Những điều cần lưu ý về vị trí đặt loa (phần 2)

Một trong những nguyên tắc quan trọng của việc tìm vị trí cho loa là khoảng cách từ loa đến tường. Càng gần tường và góc phòng, âm bass sẽ càng lớn hơn.

Tường trong phòng nghe cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến chất âm tổng thể của loa. Càng đặt gần tường, âm bass của loa sẽ càng được tăng cường mạnh hơn (hiện tượng này gọi là room gain), khiến âm thanh thiên về bass nhiều hơn. Một số loa được thiết kế để được đặt gần sát tường, từ đó mới có thể tạo ra chất âm cân bằng và tự nhiên hơn. Những loa như vậy sẽ có chất âm khá mỏng nếu bị kéo xa khỏi tường. Một số loa khác lại ngược lại, chúng phải đặt cách tường đằng sau và tường bên tối thiểu khoảng 1m. Do đó, khi mua loa, người dùng cũng cần lưu ý đến điểm này nếu như vị trí đặt loa trong phòng bị hạn chế.

Khi loa đặt sát tường, năng lượng âm bass phản hồi lại căn phòng sẽ nhiều hơn. Về cơ bản, các phản hồi này sẽ đồng pha với âm trực tiếp từ loa, nghĩa là âm trực tiếp và âm phản hồi củng cố cho nhau ở các dải trầm nên tạo ra âm bass lớn hơn. Hình ở dưới đây sẽ cho thấy khác biệt giữa đáp tuyến tần số của một loa khi được đặt trong buồng không vang âm và khi đặt trong phòng bình thường. Đồ thị đáp tuyến tần số thể hiện biên độ (độ lớn tiếng) và đáp tuyến tần số. Từ đồ thị này có thể thấy không chỉ âm bass trong phòng trở nên lớn tiếng hơn mà các dải trầm của loa cũng được mở rộng hơn. Mỗi bề mặt gần loa (sàn, tường sau và tường bên) đều góp phần làm âm bass của loa lớn hơn. Loa càng được đặt gần góc phòng, âm bass sẽ càng lớn hơn.

so sanh dap tuyen tan so

So sánh giữa đáp tuyến tần số của loa khi đặt trong phòng nghe thường và trong buồng không vang âm.

Vị trí loa trong mối tương quan giữa tường sau và tường bên cũng quyết định tần số nào sẽ được tăng cường. Một vị trí chuẩn xác không chỉ mở rộng đáp tuyến tần số quãng bass của loa mà còn hạn chế các đỉnh và đáy trên đáp tuyến tần số – nguyên nhân khiến âm bass trở nên kém chính xác, bị méo tiếng. Đồ thị bên trái trong hình dưới đây mô tả đáp tuyến của loa trong phòng nghe thường khi được đặt cách đều tường sau và tường bên. Đáy 10dB xuất hiện ở tần số 200Hz trong khi đỉnh đáp tuyến ở quanh 60Hz. Kết quả là bass quãng thấp sẽ quá mạnh trong khi bass quãng trung bị yếu đi. Khoảng cách giữa loa với tường bên và tường sau khác biệt sẽ khiến đáp tuyến tần số trở nên mượt hơn (đồ thị bên phải). Đồ thị phía dưới mô tả đáp tuyến tần số của loa khi đặt ở một vị trí khác trong phòng.

dap tuyen tan so cua loa

Đáp tuyến tần số của loa trong ba trường hợp: cách đều cả tường bên và tường sau (đồ thị trái), khoảng cách với tường bên và khoảng cách với tường sau khác nhau (đồ thị phải), tại một vị trí khác trong phòng (đồ thị dưới).

Các đồ thị ở trên đã chứng minh hai điều: vị trí của loa sẽ ảnh hưởng đến âm bass, và khoảng cách của loa với tường bên nên khác khoảng cách của loa với tường sau. Có một quy luật thường được áp dụng: đó là hai khoảng cách này nên chênh lệch tối thiểu 1/3, chẳng hạn, nếu từ loa đến tường bên là 1m thì từ loa đến tường sau nên cách tối thiểu 1.3m.

Một số hãng sản xuất loa sẽ định rõ hai khoảng cách này. Khi thông tin như vậy được nêu ra thì chúng ta cần ngầm hiểu rằng đó là khoảng cách từ driver woofer đến tường. Để tìm vị trí thích hợp, hãy bắt đầu đặt loa ở vị trí mà nhà sản xuất khuyến cáo, sau đó mới dần tìm kiếm điểm đặt loa phù hợp.

Khoảng cách từ loa đến tường bên có ảnh hưởng lớn đến biên độ của âm phản hồi tường bên. Càng đặt loa gần tường bên, âm phản hồi sẽ càng có âm lượng lớn hơn. Đây là một điều không tốt. Nếu như người nghe đã xử lý âm học cho tường bên, loa đặt sát tường sẽ không sinh ra âm phản hồi nhiều như khi tường chưa được xử lý. David Wilson, người sáng lập Wilson Audio đã từng nêu ra một cách rất hiệu quả đểtìm khoảng cách tốt nhất giữa loa với tường sau và tường bên. Trước hết, người nghe đứng trước tường sau tại điểm mà khoảng cách từ người nghe đến tường sau bằng khoảng cách từ người nghe đến tường bên. Sau đó hãy nói thử vài câu, vừa nói vừa di chuyển một đường vuông góc với tường. Người nói sẽ cảm nhận được âm thanh của mình bị méo với mức độ khác nhau khi di chuyển và khi tới một vùng cụ thể, âm thanh sẽ trở nên mở, rõ ràng và không bị méo tiếng. Vùng này kéo dài khoảng vài cm. Hãy đánh dấu lại vùng này. Đây chính là khoảng cách tốt nhất giữa loa và tường sau. Sau đó áp dụng lại các bước thử này với tường bên ở cùng khoảng cách mà ta đánh dấu. Sẽ có một điểm mà tiếng người nói có chất âm tốt nhất. Giao điểm giữa hai điểm mà vừa tìm được chính là vị trí cần đặt loa. Giao điểm này sẽ ở phía sau mặt trước loa và trùng với vị trí của woofer. Phương pháp này tuy đơn giản nhưng khá hiệu quả, có kết quả tương đối trùng khớp với khi tìm vị trí bằng phần mềm. Độ chính xác có thể được cải thiện khi có thêm người thứ hai ở vị trí ngồi nghe để xác nhận rằng âm thanh của người nói tại một điểm trở nên ít bị méo nhất.

(Hết kỳ 2)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Những điều cần lưu ý về vị trí đặt loa (phần 1)

Những điều cần lưu ý về vị trí đặt loa (phần 3)

Những điều cần lưu ý về vị trí đặt loa (phần 4)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Điều gì gây ra hiện tượng méo tiếng ở đĩa than

Nguyễn Hào