Những loại tweeter thường thấy ở loa từ trước đến nay

Những loại tweeter thường thấy ở loa từ trước đến nay

Saturday 29/12/2018 3:18 pm GMT +7

Xem thêm:

Không chỉ ở dạng vòm, dạng nón hay họng kèn, thế giới của tweeter có thể đa dạng hơn chúng ta tưởng nhiều.

Với vai trò tái hiện những dải âm cao (thông thường từ 2000Hz trở lên, trong nhiều trường hợp thậm chí còn thấp hơn), tweeter là một trong những bộ phận quan trọng nhất của loa. Thông thường, các loa sẽ thiết kế tweeter có dạng vòm, nhưng vẫn có những trường hợp bộ phận này được thiết kế dạng nón hay họng kèn. Tuy nhiên, không chỉ ở dạng vòm, dạng nón hay họng kèn, thế giới của tweeter có thể đa dạng hơn chúng ta tưởng nhiều.
Hình dáng của tweeter là một trong những yếu tố quan trọng, quyết định việc các dải âm cao được phát ra có hiệu quả hay không. Bên cạnh các yếu tố như hình dáng, vật liệu hay giá cả, chất lượng vượt trội cho giá thành vẫn luôn là mục tiêu mà các nhà sản xuất hướng đến.

Dưới đây là một loại tweeter thường thấy ở loa từ trước đến nay.

Tweeter dạng nón

Nhung loai tweeter thuong thay

Tweeter dạng nón thực chất là một phiên bản thu nhỏ của woofer. Những năm 60, 70 của thế kỷ trước, đây là một lựa chọn khá phổ biến cho các loa hifi bên cạnh tweeter dạng vòm. Ưu điểm của loại tweeter này là rất rẻ và dễ làm. Nhược điểm của chúng là góc tỏa âm không rộng. Bên cạnh đó, do sử dụng vật liệu rẻ tiền nên độ chính xác của âm thanh được tái tạo lại không cao. Vì lẽ đó, ngày nay, trừ các sản phẩm giá thấp như loa xe hơi, cát-xét loại boom box hay các hệ thống hai kênh cực nhỏ gọn, không ai sử dụng tweeter dạng nón cho loa thông thường nữa.

Tweeter dạng vòm

Nhung loai tweeter thuong thay dep

Được sáng chế vào đầu những năm 50, cho đến nay tweeter dạng vòm vẫn là loại tweeter phổ biến nhất. Phải có tới 90% các thương hiệu loa sử dụng tweeter dạng vòm. Nhiều người tin rằng sau một thời gian dài như vậy, toàn bộ các khía cạnh và đặc điểm của tweeter dạng vòm đã được khai thác hết. Thế nhưng thực tế, vẫn có những kỹ sư ngày đêm nghiên cứu để áp dụng vật liệu mới, motor và những yếu tố phụ khác để cải thiện chất âm cho tweeter.
Nhìn chung, tweeter dạng vòm không khó sản xuất. Chúng thường được sản xuất hàng loạt và hiện nay, Trung Quốc chính là nơi phần lớn những chiếc tweeter dạng vòm xuất xưởng.
Thông thường, tweeter dạng vòm sẽ được làm từ nhựa tổng hợp như polycarbonate, Mylar, PEN hay vải, nhôm, titanium hoặc beryllium. Thế nhưng, đó chỉ là một vài cái tên trong vô vàn những vật liệu có thể dùng để làm màng loa tweeter.
Tweeter dạng vòm thường có khả năng tái hiện âm thanh rất mượt, góc tòa âm lớn và độ nhạy nằm ở mức trung bình. Thông thường, mức giá của loại tweeter này dao động rất lớn, và chất lượng cũng đa dạng, từ nghe tạm ổn cho đến sở hữu chất âm tuyệt vời.
Nhiều hãng sử dụng dầu Ferrofluid (hỗn hợp dầu – mạt sắt) để cho vào khe từ nhằm giải nhiệt cho cuộn voice coil cũng như tăng công suất hoạt động hiệu quả. Dù có những lợi ích khá lớn, dầu Ferrofluid vẫn có nhược điểm là làm ẩm loa tweeter, khiến chuyển động của loa chậm hơn. Đồng thời, tính chất của ferrofluid có thể thay đổi khi nhiệt độ bên trong loa thay đổi, dẫn đến việc âm chất của loa tweeter bị ảnh hưởng sau khi chạy được một khoảng thời gian. Vì thế nhiều hãng sản xuất cũng kiên quyết nói không với loại dầu.
Kích cỡ của tweeter cũng là một yếu tố quan trọng. Tweeter muốn tỏa âm ra một vùng không gian rộng cần có kích thước lớn, nhưng với kích cỡ ấy thì ampli sẽ cần phải cấp nhiều năng lượng hơn mới có thể đánh tốt cho tweeter được.
Ngoài dạng lồi (dạng vòm) thông thường, một số hãng như Focal còn sử dụng tweeter vòm ngược, tức là mặt lồi thay vì quay ra ngoài sẽ hướng vào. Thiết kế này không chi làm tăng góc tỏa âm, giúp tweeter sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, đồng thời cũng có khả năng kiểm soát tốt hơn so với tweeter thông thường.

Tweeter dạng kèn

Nhung loai tweeter thuong thay tot

Tweeter dạng kèn là một trong những thiết kế lâu đời nhất. Họng kèn thường nổi tiếng với khả năng tán âm rộng và độ nhạy cao, thế nhưng nhược điểm của chúng là âm thanh thiếu tập trung, chất âm không thực sự ấn tượng và thường bị “lên màu” quá nhiều.
Klipsch là một trong những thương hiệu nổi tiếng nhất, bậc thầy về mặt loa kèn. Điều đặc biệt của loa Klipsch chính là khả năng phối ghép ampli hiệu quả, với độ méo tiếng thấp và chất âm rất ấn tượng nhờ có độ động cực kỳ cao.

Tweeter trong loa đồng trục

Nhung loai tweeter thuong thay chat

Thiết kế cho tweeter vẫn đang thay đổi từng ngày chứ không chỉ dừng lại ở những thứ ta đã biết. Một trong những ví dụ điển hình chính là tweeter của loa đồng trục, xuất hiện ở một số mẫu loa như KEF hay Tannoy. Trong thiết kế đồng trục, củ loa tweeter được đặt ở chính tâm của củ loa midrange hoặc woofer. Thiết kế này có hai ưu điểm. Thứ nhất là dải trung và dải cao đồng pha, từ đó dẫn đến việc tái hiện âm chi tiết cũng như mượt mà hơn, thứ hai là thu nhỏ được kích cỡ thùng loa, tiết kiệm được chi phí sản xuất.

Tweeter màng mỏng

Nhung loai tweeter thuong thay hay

Khác với tweeter thông thường, các loại tweeter màng mỏng có màng loa được làm từ foil kim loại hoặc kết hợp giữa tấm film polymer và foil kim loại. Đồng thời, tweeter màng mỏng cũng không dùng cuộn voice coil, vì thế không có chuyện độ tự cảm tác độnng đến chất lượng âm thanh. Kết quả là tweeter màng mỏng có chất âm rất ấn tượng, độ tuyến tính cao, nhiều chi tiết và khả năng đáp ứng các dải âm rất nhanh
Ba loại tweeter thường thấy của dạng này là ribbon tweeter, air motion transformer (AMT) và planar ribbon (planar magnetic) tweeter. Nhiều người gọi chung ba loại này là ribbon tweeter nhưng thực chất, chúng có rất nhiều điểm khác nhau cả về thiết kế cũng như tính chất. Nhược điểm duy nhất của loại tweeter này là đắt và khó sản xuất.

Tweeter cho loa tĩnh điện

Nhung loai tweeter thuong thay cho loa

Các loại tweeter nêu trên thường dùng cho loa điện động, nhưng còn một loại loa khác là loa tĩnh điện. Nếu như loa điện động sử dụng cuộn voice coil để làm chuyển động màng loa thì loa tĩnh điện sử dụng một tấm màng mỏng, được căng trên hai stator để làm chuyển động không khí sinh ra âm thanh. Nhưng không như các loa điện động và loa ribbon vốn hoạt động dựa trên biến thiên điện từ trường, nghĩa là sự tương tác từ trường do dòng điện gây nên, loa tĩnh điện hoạt động trên cơ sở nguyên tắc tương tác tĩnh điện hoàn toàn khác.
Loa tĩnh điện có khả năng tái tạo âm thanh cực kỳ chi tiết và giống với hiện thực. Màng loa cực kỳ nhẹ, có khả năm đáp ứng các dải âm tốt. Loại loa này sử dụng điện áp chứ không phải dòng điện và không tạo ra nhiệt. Những hiện tượng méo tiếng do liên quan đến cộng hưởng, biến dạng màng loa hay hiện tượng tự cảm của cuộn voice coil đều không xuất hiện ở loa tĩnh điện.
Tuy nhiên, loa tĩnh điện cũng có những nhược điểm nhất định. Đầu tiên, chúng cần nguồn cung cấp điện áp lớn từ bên ngoài. Thứ hai, màng loa phải lớn để có độ nhạy hợp lý, do đó rất khó tán âm ở một khoảng không gian rộng liên tục, đặc biệt ở những dải âm cao. Các vấn đề môi trường như bụi, độ ẩm và các yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến loa rất nhau. Và cuối cùng, do có ngoại hình rất khác lạ nên nhiều người sẽ cảm thấy không hợp khi dùng loa tĩnh điện.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Củ loa tweeter và những điều cần biết

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Phụ kiện Audio