữa điều này không thực sự chính xác. Phải thừa nhận rằng hai đường tiếng sẽ đơn giản hơn ba đường tiếng, nhưng sự đơn giản ấy sẽ gây ra khá nhiều vấn đề ở phạm vi giữa 2kHz và 4kHz, vốn là phạm vi mà tai người rất nhạy cảm.
Vấn đề của loa hai đường tiếng thường nằm ở điểm phân tần, tức là dải tần số mà tín hiệu âm thanh tách ra để chia về loa woofer và tweeter. Ở kỳ trước, chúng ta đã biết rằng màng loa woofer càng rộng, phạm vi thu hẹp của góc tỏa âm sẽ bắt đầu ở dải tần số càng cao. Như vậy khi chuyển từ midrange lên tweeter, dải tần số thu hẹp góc tỏa âm sẽ ở khá gần với điểm phân tần và lại tiếp tục mở rộng trở lại khi đã chuyển sang tweeter. Một loa tweeter thông thường có đường kính từ 2 đến 2.5cm, do đó góc tỏa âm sẽ chỉ bắt đầu thu hẹp khi đã lên quãng tám cao nhất của tweeter, tương đương với phạm vi từ 10kHz đến 20kHz.

cau hinh driver loa

Một trong những giải pháp được sử dụng là dùng driver woofer có kích thước nhỏ hơn, nhưng điều này phải đánh đổi bằng các dải trầm. Có một cách khác là chỉnh sửa phân tần để điểm cắt tần thấp hơn, như vậy woofer sẽ không đánh các dải cao nữa, nhưng điều này sẽ dẫn đến việc tweeter phải hoạt động nhiều hơn. Chưa kể với các dải rất thấp, chưa chắc tweeter đã tái hiện được do bị giới hạn khoảng hành trình của màng loa.
Tất nhiên, nhiều hãng sản xuất loa giải quyết được vấn đề này vì có rất nhiều loa hai đường tiếng có chất âm rất hay. Thông thường, những cặp loa hai đường tiếng tốt sẽ có tweeter mang đường kính 2.5cm, woofer không vượt quá 13.3cm, điểm phân tần quanh phạm vi 2.2kHz. Trường hợp ngoại lệ, không tuân theo những con số này cũng có nhưng không quá nhiều.
Ngoại lệ mà ta nhắc đến ở đây có thể chia làm hai loại. Thứ nhất là những driver tweeter có thể chơi được các dải tầm trung, do đó điểm phân tần cho loa có thể được đặt thấp hơn, có thể từ 800Hz đến 1.5kHz. Những driver này thường là tweeter loa kèn với driver dạng nén (không phải tweeter màng loa vòm sử dụng cho ống dẫn sóng có hình dạng loa kèn), ribbon tweeter, loa tĩnh điện và loa từ phẳng. Đó là lý do vì sao cấu trúc hai đường tiếng rất hiệu quả đối với loa kèn của JBL, Klipsch, hay loa tĩnh điện của Martin Logan.

cau hinh driver loa dep

Ngoại lệ thứ hai nằm ở những driver woofer cỡ lớn với khối lượng chuyển động thấp và độ nhạy cao, có thể tạo ra trung âm rất tự nhiên và dễ dàng đặt điểm phân tần cao hơn bình thương. Những driver này thường có viền màng loa tạo thành nếp gấp chứ không phải viền bằng cao su quấn nửa như bình thường. Với những driver này, loa sẽ giống như loa toàn dải lai với cấu trúc hai đường tiếng. Ví dụ thường gặp nhất là cặp loa monitor JBL M2 và loa DeVore Fidelity Orangutan.

Cấu trúc ba đường tiếng (woofer / midrange / tweeter)

Hầu hết các hãng sản xuất loa đều lựa chọn cấu trúc ba đường tiếng. Thiết kế này vừa có ưu điểm của loa toàn dải như đáp tuyến tần số phẳng và góc tỏa âm nhất quán cho suốt khoảng dải tần mà giọng vocal có thể thể hiện. Nguyên nhân là vì loa có điểm cắt tần trong phạm vi từ 300Hz đến 600Hz đối với woofer – midrange và từ 2.8kHz đến 4kHz đối với midrange – tweeter. Như vậy, góc tỏa âm sẽ tương đối rộng đối với driver tweeter kích thước 2 – 2.5cm và người thiết kế không cần phải nghĩ đến méo tín hiệu do driver gây ra. Đồng thời, woofer cũng có thể được thiết kế lớn hơn để chơi các dải bass trầm hơn. Một cặp loa ba đường tiếng được thiết kế tốt sẽ có thể chịu được mức công suất lớn. có chất âm cực kỳ tự nhiên và cân bằng, khả năng tái hiện các dải âm cũng gần với mức hoàn hảo.

cau hinh driver loa chat

Tất nhiên chỉ là gần hoàn hảo chứ không hoàn hảo thực sự, vì loa ba đường tiếng thường sử dụng driver midrange có cùng kích thước hoặc nhỏ hơn driver woofer một chút. Chúng sẽ chơi lớn tiếng hơn các loa với driver midrange có đường kính nhỏ hơn woofer một cách rõ rệt, nhưng góc tỏa âm không thể nhất quán bằng. Bên cạnh đó âm thanh của chúng cũng có khả năng kém tự nhiên hơn vì điểm phân tần đôi lúc quá cao, khiến cho giọng vocal đến từ woofer chứ không phải midrange.
Việc thiết kế loa ba đường tiếng cũng đòi hỏi chi phí khá lớn vì phải thêm driver midrange, tạo thêm một khoang trong thùng loa dẫn đến việc kích thức thùng loa phải lớn hơn, mạch phân tần cũng phải lắp thêm vài cuộn cảm và tụ điện cùng một điện trở nữa. Chỉ cần nhân 5 hoặc 6 lần những thứ được thêm vào, sau đó cộng thêm phí vận chuyển là có thể ra được giá bán lẻ của cặp loa. Như vậy, có thể hiểu vì sao những cặp loa ba đường tiếng hiếm khi nào có giá dưới 10 triệu đồng.
Một biến thể thường gặp của cấu trúc 3 đường tiếng là cấu trúc 2.5 đường tiếng. Với cấu trúc này, loa sử dụng 1 driver tweeter và 2 driver woofer giống nhau. Woofer ở vị trí gần tweeter nhất vẫn đặt điểm phân tần như bình thường, trong khi woofer ở phía dưới sẽ cắt tần ở phạm vi từ 300Hz đến 800Hz. Như vậy chúng sẽ chơi được các dải trầm giống như woofer ở trên nhưng không chơi các dải trung âm. Cần lưu ý rằng nếu cả hai woofer đều chạy song song, cùng cắt tần với tweeter, chúng sẽ can thiệp lẫn nhau ở khoảng trung âm và tạo ra tia âm cực hẹp với chiều dọc ở những tần số nhất định. Cấu trúc 2.5 đường tiếng sẽ đem lai âm bass mạnh hơn cấu trúc 2 đường tiếng thông thường nhưng cũng đồng thời gặp phải khó khắn trong việc tìm điểm cắt tần hợp lý giữa woofer và tweeter.

(Hết kỳ 2)

Xem:

Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 1)

Những cấu hình driver loa thường được sử dụng (kỳ 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 3 loa subwoofer đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan